|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin taşınmaz envanter çalışmalarının tamamlanmadığını ortaya koymuştur. İdarenin mülkiyetinde bulunan taşınmazların tapu bilgileri, mevcut durumla uyumlu hale getirilememiştir. Yeniden değerleme ve dosyalama işlemlerinin eksikliği, muhasebe bilgilerinin güncellenememesine yol açmıştır. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik, bu taşınmazların kaydına ve cetvellerinin düzenlenmesine dair usul ve esasları belirlemekte, kayıt ve kontrol işlemlerinin belgeye dayanarak yapılmasını zorunlu kılmaktadır.
Yönetmelik, taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden kaydedilmesini, taşınmaz numaralarının belirlenmesini ve dosyalama işlemlerinin nasıl yapılacağını ayrıntılı bir şekilde düzenlemektedir. Ayrıca, taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kayıtlarının uyumlu hale getirilmesi için cins tashihinin yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak, yapılan incelemelerde, belirtilen süre içinde bu işlemlerin tamamlanmadığı tespit edilmiştir. İdare, taşınmaz tapu bilgileri ile fiili durumun uyumlu hale getirildiğini, numaralandırma ve değerleme işlemlerinin tamamlandığını, dosyalama ve cins tashihi çalışmalarının devam ettiğini bildirmiştir. Envanter, dosyalama, değerleme ve cins tashihi işlemlerinin, ilgili yönetmelik hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmesi ve muhasebe kayıtlarının güncellenmesi gerekmektedir. |
BULGU: Taşınmazların Envanter Çalışmalarının Tamamlanmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımındaki taşınmazlarının, tapu bilgilerinin fiili durumla uyumlu hale getirilmediği, yeniden değerleme ve dosyalama işlemlerinin tamamlanmadığı ve buna bağlı olarak muhasebe bilgilerinin güncellenemediği görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 1’inci maddesinde; Yönetmelik’in amacının genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı ve Kanun kapsamında olan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmal cetvellerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu belirtilmiş ve Yönetmelik’in diğer maddelerinde kamu idarelerinin tasarrufunda bulunan taşınmazların kaydına ve buna ilişkin cetvellerin tutulmasına ilişkin usul ve esaslar ile bu işlerle ilgili görev, yetki ve sorumluluklar belirlenmiştir.
Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesine göre taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri; kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması olup kayıtların belgeye dayanması esastır. “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazlar maliyet bedeli üzerinden, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenler ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacaktır.
Taşınmazların rayiç değeri; maliki kamu idaresince, başka bir kamu idaresinin yönetiminde veya kullanımında olanlar ise bu idarelerce tespit edilecek ve taşınmazların kayıtlara alınan değeri, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre güncellenecektir. Ayrıca, kayıt işlemleri, taşınmaz giriş ve çıkış kayıtlarının tutulması ve ilgili cetvellere kaydedilmesi süreçlerini kapsamaktadır.
Yönetmelik’in “Taşınmazların numaralandırılması” başlıklı 8’inci maddesine göre kamu idarelerince kaydedilen her taşınmaz için daha önce belirlenmiş taşınmaz numarası var ise bu taşınmaz numarası, yoksa kamu idarelerinin belirleyeceği taşınmaz numarası kullanılacaktır.
Yönetmelik’in “Dosyalama” başlıklı 9’uncu maddesinde, kamu idarelerince kaydedilen her taşınmaz için taşınmaz ile aynı numarayı taşıyan birer dosya oluşturulacağı, dosyalama işleminin nasıl yapılacağı, hangi tasarruf işlemi için ne tür belgelerin ekleneceği ayrıntısıyla düzenlenmiştir.
Yönetmelik’in “Cins tashihlerinin yapılması” başlıklı 10’uncu maddesine göre; kamu idarelerince; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınacak olup kamu idareleri taşınmazların cins tashihinin yapılması için gerekli işlemleri yapacaklardır.
Diğer yandan, aynı Yönetmelik’in geçici 1’inci maddesinde de, tüm bu taşınmaz kayıt işlemlerinin 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanmış olması gerektiği belirtilmektedir.
Yukarıda belirtildiği üzere, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince; taşınmazlara ilişkin tapu bilgileri temin edilerek fiili envanterin yapılması, mevzuatında belirtilen şekilde kayda esas değerlerinin tespit edilmesi ve yeniden değerleme yapılması, her bir taşınmaz için numaralandırma, dosyalama ve cins tashihi işlemlerinin yapılması, taşınmaz icmal cetvellerinin konsolide edilmesi, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği gereği taşınmazların mali tablolarda gösterilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, mevzuatında belirtilen süre itibarıyla taşınmaz tapu bilgileri ile fiili durum uygun hale getirme işlemlerinin yapılamadığı ve taşınmazların numaralandırma, dosyalama, cins tashihi ve yeniden değerleme işlemlerinin tamamlanamadığı ve buna bağlı olarak da muhasebe kayıtlarının güncellenmediği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından, taşınmaz tapu bilgileri ile fiili durumun uygun hale getirildiği, taşınmazların, numaralandırma işlemleri ile değerleme işlemlerinin tamamlandığı, dosyalama çalışmaları ve cins tashihi işlemlerinin devam ettiği belirtilmiş, envanter çalışmaları ve muhasebe kayıtlarına ilişkin mutabakat işlemlerinin yapılmakta olduğu, ayrıca gerekli düzenleme ve güncellemelerin yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, envanter, dosyalama, değerleme ve cins tashihi işlemlerinin anılan Yönetmelik hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilerek gerekli muhasebe kaydı güncellemelerinin tamamlanması gerekmektedir.