|
ÖZET: 2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, özel bütçeli idarelerin taşınmazlarının fiili envanterinin oluşturulmadığını ve muhasebe kayıtlarına aktarılmadığını ortaya koymuştur. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik, taşınmazların kayıt altına alınması ve kontrol edilmesi için belirli yükümlülükler getirmektedir. Ancak, bu yükümlülüklerin yerine getirilmediği tespit edilmiştir. Yönetmelik, taşınmazların mevcutları ile yeni edinilen ve elden çıkarılanların kayıt altına alınmasını zorunlu kılmakta ve bu işlemlerin belirli tarihlere kadar tamamlanmasını istemektedir.
Denetimler, idarelerin taşınmazlarını emlak vergi değerleri üzerinden kaydetmeleri ve 2014 tarihinden itibaren muhasebe kayıtlarını güncellemeleri gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak, bu süreçlerin tamamlanmadığı ve taşınmazların doğru bir şekilde takip edilmediği anlaşılmaktadır. Bu durum, kurumların sahip olduğu taşınmazların yönetimini zorlaştırmakta ve muhasebe kayıtlarının eksik veya hatalı olmasına yol açmaktadır. Sonuç olarak, taşınmazların fiili envanterinin oluşturulması ve muhasebe kayıtlarına yansıtılması, kurumların mali durumlarının doğru bir şekilde yansıtılması açısından kritik öneme sahiptir. 2022 yılında tespit edilen sorunların 2023 yılında da devam ettiği gözlemlenmiştir. |
BULGU: Taşınmazların Fiili Envanterinin Yapılmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurum tasarrufunda bulunan taşınmazların, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerinin öngördüğü şekilde fiili envanterlerinin yapılmadığı ve muhasebe kayıtlarına yansıtılmadığı tespit edilmiştir.
13.09.2006 tarihli ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in bazı maddeleri, 19.06.2014 tarihli ve 29035 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 03.06.2014 tarihli ve 2014/6455 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değiştirilmiştir.
Söz konusu Yönetmelik’in:
“Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması ve kayıtların belgeye dayanmasının esas olduğu;
“Mevcut taşınmazların kaydına ilişkin işlemler” başlıklı geçici 1’inci maddesinde, Yönetmelik’in 5’inci maddesinin ikinci fıkrasına göre maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gereken taşınmazların, bu değerler üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergi değerleri üzerinden aşağıdaki şekilde kayıtlara alınacağı;
a) Taşınmazların fiili envanteri emlak vergi değerleri üzerinden kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince, mevcut kullanım şekilleri esas alınarak en geç 30.9.2014 tarihine kadar tamamlanarak Yönetmelik ekinde yer alan formlara ve icmal cetvellerine kaydedileceği,
b) Fiili envanteri yapılan taşınmazlara ait bilgilerin muhasebe kayıtları yapılmak üzere ilgili muhasebe birimlerine verilmesi gerektiği, muhasebe birimlerinin, kayıtlı taşınmazları ilgili hesaplardan 1.10.2014 tarihi itibarıyla çıkaracağı ve aynı tarihte fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe kayıtlarını yapması gerektiği, Yönetmelik’in 5’inci maddesine göre yapılması gereken işlemlerin 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanacağı, belirtilmiştir.
Buna göre, idarelerin mevcut taşınmazlarıyla, içinde bulunulan yılda edindikleri ve elden çıkardıkları taşınmazları miktar ve değer olarak takip etmek için kayıt altına almaları ve emlak vergisi değerleri üzerinden fiili envanter işlemlerini 30.09.2014 tarihine kadar tamamlamaları, 01.10.2014 tarihinde envanter bilgilerine göre muhasebe kayıtlarını yapmaları, 31.12.2017 tarihine kadar da maliyet bedeli veya rayiç bedel tespit çalışmalarını tamamlayarak taşınmazların mevcut muhasebe kayıtlarını yeni değerleriyle güncellemeleri gerekmektedir.
Ancak yapılan denetimler neticesinde bu gerekliliklerin yerine getirilmediği görülmüştür. Bu durum, Kurumun mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların tespit ve takibini zorlaştırmakta, ayrıca taşınmazların tam ve doğru olarak muhasebe kayıtları ile mali tablolara yansıtılmasını engellemektedir.
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporunda yer verilen söz konusu hususun 2023 yılında da devam ettiği anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak, Kurumun tasarrufunda bulunan taşınmazların fiili envanterinin yapılması ve muhasebe kayıtlarına yansıtılması gerektiği değerlendirilmektedir.