|
ÖZET: Taşınmazların ecrimisil bedeli karşılığında kullandırılması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ele alınmıştır. Rapor, kamu idaresine ait 168 taşınmazın, 5393 sayılı Belediye Kanunu çerçevesinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na uygun olarak ihale edilmeden ecrimisil yöntemiyle kullanıldığını ortaya koymuştur. İlgili kanunun 1. maddesi, belediyelerin mülk yönetimi işlemlerinin bu kanun hükümlerine göre yürütülmesi gerektiğini belirtirken, 75. maddesi, işgal edilen taşınmazlar için ecrimisil talep edilebilmesi şartlarını düzenlemektedir.
İncelemeler sonucunda, kamu idaresinin 31.12.2024 tarihi itibarıyla bu taşınmazları ecrimisil ile kullandırdığı ve bu durumun 2886 sayılı Kanun’a aykırı olduğu tespit edilmiştir. Ecrimisil uygulaması, hukuka aykırı işgal durumlarında tazminat niteliğinde bir bedel talep edilmesi anlamına gelirken, kiralama yöntemi olarak değerlendirilmemelidir. Kamu İdaresi, 2025 yılı için bazı taşınmazların ihale sürecine gireceğini belirtmiş, ancak bu süreçle ilgili yeterli bilgi sunmamıştır. Sonuç olarak, kamu idaresinin taşınmazları ecrimisil yöntemiyle yönetmesi, 2886 sayılı Kanun’un hükümlerine aykırıdır. Bu taşınmazların, ilgili kanun çerçevesinde ihale yoluyla kiraya verilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Taşınmazların İhale Yapılmaksızın Ecrimisil Karşılığında Kullandırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Mülkiyeti Kamu İdaresine ait veya Kamu İdaresi tasarrufunda bulunan 168 adet taşınmazın, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili hükümleri doğrultusunda 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre ihale yapılarak kiralanması gerekirken, ecrimisil bedeli alınmak suretiyle kullandırıldığı görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “Ecrimisil ve Tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde; Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanun’un “Tahmin Edilen Bedelin Tespiti” başlıklı 9’uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil isteneceği, ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmeyeceği ve fuzuli şagilin kusuru aranmayacağı, kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edileceği, aksi halde ecrimisil alınacağı, işgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edileceği belirtilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı ifade edilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun yukarıdaki hükümlerinden anlaşılacağı üzere; devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden, bedeli idarece oluşturulacak komisyonca tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenmesi ve mülki idare amirine başvurularak işgal edilen taşınmazın 15 gün içerisinde tahliyesinin ve idareye tesliminin sağlanması gerekmektedir. Aynı hükümler, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesi gereği, belediye taşınmazları için de geçerlidir.
Taşınmaz malları işgal eden fuzuli şagil durumundaki kişilerden ecrimisil alınması, söz konusu taşınmazların sürekli bir şekilde ecrimisil tahsil edilerek idare edilebileceği anlamına gelmemektedir. Zira ecrimisil uygulaması, hukuka aykırı bir yararlanmadan dolayı taşınmazı işgal eden kişiden alınan bir tazminat olup bir kamu taşınmazını kiralama ya da idare etme usulü ve yöntemi değildir. Tam aksine, kamu malını korumaya yönelik bir yaptırımdır. 2886 sayılı Kanun’da, işgal edilen taşınmazın mülki idare amirine başvurularak 15 gün içerisinde tahliyesinin ve idareye tesliminin sağlanmasına yönelik düzenleme de ecrimisilin bir kiralama yöntemi olmadığını açıkça göstermektedir.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresi tarafından 31.12.2024 tarihi itibari ile 168 adet taşınmazın ecrimisil karşılığı kullandırıldığı ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunun’na aykırı olarak ecrimisilin, kira niteliğine büründürülerek geleceğe ilişkin taşınmazın işgaline süreklilik kazandırıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında 2025 yılında yapılan planlamaya göre ilk etapta 13 taşınmazın ihale çalışmalarına başlanmış olduğu, dosyaların Belediye Encümeni’ne sevk edildiği ve ecrimisil bedeli alınmak suretiyle kullandırılan diğer taşınmazların ihalelerinin sırasıyla 2886 sayılı Kanun’a göre yapılacağı belirtilmiş olmakla birlikte cevap ekinde herhangi bir bilgi ve belge sunulmamıştır.
Kamu İdaresi tarafından fuzuli şagil durumundaki kişilerin işgaline izin vererek taşınmazlarının ecrimisil tahsili yöntemiyle idare edilmesi 2886 sayılı Kanun’un hükümlerine aykırılık teşkil etmekte olup söz konusu taşınmazların anılan Kanun hükümlerine göre ihale yöntemiyle kiraya verilmesi gerekmektedir.