|
ÖZET: Büyükşehir Belediyesi’ne ait bazı taşınmazların, kamu kurum ve kuruluşları dışında kalan özel hukuk tüzel kişilerine tahsis edildiği tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75. maddesi, belediyelerin taşınmazlarını yalnızca kamu kurumları ve belirli meslek kuruluşlarına tahsis edebileceğini belirtmektedir. Bu kapsamda, diğer dernek ve vakıflara tahsis işlemi gerçekleştirilmesi için yerel idare amirinin izni gerekmekte, ayrıca bu taşınmazların tahsis amacı dışında kullanılması durumunda işlemin iptal edileceği vurgulanmaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu da, kamu idarelerinin taşınmazlarını sadece kamu hizmetleri için tahsis edebileceğini ifade etmektedir. Bu yasal çerçeveye göre, belediyeler yalnızca mahallî idareler ve kamu kurumları ile işbirliği yaparak taşınmaz tahsis edebilirken, özel tüzel kişilere bu tür bir tahsis imkânı bulunmamaktadır. Yapılan incelemeler sonucunda, bazı taşınmazların dernek ve vakıflara tahsis edildiği anlaşılmıştır. İdare yetkilileri, bu taşınmazların ortak hizmet projeleri kapsamında kullanıldığını belirtse de, bu durumun aslında tahsis işlemi niteliğinde olduğu değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, mevzuat gereği kamu kurum ve kuruluşu niteliğinde olmayan gerçek veya tüzel kişilere taşınmaz tahsisi yapılamayacağı için, bu tür tahsis işlemlerinin iptal edilmesi gerektiği ortaya çıkmaktadır. |
BULGU: Taşınmazların Kamu Kurum ve Kuruluşları Dışında Özel Hukuk Tüzel Kişilerine Tahsis Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Belediye mülkiyetindeki bazı taşınmazların kamu kurum ve kuruluşları dışında özel hukuk tüzel kişilerine tahsis edildiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer Kuruluşlarla İlişkiler” başlıklı 75’inci maddesinde;
“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda …
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.
Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür. Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz” hükümleri yer almaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 47’nci maddesinin birinci fıkrasında; “Kamu idareleri, kanunlarında belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmek için mülkiyetlerindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebilirler. Tahsis edilen taşınmaz, amaç dışı kullanılamaz.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda açıklanan Kanun hükümlerinden anlaşılacağı üzere belediyeler; kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına belediye meclis kararı ile tahsis edebilirler. Ancak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşları dışında kalan gerçek ve tüzel kişilere, derneklere, vakıflara, sivil toplum kuruluşlarına veya meslek kuruluşlarına süresi her ne olursa olsun tahsis işlemi gerçekleştirilmesine olanak veren bir hüküm bulunmamaktadır. Bu tüzel kişiliklere ancak 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine uygun olarak kiralama işlemi yapılabilmektedir.
02.02.2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 16.10.2017 T. 2017/1 E., 5415/1 K. sayılı Sayıştay Genel Kurulu İçtihadı Birleştirme Kararına göre; belediyeler, ancak mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla belediye meclislerinin bu konuya ilişkin alacakları kararla ve sadece mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına taşınmaz tahsis edebileceklerdir.
Yapılan incelemede; Büyükşehir Belediyesi mülkiyetinde olan bazı taşınmazların yukarıda belirtilen Kanun hükümlerine aykırı olarak çeşitli dernek, vakıf ve spor kulüplerine tahsis edildiği anlaşılmıştır. İdare yetkilileri ile yapılan görüşmelerde, söz konusu taşınmazların ortak hizmet projesi kapsamında dernek ve vakıfların kullanımına sunulduğu ve tahsis işlemi yapılmadığı ifade edilmiş olsa da yapılan işlemlerin netice olarak taşınmazların tahsisi sonucunu doğurduğundan, bu kapsamda yapılan işlemlerin taşınmaz tahsisi niteliğinde olduğu değerlendirilmektedir.
Diğer taraftan, Kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile belediye ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilecek, diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projelerinde mahallin mülki idari amirinin onayı gerekmektedir. Ancak bu ortak hizmet projesi kapsamında belediye taşınmazının her ne gerekçe ile olursa olsun bir dernek veya vakfa bedelsiz tahsis edilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Kamu idaresi cevabında herhangi bir taşınmaz tahsisi yapılmadığı, ortak hizmet projesi kapsamında taşınmazların kullanımının söz konusu olduğu ifade edilmekle birlikte, yapılan işlemlerin taşınmaz tahsisi sonucunu doğurduğu görülmektedir.
Sonuç olarak, yukarıda ifade edilen mevzuat hükümleri çerçevesinde kamu kurum ve kuruluşu niteliğinde olmayan gerçek veya tüzel kişilere taşınmaz tahsis imkânı bulunmayıp, yapılan tahsis işlemlerinin iptal edilmesi gerekmektedir.