|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından taşınmazların kaydına ilişkin bazı formların hazırlanmadığını ve bu formlar esas alınarak taşınmaz icmal cetvellerinin oluşturulmadığını ortaya koymuştur. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde, kamu idarelerinin taşınmazlarının kaydına ve icmallerinin düzenlenmesine dair usul ve esaslar belirlenmiştir. Bu bağlamda, taşınmazların kayıt altına alınması ve değerlerinin tespit edilmesi gerekmektedir.
Taşınmazların kaydı için gerekli olan formlar arasında “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu” ve “Genel Hizmet Alanları Formu” gibi belgeler bulunmaktadır. Ancak, yapılan incelemelerde bu formların ve ilgili icmal cetvellerinin düzenlenmediği tespit edilmiştir. Bu durum, muhasebe kayıtlarının güvenilirliğini olumsuz etkilemekte ve 2024 yılı bilançosunun doğru bilgi sunmasını engellemektedir. Sonuç olarak, mevzuat hükümleri doğrultusunda eksik olan formların ve icmal cetvellerinin bir an önce hazırlanması gerekmektedir. Bu işlemler tamamlanmadığı sürece, taşınmazların yönetimi ve kaydıyla ilgili süreçlerin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi mümkün olmayacaktır. |
BULGU: Taşınmazların Kaydına İlişkin Formlar ile İcmal Cetvellerinin Düzenlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından taşınmazların kaydına ilişkin formlardan bazılarının hazırlanmadığı ve bu formlar esas alınarak düzenlenmesi gereken taşınmaz icmal cetvellerinin düzenlenmediği görülmüştür.
Taşınmazların yönetimi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 44, 45, 47 ve 60’ıncı maddelerinde düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanun kapsamında olan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde ve kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmallerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek üzere bu Kanun’un 44, 45 ve 60’ıncı maddelerine dayanılarak hazırlanan ve 02.10.2006 tarihli ve 26307 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesine göre; kamu idareleri, mevcutlarla birlikte, içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilen ve elden çıkarılan taşınmazlarını, miktar ve değer olarak takip etmek amacıyla kayıt altına alacaklardır.
Taşınmazların hangi değerler üzerinden kayıt altına alınacağı ise yine 5’inci maddede açıklanmış olup buna göre “tapuda kayıtlı olan taşınmazların” maliyet bedeli, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değer üzerinden kayıtlara alınacağı hüküm altına alınmıştır. Ancak bu taşınmazlardan maliyet ve rayiç bedeli belirlenemeyen taşınmazlar ile tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlar başlığı altında yer alan taşınmazlardan sadece ekonomik olarak değerlendirmeye konu olanlar ile kamusal ihtiyaçlarda kullanılan taşınmazların, orta malları ve genel hizmet alanları başlığı altında yer alan taşınmazların ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından iz bedeli ile takip edilmesine karar verilen taşınmazların iz bedeli üzerinden kayıtlara alınacağı düzenlenmiştir. Maddenin devamında, taşınmazların rayiç değerinin maliki kamu idaresince, başka bir kamu idaresinin yönetiminde veya kullanımında olanların ise bu idarelerce tespit edileceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesine göre kamu idarelerine ait taşınmazlar için “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu”, “Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar Formu”, “Orta Malları Formu” ve “Genel Hizmet Alanları Formu”nun, ayrıca tapu kütüğünde üçüncü kişiler adına tescilli veya diğer kamu idarelerinin yönetiminde olmakla birlikte irtifak hakkı tesisi, tahsis, kiralama, kullanma izni verilmesi gibi yollarla kullanım hakkı kendilerine verilen taşınmazlar için de “Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu”nun düzenlenmesi gerekmektedir.
Kamu idarelerinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince hazırlanan bu formlar taşınmaz icmal cetvelleri hazırlamak üzere mali hizmetler birimine gönderilir. Mali hizmetler birimince bu formlar konsolide edilerek bu Yönetmelik’in ekinde (Ek:7) bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvelleri oluşturulur.
Yine Yönetmelik’in Geçici 1’inci maddesinde maliyet bedeli veya rayiç değerler üzerinden muhasebe kayıtlarına alınacak olan taşınmazların bu değerler üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergi değerleri üzerinden kayıtlarının yapılacağı; fiili envanterlerinin emlak vergi değeri üzerinden en geç 30.09.2014 tarihine kadar tamamlanarak Yönetmelik ekinde yer alan formlara ve cetvellere kaydedileceği; bu taşınmazlara ait bilgilerin muhasebe kayıtları yapılmak üzere muhasebe birimine gönderileceği, muhasebe biriminin de bu taşınmazları 01.10.2014 tarihinde muhasebe kayıtlarından çıkarıp fiili envanter üzerinden kayıtlara alacağı belirtilmiştir.
2014 yılında tamamlanan taşınmaz ve muhasebe kayıtları sonrası yine Yönetmelik’in Geçici 1’inci maddesinde Yönetmeliğin 5’inci maddesine göre yapılması gereken işlemlerin 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanması gerektiği belirtilerek maliyet bedeli veya rayiç değer üzerinden kayıtlara alma işlemi için tamamlama tarihi öngörülmüştür. Dolayısıyla 31.12.2017 tarihine kadar tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değeri üzerinden kayıtlara alınması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından Yönetmelik ekinde yer alan tapuda kayıtlı olan taşınmazlar için “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu (Ek:2)”, genel hizmet alanları için “Genel Hizmet Alanları Formu (Ek:5)” ile “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar İçin İcmal Cetveli (Ek:7/A)”ile Yönetmelik ekinde yer alan “Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar Formu (Ek:3)”, “Orta Malları Formu (Ek:4)”, “Sınırlı Ayni Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu (Ek:6)” ile bu formlar esas alınarak düzenlenecek olan “Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar İçin İcmal Cetveli (Ek:7/B)”, “Orta Malları İçin İcmal Cetveli (Ek:7/C)” ve “Genel Hizmet Alanları İçin İcmal Cetveli”nin düzenlenmediği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri doğrultusunda eksik olan formlar ve icmal cetvelleri düzenlenerek taşınmazların tespit edilmesi gerekmektedir. Yapılan incelemede, muhasebe kayıtlarına esas teşkil edecek olan söz konusu formlar ve icmal cetvellerinin düzenlenmemesi sonucunda 2024 yılı Bilançosu, 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252-Binalar Hesabı itibarıyla doğru ve güvenilir bilgi sunmamaktadır.
Yukarıda yapılan açıklamalar ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, söz konusu formların hazırlanarak icmal cetvelinin düzenlenmesi gerekmektedir.