|
ÖZET: Taşınmazların kayıtlı değerleri yerine satış bedeli üzerinden muhasebeleştirilmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin mülkiyetindeki taşınmazların satış işlemlerinde, satış değerinin tamamının maddi duran varlık hesabından düşüldüğü, ancak kayıtlı değer ile satış bedeli arasındaki farkın faaliyet hesaplarına kaydedilmediği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, taşınmaz satışlarının muhasebe kayıtlarının nasıl yapılması gerektiğini açıkça belirtmektedir.
Yapılan incelemelerde, kurumun 5 adet arsa ve 93 adet parselin satışında, kayıtlı değer yerine yalnızca satış değerinin 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydı olarak işlendiği görülmüştür. Kayıtlı değer ile satış bedeli arasındaki olumlu veya olumsuz fark için 600 Gelirler veya 630 Giderler Hesaplarına herhangi bir kayıt yapılmamış olması, kurumun mali tablolarında hatalı bir görünüm oluşturmuştur. İdare, piyasa değerleri ile kayıtlı değerler arasındaki farkın büyük olacağını belirterek, kayıtların satış değeri üzerinden yapılmasını savunsa da, mevzuat hükümlerine uyulması gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden muhasebeleştirilmesi ve taşınmaz bilgi sisteminin muhasebe ile entegrasyonunun sağlanması kritik bir ihtiyaçtır. Bu uygulama, hem taşınmazların doğru bir şekilde izlenmesini hem de mali işlemlerin mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesini temin edecektir. |
BULGU: Taşınmazların Kayıtlı Değeri Yerine Satış Bedeli Üzerinden Kayıtlardan Çıkarılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin mülkiyetinde olan taşınmazlara ilişkin satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde, satış değerinin tamamının ilgili maddi duran varlık hesabından düşüldüğü, satış değeri ile kayıtlı değer arasındaki farkın faaliyet hesaplarına kaydedilmediği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin maddelerinde taşınmaz satışlarına ilişkin yapılacak muhasebe kayıtlarında kayıtlı değer ile satış bedeli arasındaki olumlu farkın 600 Gelirler Hesabında, kayıtlı değer ile satış bedeli arasındaki olumsuz farkın ise 630 Giderler Hesabında gösterilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, Kurum tarafından satışı yapılan 5 adet arsa ile 93 adet parselin satış işleminin muhasebeleştirilmesinde kayıtlı değerinin değil, satış değerinin tamamının 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydı yapıldığı, kayıtlı değer ile satış değeri arasından olumlu/olumsuz fark için 600 Gelirler veya 630 Giderler Hesaplarına herhangi bir kayıt yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum 600 Gelirler Hesabı ile 630 Giderler Hesabının kurumun mali tablolarında hatalı görünmesine neden olmaktadır.
İdare cevabında, mevcut değerler ile yapılan satışlarda, piyasa satış değerleri ile kayıtlı emlak rayiç değerler arasında, satış değeri dikkate alındığında, gerçekleştirilen satış işlemlerindeki kayıtlarda 600 Gelirler Hesabına yapılacak kayıtların büyüklüğü fazla olacağından doğru bilgileri yansıtmayacağı, bu sebepten satış değeri üzerinden kayıtların gerçekleştirildiği belirtilse de, İdare mevzuat hükümleriyle bağlıdır. Mevzuatın emrettiği şekilde taşımaz satış işleminin nasıl kaydedilmesi gerektiği düzenlemeler ile hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla satış işlemi sonucu ilgili kamu görevlilerinin subjektif bir değerlendirmeyle büyük/küçük bir kar/zarar ifadesi ile mevzuatın dışına çıkabilmesi mümkün değildir.
Sonuç olarak, yukarıda anlatılan durum kar veya zarar durumuna göre İdarenin 600/630 Hesabının hatalı görünmesi sebebiyet vermektedir. Kurum tarafından taşınmaz envanterinin sağlıklı bir şekilde çıkarılması, muhasebe ile taşınmaz bilgi sisteminin entegrasyonunun sağlanması, satışı yapılan taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması gerekmektedir. Bu durum hem taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlarda izlenmesi hem de taşınmazlara yönelik mali nitelikteki işlemlerin mevzuata uygun şekilde yerine getirilmesi açısından önem arz etmektedir.