ÖZET: Kamu İdaresinin mülkiyetinde bulunan taşınmazların satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde, satış bedelinin tamamının ilgili maddi duran varlık hesabından düşüldüğü ve kayıtlı değer ile satış bedeli arasındaki farkın faaliyet hesaplarına kaydedilmediği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, taşınmaz satışlarıyla ilgili muhasebe kayıtlarının nasıl yapılması gerektiğini açıkça belirtmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, toplamda 8 taşınmazın satışında, arsaların kayıtlı değerleri yerine yalnızca satış değerlerinin kaydedildiği ve bu durumun 250 Arazi ve Arsalar Hesabı ile 600 Gelirler Hesabı üzerinde olumsuz etkiler yarattığı görülmüştür.

Kamu İdaresi, bu hatalı uygulamaların düzeltilmesi için Emlak ve İstimlak Daire Başkanlığı ile işbirliği yapacaklarını ve Akıllı Kentler Otomasyon Sistemi yetkilileriyle gerekli teknik düzenlemeleri gerçekleştireceklerini bildirmiştir. Taşınmaz envanterinin doğru bir şekilde oluşturulması ve muhasebe ile taşınmaz bilgi sisteminin entegrasyonunun sağlanması önem arz etmektedir. Satış işlemleriyle ilgili hatalı muhasebe kayıtları, yalnızca mevzuata aykırı olmakla kalmayıp, aynı zamanda İdarenin mali tablolarının doğruluğunu da olumsuz etkilemektedir.

BULGU: Taşınmazların Kayıtlı Değeri Yerine Satış Bedeli Üzerinden Kayıtlardan Çıkarılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

Kamu İdaresinin mülkiyetinde olan taşınmazlara ilişkin satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde, satış değerinin tamamının ilgili maddi duran varlık hesabından düşüldüğü, satış değeri ile kayıtlı değer arasındaki farkın faaliyet hesaplarına kaydedilmediği görülmüştür.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin maddelerinde taşınmaz satışlarına ilişkin yapılacak muhasebe kayıtlarında kayıtlı değer ile satış bedeli arasındaki olumlu farkın 600 Gelirler Hesabında, kayıtlı değer ile satış bedeli arasındaki olumsuz farkın ise 630 Giderler Hesabında gösterilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Yapılan incelemede, Kurum tarafından satışı yapılan toplam 8 adet taşınmaza ilişkin satış işleminin muhasebeleştirilmesinde arsaların kayıtlı değerinin değil, satış değerinin tamamının 250 Arazi ve Arsalar Hesabına alacak kaydı yapıldığı, kayıtlı değer ile satış değeri arasındaki olumlu fark için 600 Gelirler Hesabına herhangi bir kayıt yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum 250 Arazi ve Arsalar Hesabı ile 600 Gelirler Hesabının hatalı görünmesine neden olmaktadır.

Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin Emlak ve İstimlak Daire Başkanlığı ile koordineli olarak çalışma yürütüleceği ve Akıllı Kentler Otomasyon Sistemi yetkilileri ile yapılacak teknik düzenlemeler sonucunda, düzeltme işlemlerinin yapılacağı belirtilmiştir.

Kurum tarafından taşınmaz envanterinin sağlıklı bir şekilde çıkarılması, muhasebe ile taşınmaz bilgi sisteminin entegrasyonunun sağlanması, satışı yapılan taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması gerekmektedir. Bu kapsamda taşınmaz satış işlemleriyle ilgili olarak yapılan hatalı muhasebe kayıtları, yalnızca mevzuata aykırılık teşkil etmekle kalmamakta, aynı zamanda İdarenin mali tablolarının gerçeği yansıtmasını da olumsuz yönde etkilemektedir.