|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, taşınmazların muhasebeleştirilmesi sürecinde önemli bir bulguya işaret etmektedir. İl Belediyesi tarafından ihale yoluyla satılan taşınmazların, kayıtlı değerleri yerine satış bedeli üzerinden kayıtlardan çıkarıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 189. maddesi, taşınmaz satışlarına ilişkin muhasebe işlemlerinin nasıl yürütülmesi gerektiğini belirlemekte; buna göre, kayıtlı değer ile satış bedeli arasındaki farkların doğru hesaplarda gösterilmesi gerekmektedir.
İncelemeler sonucunda, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu çerçevesinde gerçekleştirilen satışların muhasebeleştirilmesinde, kayıtlı değer yerine satış bedellerinin esas alındığı anlaşılmıştır. Bu durum, 250 Arazi ve Arsalar Hesabı’ndan kayıtlı değer düşülmeden, satış bedeli kadar tutarın alacak olarak kaydedilmesiyle sonuçlanmıştır. Ayrıca, faaliyet gelir ve gider hesaplarının kullanılmadığı belirlenmiştir. Önceki denetim raporlarında da bu konuya dikkat çekilmiş olmasına rağmen, gerekli düzeltici adımlar atılmamıştır. Kurumun taşınmaz envanterinin doğru bir şekilde oluşturulması, muhasebe ve taşınmaz bilgi sisteminin entegrasyonunun sağlanması ve taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması gerekmektedir. Bu önlemler, taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden izlenmesi ve mali işlemlerin mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Hatalı muhasebe kayıtları, bilançoda güvenilir bilgi sunulmasını engellemektedir. |
BULGU: Taşınmazların Kayıtlı Değeri Yerine Satış Bedeli Üzerinden Kayıtlardan Çıkarılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kurum tarafından ihale edilerek satılan taşınmazlara yönelik maddi duran varlık hesaplarına ilişkin çıkış kayıtlarının, kayıtlı değer yerine satış bedelinin esas alınarak muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 189’uncu maddesinde 250 Arazi ve Arsalar Hesabının işleyişi düzenlenmiştir. Mezkûr düzenlemeye göre, taşınmaz satışlarına ilişkin yapılacak muhasebe kayıtlarında kayıtlı değer ile satış bedeli arasındaki olumlu farkın 600 Gelirler Hesabında, kayıtlı değer ile satış bedeli arasındaki olumsuz farkın ise 630 Giderler Hesabında gösterilmesi gerekmektedir.
Kurum tarafından gerçekleştirilen arsa satışlarına yönelik İmar ve Şehircilik Müdürlüğünden temin edilen veriler üzerinde yapılan incelemelerde, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında gerçekleştirilen satışlara ilişkin muhasebeleştirme işlemlerinin kayıtlı değer yerine satış bedelleri üzerinden yapıldığı, 250 Arazi ve Arsalar Hesabından kayıtlı değer düşülmek yerine satış bedeli kadar tutarın söz konusu hesapta alacak çalıştırıldığı, faaliyet gelir/gider hesaplarının ise kullanılmadığı tespit edilmiş olup söz konusu tespite, Kuruma ilişkin 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda yer verilmesine rağmen düzeltici işlem tesis edilmemiştir.
Kurum tarafından taşınmaz envanterinin sağlıklı bir şekilde çıkarılması, muhasebe ile
taşınmaz bilgi sisteminin entegrasyonunun sağlanması, taşınmaz programı üzerinden taşınmazların kayıtlı değerlerinin açık bir şekilde yer almasını sağlayacak bilgilere yer verilmesi, satışı yapılan taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması gerekmektedir. Bu durum hem taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlarda izlenmesi hem de taşınmazlara yönelik mali nitelikteki işlemlerin mevzuata uygun şekilde yerine getirilmesi açısından önem arz etmektedir.
Sonuç olarak hatalı muhasebe kayıtları nedeniyle bilançoda 250 Arazi ve Arsalar Hesabı ile faaliyet sonuçları tablosunda faaliyet gelir/gider hesapları doğru ve güvenilir bilgi sunmamaktadır.