ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, il belediyesinin ihale ile satılan taşınmazlarının muhasebeleştirilmesinde, kayıtlı değerler yerine satış bedellerinin esas alındığı belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 189. maddesi, taşınmaz satışlarına ilişkin muhasebe işlemlerinin nasıl yapılacağını düzenlemektedir. Bu düzenlemeye göre, kayıtlı değer ile satış bedeli arasındaki olumlu farkın 600-Gelirler Hesabında, olumsuz farkın ise 630-Giderler Hesabında gösterilmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemelerde, imar müdürlüğünden arsa satışlarıyla ilgili bilgiler talep edilmiş ve yıl içinde gerçekleştirilen arsa satışlarının muhasebeleştirilmesinin kayıtlı değerler yerine satış bedelleri üzerinden yapıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, 250-Arazi ve Arsalar Hesabında 364.000,00 TL fazla, 600-Gelirler Hesabında ise aynı miktarda eksik kayda neden olmuştur.

İdarenin, taşınmaz envanterinin doğru bir şekilde oluşturulması, muhasebe ile taşınmaz bilgi sisteminin entegrasyonunun sağlanması ve taşınmaz programı üzerinden kayıtlı değerlerin net bir şekilde gösterilmesi gerekmektedir. Taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden izlenmesi ve mali işlemlerin mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Taşınmazların Kayıtlı Değerleri Yerine Satış Bedelleri Üzerinden Kayıtlardan Çıkarılması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

İhale edilerek satılan taşınmazların ilgili maddi duran varlık hesaplarına ilişkin çıkış kayıtlarının, kayıtlı değer yerine satış bedelinin esas alınarak muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 189’uncu maddesinde 250-Arazi ve Arsalar Hesabının işleyişi düzenlenmiştir. Mezkûr düzenlemeye göre taşınmaz satışlarına ilişkin yapılacak muhasebe kayıtlarında kayıtlı değer ile satış bedeli arasındaki olumlu farkın 600-Gelirler Hesabında, kayıtlı değer ile satış bedeli arasındaki olumsuz farkın ise 630-Giderler Hesabında gösterilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, imar müdürlüğünden arsa satışlarına ilişkin bilgiler istenilmiştir. Bu kapsam da yılı içerisinde arsa satışları yapıldığı, bu satışlara ilişkin muhasebeleştirme işlemlerinin kayıtlı değer yerine satış bedelleri üzerinden yapıldığı tespit edilmiştir. Bunun sonuncunda 250-Arazi ve Arsalar Hesabında 364.000,00 TL fazla, 600-Gelirler Hesabında ise aynı tutarda eksik kayıt yapılmıştır.
İdare tarafından taşınmaz envanterinin sağlıklı bir şekilde çıkarılması, muhasebe ile taşınmaz bilgi sisteminin entegrasyonunun sağlanması, taşınmaz programı üzerinden taşınmazların kayıtlı değerlerinin açık bir şekilde yer almasını sağlayacak bilgilere yer verilmesi, satışı yapılan taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması gerekmektedir.
Sonuç olarak hem taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlarda izlenmesi hem de taşınmazlara yönelik mali nitelikteki işlemlerin mevzuata uygun şekilde yerine getirilmesi açısından önem arz etmektedir.