BULGU: Taşınmazların Muhasebedeki Kayıtlı Değerleri ile Taşınmaz İcmal Cetvelindeki Değerleri Arasında Uyumsuzluk Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB
Başkanlığın mülkiyetinde olan taşınmazlar ve Başkanlığa tahsisli olan taşınmazların, taşınmaz icmal cetvelindeki kayıtlı değerleri ile maddi duran varlık hesaplarındaki kayıtlı değerlerinin uyuşmadığı görülmüştür.
Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Taşınmaz mal işlemleri” başlıklı 18’inci maddesinde;
“Başkanlığın, mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kaydında ve icmal cetvellerinin düzenlenmesinde, 13/9/2006 tarihli ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümleri uygulanır.” denilmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesinde kamu idarelerinin mülkiyetindeki ve çeşitli yollarla kendilerine kullanım hakkı verilen taşınmazlarını; anılan Yönetmelik’te belirtilen taşınmaz cinslerine göre anılan Yönetmelik’in ekinde yer alan Formlara kaydetmeleri ve mali hizmetler birimince de bu formların konsolide edilerek Yönetmelik’in ekinde yer alan taşınmaz icmal cetvellerinin oluşturulacağı hüküm altına alınmıştır.
İdare tarafından hazırlanan taşınmaz kayıt formlarının ve icmal cetvellerinin incelenmesi neticesinde, taşınmaz kayıt formları esas alınarak hazırlanan taşınmaz icmal cetvellerindeki değerler ile taşınmazların muhasebe kayıtlarındaki değerlerinin farklı olduğu görülmüştür.
Şöyle ki, taşınmaz icmal cetvelleri ile mali tablodaki taşınmaz kayıtları karşılaştırıldığında; mükerrer kayıtlar nedeniyle, icmal cetvellerinde toplam 84.303.550,85 TL değerinde kayıtlı taşınmaz (205 adet) yer almasına rağmen, Bilançoda 250 Arazi ve Arsalar Hesabı ile 252 Binalar Hesabında toplam 31.017.369,51 TL değerinde kayıtlı taşınmaz (110 adet) olduğu, bu nedenle Bilançodaki tutarların taşınmaz icmal cetvelindeki tutarlardan 53.286.181,34 TL eksik olduğu tespit edilmiştir.
Taşınmaz İcmal Cetvelindeki 7.631.610 TL kayıtlı değerli atölyelere Kurumun mali tablolarında yer verilmemiştir. Taşınmaz İcmal Cetvellerinde arsaların kayıtlı değeri, 28.058.491 TL iken, mali tablolardaki arsa değeri 29.047 TL’dır. Taşınmaz İcmal Cetvelindeki taşınmaz sayısı, 205 adet iken, mali tablolarda 110 adet taşınmaz yer almaktadır.
Kamu İdaresinin cevabında, “Bulguda tespiti yapılan hususlar doğrultusunda taşınmaz mal modülünde yapılan çalışma neticesinde; mükerrer olan ve kullanılmayan kayıtlar tespit edilip silinerek 2025 yılı itibarıyla doğru taşınmaz sayımızın 109 adet olduğu belirlenmiştir. Taşınmaz Mal Modülündeki taşınmazların cins veya kullanım amacı (kamu konutu, ticari işyeri, arsa vb.) verisi de uygun bir şekilde düzeltilmiştir. Ayrıca taşınmazların ilgili Belediyelerden 2025 yılı itibarıyla alman maliyet bedelleri taşınmaz sistemi üzerinde güncellenmiştir. Taşınmazların taşınmaz mal modülünde güncellenen 2025 yılı değerlerinin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesabına aktarımı ve muhasebeleştirilmesi işlemlerine de başlanılması için ilgili birime bilgi verilerek çalışmalara başlanılmıştır.” denilmiştir. Ancak bu düzeltme işleminin 2024 yılı mali tablolarına etkisi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, taşınmazlara ilişkin ilgili maddi duran varlıklar hesaplarına yapılacak kayıtların taşınmaz icmal cetvellerindeki kayıtlar esas alınarak yapılacağı dikkate alındığında, yukarıda yer alan tespitler doğrultusunda, Bilanço’da yer alan 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap grubunun tam ve doğru bilgi sunmasını teminen taşınmaz icmal cetvelleri ile uyumlu hale getirilmesi gerekmektedir.