Taşınmazların Pazarlık Usulü ile Kiraya Verilmesi (Sayıştay)

BULGU: Taşınmazların Pazarlık Usulü ile Kiraya Verilmesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

İdarenin mülkiyetinde bulunan taşınmazların 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile kiraya verildiği görülmüştür.
2886 sayılı Kanun’un, 1’inci maddesinde kapsamdaki idarelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği, 36’ncı maddesinde bu Kanun’a göre yapılacak işlere ilişkin ihalelerde, tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğu, ancak 44’üncü maddede gösterilen işlerin belli istekliler arasında kapalı teklif usulüyle, 45’inci maddede gösterilen işlerin açık teklif usulüyle, 51’inci maddede sayılan işlerin pazarlık, 52’nci maddede gösterilen işlerin de yarışma usulüyle yaptırılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Mezkur Kanun’un “Pazarlık Usulüyle Yapılacak İşler” başlıklı mezkûr 51’inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde hangi işlerin bu kapsamda ihale edilebileceği şu şekilde açıklanmıştır:
“g) Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi,”
Anlaşılacağı üzere taşınmazların kiralanması hususunda bu fıkra kapsamında pazarlık usulünün uygulanabilmesi için şu iki şartın birlikte mevcudiyeti gerekmektedir:
1-Taşınmazın, Devletin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan olması.
2-İşin özelliği, idareye yararlı olması veya ivediliği gereği kapalı ya da açık teklif yöntemlerinin kullanılamıyor olması.
Dolayısıyla, bir taşınmazın Kanun’un 51’inci maddesinin (g) fıkrasına binaen pazarlık usulüyle kiraya verilebilmesi için kiraya verilecek taşınmazın, Devlete ait taşınmaz kavramının karşılığı olan, Genel Bütçeli Kuruluşlara ait taşınmazlar yani tapuda Maliye Hazinesi adına kayıtlı bulunması gerekmektedir. İl Özel İdaresinin mülkiyetinde bulunan taşınmazlar ise bu kapsamda değerlendirilemeyeceğinden taşınmazlarının üçüncü kişilere kiralamasında bu usulün kullanılması hukuken doğru bir uygulama olmayacaktır.
Ancak, İdare taşınmazlarının kiralanmasına ilişkin iş ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde; taşınmazların pazarlık usulü (51/g) ile üçüncü kişilere kiralandığı tespit edilmiştir. Halbuki söz konusu taşınmazlarını İdare, Kanun’un ilgili maddelerinde açıklandığı durumlara uygun olarak seçeceği; kapalı teklif veya açık teklif usulüyle üçüncü kişilere kiralaması gerekmektedir.
Sonuç olarak, İdare taşınmazlarını üçüncü kişilere kiralanmasında pazarlık usulü (51/g) yerine tahmin edilen kira bedeli dikkate alınarak 2886 sayılı Kanun’un cevaz verdiği şekilde kapalı veya açık ihale usulüne göre yapılması gerektiği düşünülmektedir.