|
ÖZET: İncelemeler, bazı taşınmazların tahsisinin iptal edilmesine rağmen fiilen kullanılmaya devam ettiğini göstermektedir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, idarenin bu durumu önlemek için gerekli önlemleri almadığını ortaya koymaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 47. maddesi, kamu idarelerinin taşınmaz tahsis işlemlerini düzenlemekte ve bu süreçlerin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından belirlenen yönetmeliklere uygun olarak yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Yapılan denetimlerde, 2019 ve 2021 yıllarında süresiz olarak tahsis edilen üç taşınmazın, 07.06.2024 tarihli Belediye Meclis Kararı ile iptal edilmesine rağmen kullanılmaya devam ettiği tespit edilmiştir. İdarenin bu taşınmazların tahliyesi için gerekli adımları atmadığı, hukuka aykırı bir durum oluşturmakta ve taşınmazların yönetiminde sorunlar yaratmaktadır. Bu durum, ileride mülkiyet ve kullanım haklarıyla ilgili ihtilaflara yol açabilecek belirsizlikler doğurmaktadır. Kamu idaresi, tahsisi iptal edilen taşınmazlarla ilgili gerekli işlemlerin yapılacağını belirtmiştir. Mevzuata göre, işgalci konumundaki kişi ve kurumlara yaptırımlar uygulanması ve geçmişe yönelik ecrimisil tahakkuk ettirilmesi gerekmektedir. Ayrıca, benzer durumların önlenmesi amacıyla taşınmaz tahsis süreçlerinin düzenli olarak gözden geçirilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Taşınmazların Tahsisi İptal Edilmesine Karşın Fiilen Kullandırılmaya Devam Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Tahsis işlemi iptal edilen bazı taşınmazların fiilen kullanılmaya devam edildiği ve idare tarafından bu durumu önlemek için gerekli tedbirlerin alınmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Taşınmaz tahsisi” başlıklı 47’nci maddesinde; kamu idarelerinin, kanunlarında belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmek için mülkiyetlerindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebileceği, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri tahsis etmeye, kamu ihtiyaçları için gerekli olmayanların tahsisini kaldırmaya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının, diğer taşınmazları tahsis etmeye ve tahsisini kaldırmaya ise maliki kamu idaresinin yetkili olduğu, bu maddenin uygulanmasına ilişkin esas ve usullerin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği, Kanunlardaki özel hükümlerin saklı olduğu hüküm altına alınmıştır.
5018 sayılı Kanun’un “Taşınmaz tahsisi” başlıklı 47’nci maddesine istinaden çıkarılan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmelik’in “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; Yönetmelik’in amacının, kamu idarelerinin mülkiyetlerindeki taşınmazların birbirlerine bedelsiz olarak tahsis ve devri ile; Hazineye ait taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kamu idarelerine tahsis ve devir işlemlerinin usul ve esaslarını belirlemek olduğu ifade edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanun’un “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin fıkrasında; belediyelerin belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri yapabileceği, diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerektiği, (d) fıkrasında; belediyelerin belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda, kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebileceği veya süresi yirmi beş yılı geçmemek üzere tahsis edebileceği, bu taşınmazların tahsis amacı dışında kullanılması halinde, tahsis işleminin iptal edileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, Belediye Meclisi tarafından 2019 ve 2021 yıllarında süresiz olarak tahsis edilen üç adet taşınmazın, 07.06.2024 tarihli ve 107 sayılı Belediye Meclis Kararı ile
tahsisleri iptal edilmesine rağmen fiilen kullanılmaya devam edildiği ve idarenin bu taşınmazların tahliyesi için gerekli işlemleri başlatmadığı belirlenmiştir.
Tahsis işlemi iptal edilen taşınmazların fiilen kullanılmaya devam etmesi, ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmekte ve taşınmazların hukuka uygun şekilde yönetilmesini engellemektedir. Bu durum, idarenin taşınmazlar üzerindeki denetim yetkisinin zayıflamasına ve benzer ihlallerin tekrarlanmasına neden olabilmektedir. Ayrıca, taşınmazların hukuki statüsünün belirsiz hale gelmesi, ilerleyen süreçte mülkiyet ve kullanım haklarıyla ilgili ihtilaflara yol açabilecektir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle, tahsisi iptal edilen taşınmazlara ilişkin gerekli çalışmaların yapılacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, tahsis işlemi iptal edilen taşınmaz üzerinde işgalci konumda olan ilgili kişi ve kurumlara yönelik gerekli yaptırımların uygulanması ve geçmişe yönelik ecrimisil tahakkuk ettirilmesi gerekmektedir. Ayrıca, benzer durumların tekrarının önlenmesi amacıyla taşınmaz tahsis süreçlerinin düzenli olarak gözden geçirilmesi ve mevzuata uygun şekilde yürütülmesi sağlanmalıdır.