Taşınmazların Takibine Yönelik Mevzuatta Belirtilen Form ve İcmal Cetvellerinin Düzenlenmemesi ve Cins Tashihlerinin Yapılmaması (Sayıştay)

BULGU: Taşınmazların Takibine Yönelik Mevzuatta Belirtilen Form ve İcmal Cetvellerinin Düzenlenmemesi ve Cins Tashihlerinin Yapılmaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversitenin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kayıt, kontrol ve takibinin sağlanması amacıyla mevzuatı gereği hazırlanması gereken taşınmaz form ve icmal cetvellerinin hazırlanmadığı ve arsaların üzerine yapılan binaların tapu kayıtlarında cins tashihlerinin yapılmadığı görülmüştür.
A. Taşınmazlara İlişkin Form ve İcmal Cetvellerinin Düzenlenmemesi
Üniversitenin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kayıt, kontrol ve takibinin sağlanması amacıyla mevzuatı gereği hazırlanması gereken taşınmaz form ve icmal cetvellerinin hazırlanmadığı görülmüştür.
02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde; taşınmaz kayıt ve kontrol işlemlerinin, kamu idarelerine ait taşınmazlardan mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması olduğu ve kayıtların belgeye dayanmasının esas olduğu, “Taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle ilgili görev, yetki ve sorumluluklar” başlıklı 6’ncı maddesinde ise taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri ile görevli birim ve personelin, kayıtların mevzuata uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasını ve bu kayıtlara ilişkin bilgisayar programı, defter ve belgelerin denetime hazır şekilde muhafaza edilmesini sağlamakla yükümlü olduğu ifade edilmiştir.
Anılan Yönetmelik’in “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasında; kamu idarelerinin, tapu kütüğünde kendi adlarına tescilli olan taşınmazların kaydını bu Yönetmelik’e ekli “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu’nda”, tapu kütüğünde kayıtlı olmayan taşınmazlardan sadece ekonomik olarak değerlendirmeye konu olanlar ile kamusal ihtiyaçlarda kullanılanların kaydını “Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar Formu’nda”, orta malları başlığı altında yer alan taşınmazların kaydını “Orta Malları Formu’nda”, genel hizmet alanları başlığı altında yer alan taşınmazların kaydını “Genel Hizmet Alanları Formu’nda”, tapu kütüğünde üçüncü kişiler adına tescilli veya diğer kamu idarelerinin yönetiminde olmakla birlikte irtifak hakkı tesisi, tahsis, kiralama, kullanma izni verilmesi gibi yollarla kullanım hakkı kendilerine verilen taşınmazların kaydını ise “Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu”nda yer alan bilgileri içerecek şekilde tutacakları belirtilmiştir.
Aynı maddenin ikinci fıkrasında da kamu idarelerinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince hazırlanan bu formların taşınmaz icmal cetvelleri hazırlanmak üzere mali hizmetler birimine gönderileceği ve mali hizmetler birimince bu formların konsolide edilerek bu Yönetmelik’in ekinde bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvellerinin oluşturulacağı hüküm altına alınmıştır.
Ancak yapılan denetimde taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimleri tarafından hazırlanması gereken Yönetmelik eki formlar ile Üniversite Strateji Geliştirme Daire Başkanlığınca Yönetmelik eki formların konsolide edilmesi suretiyle oluşturulacak icmal cetvellerinin hazırlanmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında form ve icmal cetvellerinin düzenlenmesine yönelik çalışmaların devam ettiği ifade edilmiştir.
Üniversitenin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında olan taşınmazların kayıt, kontrol ve takip işlemlerinin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için bulguda belirtilen taşınmaz formlarının ve icmal cetvellerinin Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’e uygun olarak hazırlanması gerekmektedir.
B. Taşınmazların Cins Tashihlerinin Yapılmaması
Taşınmazların cins tashihi işlemlerinin tamamlanmadığı, dolayısıyla mevcut kullanım şekilleriyle kayıtlara alınmadığı görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Cins tashihlerinin yapılması” başlıklı 10’uncu maddesinde:
“1) Kamu idareleri; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde ve kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınır. Kamu idareleri cins tashihinin yapılması için gerekli işlemleri yaparlar.
(2) Tahsis edilen ve üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlar açısından bu yükümlülük kullanan idarenin veya gerçek veya tüzel kişilerin durumu tespit eden yazısı üzerine taşınmaz maliki idareye aittir. Ancak cins tashihine ilişkin gerekli belgeler ile buna ilişkin malî yükümlülükler kullanıcılar tarafından karşılanır.” Denilmektedir.
Bu düzenleme ile cins tashihi işlemleri tapu kayıtlarından bağımsız hale getirilmiştir. Öncelik taşınmazların muhasebe birimlerince kaydının mevcut kullanım şekliyle yapılarak mali tablolarda gösterilmesi, daha sonra tapu kayıtları bakımından cins tashihi ile ilgili işlemlerinin yapılmasıdır.
Yapılan denetimde, Kamu İdaresine ait arazi ve arsaların üzerine yapılan binaların cins tashihlerinin yapılmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında ilgili kurumlarla yazışma ve çalışmaların yapıldığı, cins tashihi işlemlerinin tamamlanması için sürecin devam ettiği ifade edilmiştir.
Üniversiteye ait taşınmazların yukarıda bahsedilen Yönetmelik hükümlerine uygun olarak cins tashihlerinin yapılarak, taşınmazların mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarında belirtilen cinslerinin birbirine uygun hale getirilmesi gerekmektedir.