|
ÖZET: Belediye Meclisi, taşınmazların üç yıldan fazla kiralanmasına ilişkin yetkisini, Alışveriş Merkezinin kiralanması bağlamında Belediye Başkanına devretmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18. maddesi, bu tür önemli kararların belediye meclisinin yetkisi dahilinde olduğunu belirtirken, belediye başkanına yalnızca meclisin kararını almak şartıyla sözleşme yapma yetkisi tanımaktadır. Bu durum, yetkinin devredilmesi konusunda hukuki bir belirsizlik yaratmaktadır.
Edremit Belediye Meclisi, 06.04.2021 tarihli kararıyla, Olivecity Alışveriş Merkezi’nin 10 yıl süreyle kiralanması için Belediye Başkanına yetki vermiştir. Ancak, bu yetkinin kapsamı ve sınırları net bir şekilde belirtilmemiştir. Meclis tarafından devredilmesi mümkün olmayan bu yetkinin, yasal bir çerçeve olmaksızın başkana verilmesi, hukuka aykırı bir durum ortaya çıkarmaktadır. Ayrıca, kiralama sürecinde herhangi bir ihale yapılmamış ve kiralama işlemleri, yasal gereklilikler göz ardı edilerek gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak, Belediye Meclisi’nin kiralama yetkisini devretmesi, yasal düzenlemelere aykırı bir durum teşkil etmektedir. Bu nedenle, hukuka uygun bir süreç izlenmediği için yapılan kiralama sözleşmesinin iptali gerekmektedir. |
BULGU: Taşınmazların Üç yıldan Fazla Kiralanmasına Karar Verme Yetkisinin Belediye Başkanına Devredilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye Meclisinin yetkisinde olan taşınmazların üç yıldan fazla kiralanmasına karar verme yetkisinin, Alışveriş Merkezinin kiralanması ile ilgili olarak Belediye Başkanına devredildiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18’inci maddesinin (e) bendinde; taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması halinde tahsisinin kaldırılmasına, üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek belediye meclisinin görev ve yetkileri arasında; 38’inci maddesinin (g) bendinde ise, yetkili organların kararını almak şartıyla sözleşme yapmak belediye başkanının yetkileri arasında sayılmıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri incelendiğinde yasa koyucunun, belediyeye ve dolayısı ile topluma ait taşınmazlar hakkında alım, satım, takas, tahsis, tahsis şeklinin değiştirilmesi veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması halinde tahsisinin kaldırılması; üç yıldan fazla kiralanması ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesis edilmesi gibi önemli kararların verilmesini, belediyenin karar organı olan ve o yörede yaşayan insanların en geniş olarak temsil edildiği meclise verdiği, belediye teşkilâtının en üst amiri olan belediye başkanına ise, taşınmaz malın üç yıldan fazla kiralanması konusunda yetkili organ olan belediye meclisinin kararını almak şartıyla sözleşme yapmak yetkisini verdiği görülmektedir.
Kural olarak, bir yetkinin kullanımı konusunda kanunla belirlenen merciin bu yetkisini kendisinin kullanması gerekir. İdari merciler yetkilerini idarenin işleyişini etkin ve süratli bir hale getirebilmek gibi amaçlarla devretmek istiyor iseler; bu ancak kanunun açıkça izin verdiği hallerde ve sınır ve kapsamı açıkça belirtilerek yapılabilir ki; aksi bir kabul hukuki güvenlik ilkesini zedeleyeceği gibi kanun koyucunun iradesinin de idari makamlarca ortadan kaldırılması anlamını taşıyacağından kanuni idare ilkesine de aykırılık oluşturacaktır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18. maddesinin (e) bendinde ise taşınmaz malın üç yıldan fazla kiralanması konusunda karar vermek belediye meclisinin görev ve yetkileri arasında sayıldığı ve bu yetkinin devrine ilişkin bir düzenlemeye açıkça yer verilmediği görülmektedir.
Edremit Belediye Meclisinin 06.04.2021 tarih ve 161 sayılı kararı;
“Akçay Mahallesi 1184 ada 9 parsel numarasında kayıtlı taşınmaz üzerinde bulunan ve Olivecity olarak bilinen kısmen … İnşaat Turizm Taahhüt Dış Ticaret Ltd. Şti, kısmen Belediyemiz tüzel kişiliği ve kısmen … adına kayıtlı kat irtifakına ayrılan bağımsız bölümlerden oluşan taşınmazın Belediyemize gelir getirici hale getirilebilmesi amacıyla 5393 sayılı Kanun’un 15/h ve 18/e maddeleri uyarınca, 10 yıl müddetle kiralanması, ilgili protokollerin hazırlanması, imzalanması ve diğer tüm iş ve işlemlerin yapılması hususunda Belediye Başkanı Selman Hasan ARSLAN’a yetki verilmesine mevcudun oybirliği ile karar verildi.” şeklindedir.
Meclis kararında; her ne kadar Akçay Mahallesi 1184 ada 9 parsel numarasında kayıtlı taşınmaz üzerinde bulunan ve Olivecity olarak bilinen taşınmazın 5393 sayılı Kanun’un 15/h ve 18/e maddeleri uyarınca, 10 yıl müddetle kiralanması, ilgili protokollerin hazırlanması, imzalanması ve diğer tüm iş ve işlemlerin yapılması hususunda Belediye Başkanına yetki verilmiş ise de verilen yetkinin sınır ve kapsamı açıkça ortaya konulmaksızın belediye meclisine ait olan yetkinin belediye başkanına devredilmesi mahiyetinde olduğu sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda, yasal düzenlemede açıkça yetki devrine olanak tanıyan bir hükme yer verilmediği halde, Belediye Meclis kararı ile yetki devri yapılmasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Belediye Başkanı bu yetkisine istinaden, mülkiyeti Edremit Belediyesi ait Akçay Mahallesi 1184 ada 9 parselde bulunan Olivecity Alışveriş Merkezini, 10 yıllığına … Day. Tük. Mal. San ve Tic. Ltd. Şti.’ne kiraya vererek 01.07.2021-30.06.2031 tarihleri arasını kapsayan, bila tarihli kira sözleşmesi imzalamıştır. Kiralama sürecinin herhangi bir aşamasında Belediye Encümeni de yer almamış, üstelik kiralama herhangi bir ihale usulüne tabi olmadan yapılmıştır.
Yetkinin belirli bir kişi ya da organ tarafından kullanılacağı öngörülmüş ise başkaları kullanamaz. Yetki ancak yasal olarak izin verilmişse devredilebilir. Oysa Kanun hükmüne göre, taşınmazların üç yıldan fazla kiralanması yetkisi Meclis tarafından kullanılması gereken bir yetki olup, bunun devredilebilir bir yetki olmadığı açıktır.
Alışveriş Merkezi üzerinde A ve B Blokta toplam 109 adet bağımsız bölüm bulunmakta olup toplam kullanım alanı 10.313,81 m2’dir (926, 64 m2 ilave alan hariç). Yıllık kira bedeli ise KDV hariç sadece 606.165 TL’dir.
Diğer yandan kanunla öngörülmüş bir yetki devrinde bile, devredilen yetkilerin açık ve belirgin olması, neyin devredildiğinin gerek süre, gerek kapsam ve içerik açısından anlaşılır ve öngörülür olması gerekmesine rağmen söz konusu kiralama sözleşmesinde; kiracının, 10 yıllık kira bedeli tutarına kadar taşınmazın tadilatını yapılabileceğine ve tadilat bedelinin kira bedelinden mahsup edilebileceğine dair hükümler konulmuştur.
Ayrıca söz konusu alışveriş merkezinde büyük tadilat yapıldığı halde tadilat ruhsatı alınmadığı gibi, bağımsız bölümler değiştiği halde kat irtifakı da kurulmamıştır. Yine sözleşmeye konu olmadığı halde Alışveriş Merkezi Otoparkına 4 şarj istasyonu kurulmuş olup bunlardan elde edilen gelir karşılığında kiracı, İdareye herhangi bir ödemede bulunmamaktadır.
Sonuç itibarıyla, Meclisin yukarıda bahsedilen kiralama yetkisini, Belediye Başkanına devredebilmesi için kanunla yetki devrine izin veren bir hüküm bulunmadığından, Meclis tarafından Belediye Başkanına verilen hukuka aykırı yetki ile yapılan kiralama sözleşmesinin iptali sağlanmalıdır.