|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bir il belediyesinin Taşıt Kanunu ve Tasarruf Genelgeleri’ne aykırı olarak taşıt kiralama ve tahsis işlemleri gerçekleştirdiğini ortaya koymuştur. 237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 1. maddesi, belediyelerin kullanacağı taşıtların bu kanun hükümlerine tabi olduğunu belirtirken, 4. madde, taşıtların kimlere tahsis edileceğini düzenlemektedir. Ayrıca, 12. madde, hizmet alımı yoluyla edinilecek taşıtların özellikleri ve kullanım koşullarını belirlemektedir. Bu çerçevede, belediyelerin taşıt ihtiyaçlarını karşılamak için belirlenen esaslara uyması gerekmektedir.
Denetim raporunda, Düzce Belediyesi’nin 2024 yılı için gerçekleştirdiği araç kiralama ihalesinde, bazı araçların belediye başkanına ve başkan yardımcılarına tahsis edildiği tespit edilmiştir. Ayrıca, yabancı menşeli ve motor hacmi 1600 cc’yi aşan araçların kiralanması gibi mevzuata aykırı işlemler gerçekleştirilmiştir. Belediyenin, bu durumla ilgili olarak gerekli önlemleri almadığı ve iptal işlemleri gerçekleştirmediği gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, belediyenin Taşıt Kanunu ve Tasarruf Genelgeleri’ne uygun hareket etmesi, belediye başkan yardımcıları ve birim müdürlerine araç tahsis edilmemesi ve belirtilen motor hacmi ve menşei kısıtlamalarına riayet etmesi gerekmektedir. Bu düzenlemelere uyulmaması, kamu kaynaklarının etkin kullanılmaması riskini doğurmaktadır. |
BULGU: Taşıt Kanunu’na ve Tasarruf Genelgelerine Aykırı Olarak Taşıt Kiralanması ve Tahsis Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyenin Taşıt Kanunu ve Tasarruf Genelgelerine aykırı şekilde doğrudan temin ve ihale yöntemleriyle taşıt kiraladığı ve tahsis ettiği görülmüştür.
237 sayılı Taşıt Kanunu’nun “Kanunun şümulü” başlıklı 1’inci maddesinde, belediyeler tarafından kullanılacak taşıtların bu Kanun hükümlerine tabi olacağı kayıt altına alınmıştır. “Taşıt verilecekler” başlıklı 4’üncü maddesinde ise emirlerine ve zatlarına binek otomobili verilenleri (1) sayılı cetvelde, makam hizmetlerine taşıt tahsis edilenleri ise (2) sayılı cetvelde göstermiştir.
Aynı Kanun’un 12’nci maddesinde hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtların cinsi, adedi, yaşı, hangi hizmetlerde kullanılacağı, kaynağı, yabancı menşeli olup olmayacağı ve diğer hususlar için gerekli esas ve usullerin Bakanlar Kurulunca saptanacağı belirtilmiş, bu maddeye dayanılarak 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller” yürürlüğe konulmuştur.
01.04.2006 tarihli ve 26126 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in 2’nci maddesinde, 237 sayılı Kanun’a tabi olan kurumlar ve taşıtların bu Usul ve Esaslar’a tabi olacağı belirtilmiştir. Belediyeler 237 sayılı Kanun’a tabi olduğundan, taşıt ihtiyaçlarını hizmet alımı suretiyle karşılamaları durumunda söz konusu Esas ve Usuller’de yer alan düzenlemelere uyması gerekmektedir.
Esas ve Usuller’in “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde; hizmet alımı suretiyle yabancı menşeli binek ve station-wagon cinsi taşıt edinilmesinin, Kanun’un 10’uncu maddesinin beşinci fıkrasında öngörülen makam ve hizmetler ile sınırlı olacağı, Kanun’a ekli (1) ve (2) sayılı cetvellerde yer alanlar ile güvenlik önlemli (zırhlı) araçlar ve koruma altına alınanlarla ilgili yönetmelik hükümlerine göre tahsis olunan araçlar dışında kullanılacak binek ve station-wagon cinsi taşıtların motor hacminin 1600 cc’yi geçmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
30.06.2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Tasarruf Tedbirleri” konulu 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ve 17.05.2024 tarihli ve 32549 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Tasarruf Tedbirleri” konulu 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nin “Kapsam” başlıklı bölümünde, diğer idarelerle birlikte belediyelerin de bütçeleri veya tasarruflarındaki diğer kaynaklardan yapacakları yurt içi ve yurt dışı harcamaları ile taşınır ve taşınmazların kullanılmasında Genelge’de yer alan tedbirlere uyması gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Tasarruf Tedbirleri Genelgelerinin “Resmi Taşıtların Edinilmesi ve Kullanılması” başlıklı bölümünde, 237 sayılı Taşıt Kanunu’na ekli (1) ve (2) sayılı cetvel kapsamındaki hizmetlere ve koruma altına alınanlara tahsis edilen taşıtlar dışında hiçbir makama taşıt tahsis edilmeyeceği ve söz konusu cetvellerde yer almayanlardan 3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usûllerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne ekli (I) sayılı cetvelde yer alan kadro, pozisyon ve görevlerde bulunanlar ile belediye başkanları ve belediyelerde genel sekreterler ve genel müdürler; ikametgâhları ile görev yerleri arasındaki sadece sabah-akşam geliş ve gidişleri için hizmet aracı olarak kurumların mevcutlarında bulunan binek veya station wagon tipi taşıtlardan yararlanabileceği, hizmet aracı olarak kullanılan taşıtların münhasıran resmi hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla aynı kurumun birimleri arasında ayrım yapılmaksızın ve mümkün olduğu ölçüde güzergah birleştirmesi yapılarak kullanılacağı, taşıtların hiçbir makam, birim ve şahsın kullanımına tahsis edilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu hükümlere göre; Kanun’da sayılan makam ve hizmetler hariç hiçbir makam, birim ve şahsın kullanımına taşıt tahsis edilmeyecek ve kamu idaresi tarafından edinilecek binek ve station-wagon cinsi taşıtların motor hacimlerinin 1.600 cc’yi geçemeyeceği gibi yabancı menşeli de olamayacaktır. 237 sayılı Kanun’a ekli cetvellerde sayılan makam ve hizmetler arasında Belediye Başkanı yer almamakta, belediye başkanları ve belediyelerde genel sekreterler ve genel müdürler; ikametgâhları ile görev yerleri arasındaki sadece sabah-akşam geliş ve gidişleri için hizmet aracı kullanabilmektedir.
Düzce Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından 01.01.2024-30.09.2024 tarihlerini kapsayan “Araç Kiralama Hizmet Alımı” ihalesi 06.12.2023 tarihinde 16 farklı tip belirtilmek suretiyle toplam 115 araç üzerinden yapılmış ve 15.1.2024 tarihinde %10 iş artışı gerçekleştirilmiştir. İzleyen dönemde farklı tiplerde iş artışı ve azalışı yapılarak ihale toplam 127 araçla tamamlanmıştır.
2024 yılı kalan süre ve Tasarruf Tedbirleri kapsamında 2025 ve 2026 yılları için toplu araç kiralama ihalesine çıkmak için yürütülen hazırlıklar sırasında sıkıntıya düşmemek amacıyla 01.10.2024-31.11.2024 tarihlerini kapsayan 2 aylık süre için 19.09.2024 tarihinde pazarlık usulü ile 16 farklı tip belirtilmek suretiyle toplam 100 araç kiralanmıştır.
21.11.2024 tarihinde yapılan 2024 yılı Aralık ayından itibaren 36 ay süreyle 97 araç kiralama ihalesinde, ihaleyi kazanan firmanın sözleşme imzalandıktan sonra araçları teslim edememesi nedeniyle sözleşme feshedilmiş, Belediye hizmetlerinin aksamaması amacıyla doğrudan temin yöntemiyle 100 araç kiralanması için 02.12-12.12.2024 tarihleri arasında 11 günlük ve 13.12.2024-31.01.2025 tarihleri arasında 50 günlük 2 ayrı alım gerçekleştirilmiştir.
Araç Kiralama Hizmet Alımı ihaleleriyle kiralanan araçların kullanım listeleri incelendiğinde; ihale şartnamelerinde yer alan 6 adet tip 1 binek aracın Belediye Başkanı ve 5 Belediye Başkan Yardımcısına tahsis edildiği, tip 2 ve tip 3 binek araçlardan 9 aylık ihale süresince 13 aracın, 2 aylık ihale ve sonraki doğrudan teminler süresince 7 aracın Garaj Amirliği bünyesinde ortak kullanımda olduğu, diğer araçların Belediyenin çeşitli birimlerine tahsis edildiği, birimlere tahsis edilen tip 2 ve tip 3 binek araçlardan birer tanesinin müdürlere tahsis edildiği ve 9 aylık ihale süresince 3 müdürün, 2 aylık ihale ve sonraki doğrudan teminler süresince 7 müdürün araçları şoförsüz olarak kendilerinin kullandığı tespit edilmiştir.
Ayrıca, Belediyenin 23.02.2024 tarihli doğrudan temin onay belgesi ile 1 adet Volkswagen Caravelle minibüsün Özel Kalem Müdürlüğü hizmetlerinde kullanılmak üzere kiralandığı, Teknik şartnamede araç özellikleri 2015 model ve üzeri, araç tipi 7hc otomobil, silindir hacmi 1968cc olarak belirlendiği ve Belediye şirketinden kiralanan bu araç için 01.03.2024-31.07.2024 arasında geçerli olmak üzere 01.03.2024 tarihinde sözleşme imzalandığı tespit edilmiştir.
Anılan mevzuat hükümleri uyarınca; Belediye başkan yardımcılarına ve birim müdürlerine araç tahsis edilmesi ve yabancı menşeli ve motor hacmi 1600 cc’yi geçen taşıtların hizmet alımı suretiyle edinilmesi mümkün değildir.
Belediye cevabında, araçların müdürlük hizmetlerinde kullanılması için tahsis edildiği, Başkan yardımcıları ve ilgili müdürlere gerekli bilgilendirmenin yapılacağı, yabancı menşeli ve motor hacmi 1600 cc’yi geçen araç kiralanmasının sehven bir sözleşme süresi kadar yapılmış olduğu ve akabinde yapılmadığı, 237 sayılı Kanun, “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller” ile Tasarruf Tedbirlerine uymada azami özen gösterileceği belirtilmiştir. Ancak, yukarıda yer verilen Taşıt Kanunu ile Tasarruf Genelgelerine aykırı olarak gerçekleştirilen taşıt tahsislerinin iptali yönünde işlem tesis edilmemiş ve konu ile ilgili kanıtlayıcı belge sunulmamıştır.
Sonuç olarak, 237 sayılı Kanun kapsamında olan Belediyenin “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller” ile “Tasarruf Tedbirleri” konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgelerinde yer alan düzenlemelere uyması amacıyla Belediye başkan yardımcılarına ve birim müdürlerine araç tahsis edilmemesi ve yabancı menşeli ve motor hacmi 1600 cc’yi geçen taşıtların hizmet alımı suretiyle kiralanmaması gerekmektedir.