Taşıt Kiralama İhalelerinin Akaryakıt Dâhil Olarak Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Taşıt Kiralama İhalelerinin Akaryakıt Dâhil Olarak Yapılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

İdare tarafından yapılan bazı ihalelerde mevzuata aykırı şekilde akaryakıt dâhil araç kiralamaları yapıldığı görülmüştür.

237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 12’nci maddesine istinaden hazırlanan Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerin “Temel amaç” başlıklı 5’inci maddesinde; kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı yoluyla karşılanmasının temel amacının, kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımının sağlanması olduğu belirtilmiştir.

Aynı Esasların “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde ise; “Taşıtlar, yakıt hariç, şoförlü veya şoförsüz olarak edinilebilecektir.” hükmü yer almaktadır.

Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, kamu idareleri hizmet alımı suretiyle araç kiralaması yapabilmekte ve bu şekilde yapılan araç kiralamaları şoförlü ya da şoförsüz olabilmektedir. Ancak, hizmet alımı suretiyle yapılan taşıt kiralamaları akaryakıt hariç olarak yapılması gerekmektedir.

Yapılan incelemede, Büyükşehir Belediyesinde hizmet alımı suretiyle taşıt edinilmesine ilişkin Destek Hizmetleri Şube Müdürlüğü tarafından “15 Aylık Araç Kiralama Hizmet Alımı” ihalesi akaryakıt hariç olarak yapılmıştır. Ancak, İdarenin diğer harcama birimleri tarafından yapılan ve aşağıdaki tabloda da gösterilen bu ihalelerdeki araç kiralamalarında akaryakıtın da dâhil edilerek ihaleye çıkıldığı tespit edilmiştir.

Bu kapsamda, diğer harcama birimlerinin yapmış olduğu akaryakıt dâhil araç kiralamaları özünde doğrudan hizmet alımı suretiyle taşıt edinilmesi ihalesi olmamakla birlikte bu ihalelerin veya alımların içinde akaryakıt dâhil taşıt edinilmesinin söz konusu Esas ve Usuller kapsamında değerlendirilmesi gerekir. Aşağıdaki tabloda akaryakıt dahil araç kiralaması yapılan bazı ihaleler gösterilmiştir.

Tablo 20: Akaryakıt Dahil Araç Kiralama Yapılan Örnek İhaleler

Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; muhtelif daire başkanlıkları özelinde bazı açıklamalar yapılmış, İstanbul geneline yayılan hizmetlerin ve bunların kontrollerinin sorunsuz bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için Belediyenin Edirnekapı ve Kartal’da bulunan yakıt istasyonlarından yakıt alımı için araçların farklı bölgelerden bu alanlara gün içerisinde gelmeleri ve tekrar yakıt almalarının trafik yoğunluğundan kaynaklı olarak hizmetlerde aksatma yaşatabileceği, bazı ihalelerde yer alan yakıt dahil ibaresinin sadece araçlara ilişkin değil araçlarda bulunan diğer ekipmanlara ilişkin yakıtlar olduğu, ayrıca gerekli alt yapı çalışmaları tamamlanan işlerin bazılarında 2025 yılı Doğrudan Hizmet Alımı dosyalarında bulunan mevcut araç ve ekipmanların akaryakıt hariç kiralamasının yapıldığı ifade edilmiştir.

Halbuki, bulgu metninden de anlaşılacağı üzere hizmet alımı suretiyle edinilen araçlar, mevzuat hükümleri gereği akaryakıt hariç olarak alınabilmektedir. Ayrıca, İstanbul’un büyüklüğü göz önüne alındığında Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından yapılan akaryakıt alım ihalesi kapsamında İdare araçlarına Taşıt Tanıma Sistemi temin edilerek farklı bölgelerdeki akaryakıt istasyonlarından akaryakıt alınabilmesi de mümkündür. Ayrıca bazı ihaleler özelinde 2025 yılında bulgu bünyesinde ortaya konulan hatalı uygulamadan vazgeçilmesi ise yerinde bir uygulamadır.

Sonuç olarak, muhtelif ihaleler kapsamında yakıt dahil olarak yapılan araç kiralamalarının yukarıda açıklanan mevzuat hükmüne aykırılık teşkil ettiği düşünülmektedir. İdarenin söz konusu hatalı uygulamadan vazgeçmesi gerekmektedir.