|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, taşıtlar için yapılan değer artırıcı harcamaların doğrudan gider olarak kaydedildiğini ortaya koymuştur. Taşıtların maliyet bedellerine eklenmesi gereken bu harcamalar, 254-Taşıtlar hesabında izlenmesi gerekirken, doğrudan gider hesaplarına alınmıştır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 170’inci maddesi, maddi duran varlıklar için yapılan harcamaların, varlığın değerini artıracak şekilde kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, Amortisman ve Tükenme Payları Tebliği de, 52.000,00 TL’yi aşan harcamaların değer artırıcı olarak kabul edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Yapılan incelemelerde, 2024 yılında Genel Müdürlük kayıtlarında yer alan taşıtlar için 52.000,00 TL’yi aşan toplam 3.812.451,52 TL’lik harcamanın, maliyet bedeline eklenmediği ve doğrudan gider olarak kaydedildiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu harcamaların uçakların periyodik bakım ve onarımı için yapıldığını, ancak bu işlemlerin varlığın değerini artırmadığını savunmuştur. Ancak mevcut mevzuat, bu tür harcamaların değer artırıcı olarak değerlendirilmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir. Sonuç olarak, 3.812.451,52 TL tutarındaki harcamaların, ilgili yönetmelik ve tebliğ hükümlerine aykırı olarak doğrudan giderleştirilmesi, 2024 yılı Bilançosunda 254-Taşıtlar Hesabı ve Faaliyet Sonuçları Tablosunda 630-Giderler Hesabı açısından hatalara yol açmıştır. |
BULGU: Taşıtlar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Doğrudan Gider Kaydedilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Taşıtlar için yapılan değer artırıcı nitelikteki harcamaların maliyet bedellerine eklenerek 254-Taşıtlar hesabında izlenmesi gerekirken doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin maddi duran varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemleri açıklayan 170’inci maddesinde, maddi duran varlıklar için yapılan ve varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplamasında bunun dikkate alınacağı; bunların dışında yapılan her türlü normal bakım ve onarım harcamalarının ise gider olarak kaydedileceği belirtilmiştir.
Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 47 sıra numaralı Amortisman ve Tükenme Payları Tebliği’nde, duran varlıklardan hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı belirtilmiş olup Tebliğ’in 4’üncü maddesinde, duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olacağı, maliyet bedelinin ise, bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamaların veya verilen kıymetlerin toplamı olacağı, bir varlık için yapılan harcamaların, kayıtlı değerine ilave edilmesi halinde amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılacağı belirtilmiştir.
Anılan Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde ise hesaplarda kayıtlı dayanıklı taşınırların her biri için 52.000,00 TL’yi aşan harcamaların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği ve ilgili varlığın kayıtlı değerine ilave edilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine göre duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarlarının ise söz konusu duran varlığın yenilenen değeri üzerinden hesaplanması gerekmektedir.
Yapılan incelemeler neticesinde; 2024 yılında Genel Müdürlük kayıtlarında yer alan taşıtların her biri için 52.000,00 TL’yi aşan harcamaların toplam 3.812.451,52 TL’lik kısmının söz konusu varlığın maliyet bedeline eklenmek suretiyle aktifleştirilmediği, doğrudan gider hesapları ile muhasebe kayıtlarına alındığı, dolayısıyla da duran varlıklara ilişkin amortismanların da bu tutarlar dikkate alınmadan hesaplandığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında yapılan harcamaların envantere kayıtlı olan uçaklarının periyodik bakım ve onarımı için yapıldığını, bu bakım ve onarımların varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı arttırmaya veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltmaya yönelik olmadığını bildirmiştir. Ancak yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere dayanıklı taşınırların her biri için 52.000,00 TL’yi aşan harcamaların değer artırıcı harcama olarak kabul edilmesi ve ilgili varlığın kayıtlı değerine ilave edilmesi gerekmektedir.
Sonuç itibarıyla 3.812.451,52 TL tutarındaki değer artırıcı harcamaların anılan Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine aykırı olarak taşıtların maliyetlerine eklenmeksizin doğrudan giderleştirilmesi sonucunda 2024 yılı Bilançosunda 254-Taşıtlar Hesabı, Faaliyet Sonuçları Tablosunda ise 630-Giderler Hesabı itibarıyla belirtilen tutar kadar hataya neden olunmuştur.