|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi’ne ait taşıtlar ve iş makineleri için yapılan değer artırıcı harcamaların doğrudan giderleştirildiğini ortaya koymaktadır. Bu harcamaların, 254 Taşıtlar Hesabı’na eklenmesi gerektiği, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187. maddesinde açıkça belirtilmiştir. Yönetmelik, maddi duran varlıkların değerini artıran harcamaların kayıtlı değerine ilave edilmesi gerektiğini vurgularken, normal bakım ve onarım giderlerinin ise doğrudan gider olarak kaydedilmesi gerektiğini ifade etmektedir.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 4. maddesi, dayanıklı taşınırların bakım ve onarım harcamaları dışında yapılan değer artırıcı harcamaların da varlığın maliyetine eklenmesi gerektiğini belirtmektedir. 2024 yılı için, 52.000 TL’yi aşan harcamaların değer artırıcı olarak kabul edilmesi gerektiği, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından her yıl güncellenmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, 2024 yılında 46.062.571 TL tutarında değer artırıcı harcamaların, ilgili varlıkların maliyet bedeline eklenmeden doğrudan gider hesaplarına alındığı tespit edilmiştir. Bu durum, 2024 yılı bilançosunda 254 Taşıtlar Hesabı ve faaliyet sonuçları tablosunda 630 Giderler Hesabı açısından hatalara yol açmıştır. Yönetmelik ve tebliğ hükümlerine aykırı olarak gerçekleştirilen bu işlemler, mali raporlamada yanlışlıklar oluşturmuştur. |
BULGU: Taşıtlar ve İş Makinaları İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Taşıtlar için yapılan değer artırıcı nitelikteki harcamaların maliyet bedellerine eklenerek 254 Taşıtlar Hesabında izlenmesi gerekirken doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin maddi duran varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemleri açıklayan 187’nci maddesinde, maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyet, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplamasında da dikkate alınacağı; bunların dışında yapılan her türlü normal bakım ve onarım harcamalarının ise gider olarak kaydedileceği belirtilmiştir.
18.01.2007 tarihli ve 26407 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde Taşınır Kod Listesinin (B) bölümünde gösterilen tesis, makine ve cihazlar ile taşıtlar ve demirbaşları “dayanıklı taşınır” olarak tanımlanmıştır.
Aynı Yönetmelik’in 14’üncü maddesinde ise kullanım devamlılığının sağlanması için yapılan bakım ve onarım harcamaları hariç olmak üzere dayanıklı taşınırların; niteliğini, kullanım şeklini değiştiren, hizmet kalitesini ve taşınırlardan sağlanan faydayı artıran ve benzeri amaçlarla yapılan değer artırıcı harcamaların, taşınırın kayıtlı maliyet değerine eklenmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 47 sıra numaralı Amortisman ve Tükenme Payları Tebliği’nde, duran varlıklardan hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı belirtilmiş olup Tebliğ’in 4’üncü maddesinde, duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olacağı, maliyet bedelinin ise, bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin toplamı olacağı, bir varlık için yapılan harcamaların, kayıtlı değerine ilave edilmesi halinde amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılacağı belirtilmiştir.
Anılan Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde, hesaplarda kayıtlı dayanıklı taşınırların her biri için 2024 yılı güncellenmiş tutar olan 52.000,00 TL’yi aşan harcamaların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği ve ilgili varlığın kayıtlı değerine ilave edilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından bu limit her yıl güncellenmektedir.
Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine göre dayanıklı taşınır niteliğindeki duran varlıklar için yapılan ve limiti aşan bakım, onarım ve benzeri harcamalar değer artırıcı harcama olarak kabul edilerek ilgili varlıkların kayıtlı değerlerine eklenmesi; ayrılan amortisman tutarlarının söz konusu duran varlığın yenilenen değeri üzerinden hesaplanması gerekmektedir.
Yapılan incelemede; 2024 yılında İdare kayıtlarında yer alan taşıtlar ve iş makinaları için yapılan büyük ölçekli onarımlar ile iş makinası revizyonu adı altında yapılan, ilgili iş makinalarının tamamen yenilenmesi sonucunu doğuran ve değer artırıcı nitelikte olan 46.062.571,00 TL tutarındaki harcamaların söz konusu varlıkların maliyet bedeline eklenmek suretiyle aktifleştirilmediği, doğrudan gider hesapları ile muhasebe kayıtlarına alındığı tespit edilmiştir.
Söz konusu 46.062.571,00 TL tutarındaki değer artırıcı harcamaların anılan Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine aykırı olarak taşıtların maliyetlerine eklenmeksizin doğrudan giderleştirilmesi sonucunda 2024 yılı Bilançosunda 254 Taşıtlar Hesabı, Faaliyet Sonuçları Tablosunda ise 630 Giderler Hesabı itibarıyla belirtilen tutar kadar hataya neden olunmuştur.