|
ÖZET: Tecil edilen emlak vergisi tutarlarının muhasebe kayıtlarında izlenmemesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Büyükşehir İlçe Belediyesi, tasarrufu kısıtlanan taşınmazlara ilişkin emlak vergisinin tahsil edilmesi gereken 9/10’luk kısmını muhasebe kayıtlarına almamıştır. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 30. maddesi, kısıtlılık süresince emlak vergisinin 1/10 oranında tahsil edilip 9/10’unun tecil edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde tecil edilen alacakların nasıl izleneceği düzenlenmiştir.
Mevzuat gereği, tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar için emlak vergisi tarh ve tahakkuk işlemleri, diğer taşınmazlarla aynı şekilde gerçekleştirilmelidir. Vergi tahsil aşamasında, tahakkuk ettirilen verginin 1/10’u tahsil edilirken, 9/10’unun tecil edilmesi ve bu tutarın ilgili muhasebe hesaplarında izlenmesi gerekmektedir. Ancak, denetim sonucunda, tasarrufu kısıtlanan taşınmazlara ilişkin tecil edilen emlak vergisi tutarının gerekli hesaplarda yer almadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, kısıtlılık uygulanan taşınmazlara dair herhangi bir kaydın bulunmadığını belirtmiştir. Ancak, “Tasarrufu Kısıtlanan Bina, Arsa ve Arazi Hakkında Yönetmelik” bu taşınmazların tanımını net bir şekilde yapmaktadır. Dolayısıyla, tasarrufu kısıtlanan taşınmazların bir an önce tespit edilerek emlak servisine bildirilmesi ve bu taşınmazlara indirimli emlak vergisi oranlarının uygulanması gerekmektedir. Kısıtlılık süresi boyunca indirim tutarının tecil edilerek muhasebe kayıtlarına yansıtılması, mali tabloların doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Tecil Edilen Emlak Vergisi Tutarlarının Muhasebe Kayıtlarında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Tasarrufu kısıtlanan taşınmazlara ilişkin emlak vergisinin tahsil edilmeyip tecil edilmesi gereken onda dokuzluk kısmın muhasebe kayıtlarına alınmadığı görülmüştür.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 30’uncu maddesinde, kanunlar veya diğer kamu düzeni koyan mevzuatla tasarrufu kısıtlanan bina, arsa ve arazinin vergisinin kısıtlamanın devam ettiği sürece 1/10 oranında tahsil olunacağı, 9/10’unun tecil edileceği hükmü bulunmaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 122 Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabının niteliğini düzenleyen 92’nci maddesinde bu hesabın, mevzuatı gereğince gelirlerden alacaklar hesabı veya gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan içinde bulunulan mali yılsonunu geçmeyen bir süre ile tecil veya tehir edilen tutarların izlenmesi için kullanılacağı; 222 Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabının niteliğini düzenleyen 166’ncı maddesinde bu hesabın, mevzuatı gereğince gelirlerden alacaklar hesabı veya gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan bir yılı aşan bir süreyle tecil veya tehir edilen tutarların izlenmesi için kullanılacağı hususları düzenlenmiştir.
Yukarıda yazılı mevzuat hükümlerinden; tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar için emlak vergisi tarh ve tahakkukunun diğer taşınmazlarda olduğu gibi emlak vergi değeri üzerinden yapılacağı, söz konusu vergi tahsil aşamasına geldiğinde ise tahakkuk ettirilen verginin 1/10’unun tahsil edileceği ve 9/10’unun ise tecil edileceği, tecil edilen söz konusu 9/10’luk tutarın ise yukarıda anılan Muhasebe Yönetmeliği hükümleri gereği kısıtlamanın süresine göre 122 Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar veya 222 Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabında izleneceği anlaşılmaktadır.
Ancak İdarece tasarrufu kısıtlanan taşınmazlara ilişkin tecil edilen emlak vergisi tutarının 122 Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar veya 222 Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesaplarında izlenmediği anlaşılmıştır.
Kamu idaresi tarafından yapılan açıklamada, kısıtlılık uygulanan herhangi bir taşınmaza ilişkin kayda rastlanmadığı belirtilmiştir. Ancak, “Tasarrufu Kısıtlanan Bina, Arsa ve Arazi Hakkında Yönetmelik” kapsamında hangi taşınmazların tasarrufu kısıtlanmış sayılacağı açıkça tanımlanmıştır. Bu doğrultuda, tasarrufu kısıtlanan taşınmazların en kısa sürede tespit edilerek emlak servisine bildirilmesi gerekmektedir. Söz konusu taşınmazlara emlak vergisi tarifesinde öngörülen indirimli oranlar uygulanmalı ve indirim tutarı, kısıtlılık süresi devam ettiği müddetçe tecil edilmek suretiyle muhasebe kayıtlarına yansıtılmalıdır.
Mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi vermesini teminen tecil edilen emlak vergisi tutarının tespit edilerek muhasebe kayıtlarında izlenmesi gerekmektedir.