|
ÖZET: Tedvirle görevlendirilen personelin pozisyon tazminatının mevzuata uygun olmadığına dair bulgular, 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda yer almaktadır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışanları Yönetmeliği’ne göre, pozisyon tazminatının belirlenmesi için gereken düzenlemelerin eksik olduğu tespit edilmiştir. 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri, personelin pozisyon tazminatının nasıl hesaplanması gerektiğini açıkça belirtmektedir. Ancak, tedviren görevlendirilenlerin pozisyon tazminatları ile ilgili uygulamada, Yönetim Komitesi kararlarıyla yapılan belirlemelerin, mevzuatta öngörülen %80 oranına riayet edilmeden gerçekleştirildiği görülmüştür.
Yönetmelik’in 22’nci maddesi, tedvirle görevlendirilenlerin pozisyon tazminatının, tedvir edilen kadronun pozisyon tazminatının %80’i kadar olması gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak, uygulamada bu oranın aşılması ve pozisyon tazminatı çarpanlarının Yönetim Komitesi tarafından belirlenmesi, hukuka aykırı bir durum yaratmaktadır. Ayrıca, 10.03.2020 tarihli Yönetim Komitesi Kararı ile belirlenen çarpanın artırılması, mevzuat hükümlerine uygunluk açısından sorun teşkil etmektedir. Sonuç olarak, Yönetim Komitesinin, 1211 sayılı Kanun çerçevesinde aldığı kararların ve pozisyon tazminatlarının mevzuata uygun bir şekilde düzenlenmesi gerekmektedir. Kamu İdaresi, Yönetmelik’te gerekli değişiklikleri yaparak, bu konudaki hukuki belirsizlikleri ortadan kaldırmalıdır. |
BULGU: Tedvirle Görevlendirilen Personelin Pozisyon Tazminatının Mevzuata Uygun Olmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Diğer Kamu İdareleri
Bir kadroya tedvirle görevlendirilenlerin pozisyon tazminatının, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışanları Yönetmeliği’ndeki düzenlemeye göre belirlenmediği görülmüştür.
1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesi’nin “Personel statüsü” başlıklı 32’nci maddelerinde; Banka personelinin, Bankanın memurları ile Banknot Matbaası işçilerinden oluştuğu ve bu personelin, Banka Kanunu ile Banka Meclisince düzenlenecek yönetmelik hükümlerine tabi olduğu belirtilmiştir.
Bu kapsamda Banka Meclisi Kararı ile yürürlüğe konulan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışanları Yönetmeliği’ne göre çalışanların ücretleri; aylık, pozisyon ve yabancı dil tazminatından oluşmaktadır. Pozisyon tazminatı, o pozisyona bağlı olarak ve pozisyonda bulunulan süreyle sınırlı biçimde ödenecek olup çalışanlar için kazanılmış hak sayılmamaktadır.
Bu Yönetmelik’in “Pozisyon Tazminatı” başlıklı 17’nci maddesinde; pozisyon tazminatının, pozisyonun kademesine karşılık gelen gösterge rakamı ile Banka Meclisince belirlenecek katsayı ve Yönetim Komitesi tarafından belirlenecek çarpanın çarpılması sonucunda bulunacağı belirtilmiştir.
Personelin bir kadroya tedviren görevlendirilmesi halinde ödenecek pozisyon tazminatına ilişkin düzenleme ise aynı Yönetmelik’in “Tedviren görevlendirmelerde ödenecek ücret” başlıklı 22’nci maddesi ile yapılmıştır. Buna göre; bir kadroya tedvirle görevlendirilenlerin pozisyon tazminatı, tedvir edilen kadronun pozisyon tazminatının %80’i kendi pozisyon tazminatından yüksekse, tedviren görevli olduğu sürece, tedvir ettiği kadronun pozisyon tazminatının %80’i kadar ödenmelidir.
1211 sayılı Kanun’un “Kuruluş, görev” başlıklı 30’uncu maddesinde; yönetmeliklerle Yönetim Komitesinin kararına bırakılan hususlarda karar almak, Yönetim Komitesinin görevleri arasında sayılmıştır. Dolayısıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışanları Yönetmeliği’nin 17’nci maddesiyle açıkça yetkilendirilen Yönetim Komitesinin katalog pozisyon tazminatı çarpanını belirleme amacıyla aldığı kararlar hukuka uygundur. Anılan Yönetmelik’in 22’nci maddesinde, tedvir edilen kadronun pozisyon tazminatının %80’i personelin kendi pozisyon tazminatından yüksekse tedvir edilen kadronun pozisyon tazminatının %80’inin ödeneceğine yönelik çok açık bir düzenleme bulunmaktadır. Ancak, tedvirle görevli çalışanların pozisyon tazminatı çarpanlarının Yönetim Komitesi tarafından ayrıca belirleneceğine dair bir hüküm bulunmamaktadır.
Uygulamada ise hem katalog pozisyon tazminatı çarpanının hem de tedvirle görevli çalışanların pozisyon tazminatı çarpanlarının Yönetim Komitesi kararlarıyla belirlendiği ve yapılan belirlemelerde Banka Meclisince düzenlenen Yönetmelik’in tedviren görevlendirmelerde ödenecek pozisyon tazminatında dikkate alınması gereken %80 oranına riayet edilmeyerek yetki aşımı yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından; 01.05.2019 tarihinde Banka organizasyon yapısının pozisyon bazlı bir yapıya dönüştürülmesiyle uyumlu olarak ücret sisteminin de çalışanların görev yaptıkları pozisyonun ücretini alacakları bir sisteme dönüştürüldüğü, bu suretle ücret kayıpları yaşanmadan ve kazanılmış haklar korunarak ücretlerin yeni sisteme intibakının sağlanması ve sistem tasarımı gereği ücret seviyelerinin olması gereken 100 çarpan seviyesine aşama aşama ulaştırılmasının amaçlandığı ifade edilmiştir.
Her ne kadar bu çerçevede Yönetim Komitesinin 10.03.2020 tarih ve 52527 sayılı Kararı ile tedviren görevli çalışanların pozisyon tazminatı çarpanının 80 olarak belirlenmesinin Yönetmelik’in 17’nci maddesi ile kendisine verilen yetkiye uygun olduğundan bir yetki aşımı olmadığı ve pozisyon tazminatının Yönetim Komitesine verilen yetki doğrultusunda mevzuata uygun olarak belirlendiği düşünülse de hem 26.12.2022 tarih ve 53686 sayılı hem de 14.07.2023 tarih ve 53933 sayılı Yönetim Komitesi Kararları ile 80 olan tedviren görevli çalışanların pozisyon tazminatı çarpanı artırılmıştır. Ayrıca yapılan denetimde de tedviren görevlendirilen personele ödenen pozisyon tazminatının anılan Yönetmelik’in 22’nci maddesindeki lafza uygun olmadığı görülmüştür. Bu kapsamda Kamu İdaresi tarafından Yönetmelik hükmünde lafzî bir değişiklik yapılmasının planlandığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; Yönetim Komitesinin 1211 sayılı Kanun ile kendisine verilen görev alanlarına ilişkin kararlar alması ve pozisyon tazminatının mevzuat hükümlerine uygun olacak şekilde ödenmesi sağlanmalıdır.