|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Tek Hazine Cari Hesabının beklenmedik bir bakiye vermesi, ilgili mevzuat hükümlerine aykırıdır. Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Ödeme ve Tahsilat İşlemlerinin Elektronik Ortamda Gerçekleştirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar’a göre, bu hesabın bakiye vermemesi gerektiği belirtilmektedir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, nakit işlemlerinin nasıl yürütülmesi gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır.
İncelenen mizan verilerine göre, 102.5 Tek Hazine Cari Hesabı toplamda 1.322.386,71 TL bakiye vermiştir. Bu durum, Tek Hazine Hesabına gerekli aktarma ve muhasebeleştirme işlemlerinin yapılmadığını göstermektedir. İdare, Muhasebat Genel Müdürlüğü’ne yazı yazarak, bu durumun 31 Aralık mesai saati sonrası hesaba geçen tutarlardan kaynaklandığını belirtmiştir. Sonuç olarak, tahsilat ve ödeme hesaplarındaki işlemlerin, ilgili usul ve esaslar çerçevesinde gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu işlemlerin doğru bir şekilde yapılması, kamu idarelerinin mali yönetimi açısından kritik bir rol oynamaktadır. |
BULGU: Tek Hazine Cari Hesabının Bakiye Vermesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Ödeme ve Tahsilat İşlemlerinin Elektronik Ortamda Gerçekleştirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar’a göre 102.5 Tek Hazine Cari Hesabının bakiye vermemesi gerekirken söz konusu hesabın bakiye verdiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 18’inci maddesinin beşinci fıkrasında, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri muhasebe birimleri tarafından nakit ihtiyacı veya nakit fazlası hakkında yapılacak işlemlerin Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Ödeme ve Tahsilat İşlemlerinin Elektronik Ortamda Gerçekleştirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar’a göre yerine getirileceği belirtilmektedir.
Söz konusu Usul ve Esaslar’ın “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; Bankanın, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını (TCMB), Tek Hazine Hesabının, Tek Hazine Tahsilat ve Tek Hazine Ödeme Hesaplarının üst hesabını ifade ettiği belirtilmektedir. Aynı Esaslar’ın Ödeme Hesabı Bakiyesinin “Tek Hazine Hesabına Aktarılması” başlıklı 16’ncı maddesinde, Tek Hazine Ödeme Hesabının bakiyesi gün sonunda bankaca Tek Hazine Hesabına aktarılacağı; “Tahsilatın Tek Hazine Hesabına Aktarılması” başlıklı 18’inci maddesinde ise, muhasebe birimlerinin ve vergi dairelerinin TCMB nezdindeki tahsilat hesaplarındaki tutarların da Tek Hazine Tahsilat Hesabına aktarılması gerektiği açıklanmaktadır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 19’uncu maddesi, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin muhasebe birimlerince İç Ödemeler Muhasebe Birimine aktarılan tutarların, 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabıyla ilişkilendirilmeksizin, 102 Banka Hesabına alacak, 510 Nakit Hareketleri Hesabına borç kaydedilmesi gerektiğini hükme bağlamıştır.
Bahsedilen mevzuat hükümleri uyarınca, muhasebe birimlerinin tahsilat ve ödeme hesaplarındaki tutarların, TCMB tarafından gün sonlarında TCMB nezdinde Hazine İç Ödemeler Muhasebe Birimi adına açılmış Tek Hazine Tahsilat ve Tek Hazine Ödeme Hesaplarına aktarılması; muhasebe birimlerinin ise bu aktarma işlemini 510 Nakit Hareketleri Hesabı ve 102 Banka Hesapları kullanarak muhasebeleştirmesi; dolayısıyla 102.5 Tek Hazine Cari Hesabının bakiye vermemesi gerekmektedir.
İdarenin kesin mizanının incelenmesinde, 102.5.1 Muhasebe Birimi Ödeme Hesabının 419.669,67 TL, 102.5.2 Muhasebe Birimi Tahsilat Hesabının 902.717,04 TL olmak üzere 102.5 Tek Hazine Cari Hesabının toplam 1.322.386,71 TL bakiye verdiği, dolayısıyla Tek Hazine Hesabına aktarma ve/veya muhasebeleştirilme işleminin yapılmadığı tespit edilmiştir.
İdare tarafından Muhasebat Genel Müdürlüğüne yazı yazılarak sorunun 102.05.02- Muhasebe Birimi Tahsilat Hesabında kalan bakiyelerin 31 Aralık mesai saati bitiminden sonra hesaba geçen tutarlardan kaynaklandığı tespiti yapılmıştır.
İdarenin tahsilat ve ödeme hesaplarındaki tutarlara ilişkin aktarma işlemleri ile muhasebe kayıtlarının Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Ödeme ve Tahsilat İşlemlerinin Elektronik Ortamda Gerçekleştirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde yapılması gerekmektedir.