|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, genel bütçeli idarelerin muhasebe birimlerinin ödeme ve tahsilat hesaplarındaki tutarsızlıkları ortaya koymaktadır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) bünyesindeki Tek Hazine Kurumlar Ödeme ve Tahsilat Hesaplarına yapılan bazı aktarımların muhasebeleştirilmemesi, 102.5 Tek Hazine Cari Hesabının bakiye vermesine neden olmuştur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, genel bütçeli idarelerin muhasebe hizmetlerinin TCMB aracılığıyla güvenli bir şekilde gerçekleştirilmesini öngörmektedir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin nakit işlemlerinin belirli usul ve esaslara göre yürütülmesini şart koşmaktadır. Bu çerçevede, muhasebe birimlerinin tahsilat ve ödeme hesaplarındaki tutarların, gün sonunda TCMB’ye aktarılması ve bu işlemlerin uygun muhasebe hesapları kullanılarak kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak, mevcut durumda 102.5 Tek Hazine Cari Hesabının bakiye vermesi, bu süreçlerin doğru bir şekilde uygulanmadığını göstermektedir. İdarenin kesin mizanında, 102.5.1 Muhasebe Birimi Ödeme Hesabı 1.005,60 TL, 102.5.2 Muhasebe Birimi Tahsilat Hesabı ise 48.874,00 TL bakiye vermektedir. Bu tutar, 31 Aralık 2021 tarihine denk gelmekte olup, 2 Ocak 2022’ye yansıyan bir durum değildir. Bakanlığın, tahsilat ve ödeme hesaplarındaki işlemleri mevzuat hükümlerine uygun olarak gerçekleştirmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Tek Hazine Cari Hesabının Bakiye Vermesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlığa bağlı muhasebe birimlerinin ödeme ve tahsilat hesaplarındaki tutarlardan gün sonunda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) bünyesindeki Tek Hazine Kurumlar Ödeme ve Tahsilat Hesaplarına yapılan aktarımlardan bazılarının muhasebeleştirilmemesi nedeniyle 102.5 Tek Hazine Cari Hesabı bakiye vermektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 6’ncı maddesinde, genel bütçeli idarelerin muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe birimlerince gerçekleştirilen tahsilât ve ödeme işlemlerinin güvenceli elektronik imza veya elektronik ortamda verilecek talimatlar çerçevesinde TCMB aracılığıyla gerçekleştirilebileceği belirtilmektedir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 18’inci maddesinin (5) numaralı bendinde ise genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri muhasebe birimlerinin nakit ihtiyacı veya nakit fazlası hakkında yapılacak işlemlerin Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Ödeme ve Tahsilat İşlemlerinin Elektronik Ortamda Gerçekleştirilmesine İlişkin Usul ve Esaslara göre yerine getirileceği ifade edilmektedir.
Anılan Usul ve Esasların 16’ncı ve 18’inci maddelerinde, ödeme hesabındaki tutarların muhasebe birimlerinden ayrıca bir talimat beklenmeksizin aynı gün TCMB tarafından Tek Hazine Ödeme Hesabına, muhasebe birimlerinin ve vergi dairelerinin TCMB nezdindeki tahsilat hesaplarındaki tutarların ise Tek Hazine Tahsilat Hesabına aktarılacağı düzenlenmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 19’uncu maddesine göre genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin muhasebe birimlerince İç Ödemeler Muhasebe Birimine aktarılan tutarlar 103-Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabıyla ilişkilendirmeksizin 102- Banka Hesabına alacak, 510-Nakit Hareketleri Hesabına borç kaydedilecektir.
Bahse konu mevzuat hükümleri çerçevesinde, muhasebe birimlerinin tahsilat ve ödeme hesaplarındaki tutarların Merkez Bankası tarafından gün sonlarında Merkez Bankası nezdinde Hazine İç Ödemeler Muhasebe Birimi adına açılmış Tek Hazine Tahsilat ve Tek Hazine Ödeme Hesaplarına aktarılması, muhasebe birimlerinin de bu aktarma işlemini 510-Nakit Hareketleri Hesabı ve 102-Banka Hesapları kullanarak muhasebeleştirmesi gerekmektedir. Dolayısıyla 102.5-Tek Hazine Cari Hesabının bakiye vermemesi gerekmektedir.
İdarenin kesin mizanında, söz konusu hesabı oluşturan alt hesaplardan 102.5.1- Muhasebe Birimi Ödeme Hesabının 1.005,60 TL, 102.5.2-Muhasebe Birimi Tahsilat Hesabının 48.874,00 TL olmak üzere toplam 49.879,60 TL bakiye vermektedir. İlgili tutar, kamu idaresi cevabında yer verildiği gibi 31 Aralık 2021 mesai bitimine denk gelmesi nedeniyle 2 Ocak 2022 tarihine yansıyan mahiyette değildir. Dönem içerisinde yapılan kontrollerde de bu bakiyeye rastlanmıştır.
Bakanlığın tahsilat ve ödeme hesaplarındaki tutarlara ilişkin aktarma işlemleri ile muhasebe kayıtlarının mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılması gerekmektedir.