|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Tek Hazine Cari Hesabının beklenmedik bir şekilde bakiye vermesi, ilgili düzenlemelere aykırılık teşkil etmektedir. Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Ödeme ve Tahsilat İşlemlerinin Elektronik Ortamda Gerçekleştirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar’a göre, bu hesabın bakiye vermemesi gerekmektedir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, nakit işlemlerinin belirli kurallar çerçevesinde gerçekleştirilmesini öngörmektedir.
Yapılan incelemeler sonucunda, 2024 yılı kesin mizanında 102.5.2 Muhasebe Birimi Tahsilat Hesabı’nın 1.951.041,05 TL bakiye verdiği tespit edilmiştir. Bu durum, Tek Hazine Hesabına gerekli aktarma ve muhasebeleştirme işlemlerinin yapılmadığını göstermektedir. İlgili idare, sorunun Bakanlık taşra teşkilatındaki tahsilat hesaplarında kalan bakiyelerin geçişinden kaynaklandığını belirtmiş ve durumu Muhasebat Genel Müdürlüğü’ne iletmiştir. Sonuç olarak, tahsilat ve ödeme hesaplarındaki tutarların aktarım işlemleri ile muhasebe kayıtlarının, belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda, gerekli bilgilendirmelerin tüm harcama birimlerine yapıldığı ifade edilmiştir. |
BULGU: Tek Hazine Cari Hesabının Bakiye Vermesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Ödeme ve Tahsilat İşlemlerinin Elektronik Ortamda Gerçekleştirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar’a göre 102.5 Tek Hazine Cari Hesabının bakiye vermemesi gerekirken, söz konusu Hesabın bakiye verdiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 18’inci maddesinin beşinci fıkrasında, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri muhasebe birimleri tarafından nakit ihtiyacı veya nakit fazlası hakkında yapılacak işlemlerin 18.06.2011 tarih ve 27968 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış olan Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Ödeme ve Tahsilat İşlemlerinin Elektronik Ortamda Gerçekleştirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar’a göre yerine getirileceği belirtilmektedir.
Söz konusu Usul ve Esaslar’ın “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde, Bankanın, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını; Tek Hazine Hesabının, Tek Hazine Tahsilat ve Tek Hazine Ödeme Hesaplarının üst hesabını ifade ettiği belirtilmiş olup “Ödeme hesabı bakiyesinin tek hazine hesabına aktarılması” başlıklı 16’ncı maddesinde, Tek Hazine Ödeme Hesabının bakiyesinin gün sonunda bankaca Tek Hazine Hesabına aktarılacağı; “Tahsilatın tek hazine hesabına aktarılması” başlıklı 18’inci maddesinde ise muhasebe birimlerinin ve vergi dairelerinin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki tahsilat hesaplarındaki tutarların da Tek Hazine Tahsilat Hesabına aktarılması gerektiği hükme bağlanmıştır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 19’uncu maddesi, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin muhasebe birimlerince İç Ödemeler Muhasebe Birimine aktarılan tutarların, 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabıyla ilişkilendirilmeksizin 102 Banka Hesabına alacak, 510 Nakit Hareketleri Hesabına borç kaydedilmesi gerektiğini hükme bağlamıştır.
Buna göre, muhasebe birimlerinin tahsilat ve ödeme hesaplarındaki tutarların, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından gün sonlarında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdinde Hazine İç Ödemeler Muhasebe Birimi adına açılmış Tek Hazine Tahsilat ve Tek Hazine Ödeme Hesaplarına aktarılması; muhasebe birimlerinin ise bu aktarma işlemini 510 Nakit Hareketleri Hesabı ve 102 Banka Hesapları kullanarak muhasebeleştirmesi; dolayısıyla 102.5 Tek Hazine Cari Hesabının bakiye vermemesi gerekmektedir.
Yapılan incelemeler neticesinde, 2024 yılı kesin mizanında 102.5.2 Muhasebe Birimi Tahsilat Hesabının 1.951.041,05-TL bakiye verdiği, dolayısıyla Tek Hazine Hesabına aktarma ve/veya muhasebeleştirilme işleminin yapılmadığı tespit edilmiştir.
İdarece, konunun Muhasebat Genel Müdürlüğüne yazıldığı ve sorunun Bakanlık taşra teşkilatının 102.05.02-Muhasebe Birimi Tahsilat Hesaplarında kalan bakiyelerin 31 Aralık mesai saati bitiminden sonra ilgili hesaba geçişinden kaynaklandığı bildirilmiştir. Ayrıca, ilgili hususun tüm merkez ve merkez dışı harcama birimlerine yazılarak, gerekli bilgilendirmenin yapıldığı belirtilmiştir.
Bu itibarla, tahsilat ve ödeme hesaplarındaki tutarlara ilişkin aktarma işlemleri ile muhasebe kayıtlarının Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Ödeme ve Tahsilat İşlemlerinin Elektronik Ortamda Gerçekleştirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde yapılması gerekmektedir.