|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, genel bütçeli idarelerin muhasebe birimlerinin ödeme ve tahsilat hesaplarındaki işlemlerin eksik muhasebeleştirilmesi nedeniyle Tek Hazine Kurumlar Hesabı’nın 102.5 cari hesabında 703.782,19 TL bakiye verdiğini ortaya koymaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, bu hesapların TCMB aracılığıyla güvenli bir şekilde yönetilmesini öngörmektedir. Ancak, muhasebe birimlerinin gün sonlarında gerçekleştirmesi gereken aktarma işlemleri gerektiği gibi yapılmamıştır.
Mevzuat gereğince, genel bütçeli idarelerin muhasebe birimleri, tahsilat ve ödeme hesaplarındaki tutarları talimat beklemeden TCMB nezdindeki Tek Hazine Kurumlar Ödeme ve Tahsilat Hesaplarına aktarmalıdır. Ancak, yapılan incelemelerde bu işlemlerin eksik kaydedilmesi nedeniyle 102.5 Tek Hazine Cari Hesabında beklenmeyen bir bakiye oluşmuştur. Bu durum, 510-Nakit Hareketleri Hesabı ile 102-Banka Hesabı arasındaki ilişkiyi de olumsuz etkilemektedir. Sonuç olarak, TCMB nezdinde açılan Tek Hazine Kurumlar Hesabına yapılan aktarımların, ilgili mevzuat çerçevesinde eksiksiz bir şekilde muhasebeleştirilmesi kritik öneme sahiptir. Bu eksikliklerin giderilmesi, mali raporların doğruluğunu sağlamak açısından gereklidir. |
BULGU: Tek Hazine Kurumlar Hesabının Bakiye Vermesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlığa bağlı muhasebe birimlerinin ödeme ve tahsilat hesaplarındaki tutarlardan gün sonlarında TCMB nezdinde açılmış Tek Hazine Kurumlar Ödeme ve Tahsilat Hesaplarına yapılan aktarımların yıl içinde eksik muhasebeleştirilmesi nedeniyle Bilançoda 102.5 Tek Hazine Cari Hesabının bakiye verdiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 6’ncı maddesinde, genel bütçeli idarelerin muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe birimlerince gerçekleştirilen tahsilât ve ödeme işlemlerinin güvenceli elektronik imza veya elektronik ortamda verilecek talimatlar çerçevesinde TCMB aracılığıyla gerçekleştirilebileceği belirtilmiş, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 18’inci maddesinin (5) numaralı bendinde de, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri muhasebe birimlerinin nakit ihtiyacı veya nakit fazlası hakkında yapılacak işlemlerin Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Ödeme ve Tahsilat İşlemlerinin Elektronik Ortamda Gerçekleştirilmesine İlişkin Usul ve Esaslara göre yerine getirileceği hükme bağlanmıştır.
Söz konusu Usul ve Esasların 16 ve 18’inci maddelerinde, ödeme hesabındaki tutarların muhasebe birimlerinden ayrıca bir talimat beklenilmeksizin aynı gün TCMB tarafından Tek Hazine Ödeme Hesabına; muhasebe birimlerinin ve vergi dairelerinin TCMB nezdindeki tahsilat hesaplarındaki tutarların da Tek Hazine Tahsilat Hesabına aktarılacağı düzenlenmiştir.
Bu hesapların üst hesabı olan Tek Hazine Kurumlar Hesabının işleyişi ise Tek Hazine Kurumlar Hesabı Uygulamasına İlişkin Yönetmelik’te detaylı olarak açıklanmıştır.
Öte yandan, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 19’uncu maddesinde, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin muhasebe birimlerince İç Ödemeler Muhasebe Birimine aktarılan tutarların 103-Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabıyla ilişkilendirmeksizin 102- Banka Hesabına alacak, 510-Nakit Hareketleri Hesabına borç kaydedileceği hükme bağlanmıştır.
Mevzuat hükümlerine göre, genel bütçeli idarelerde muhasebe birimleri ödeme ve tahsilat hesaplarındaki tutarlarını gün sonlarında talimat beklemeksizin TCMB nezdinde İç Ödemeler Muhasebe Birimi adına açılmış Tek Hazine Kurumlar Ödeme ve Tahsilat Hesaplarına aktardığından ve bu aktarma işlemini 510 ve 102 no.lu hesaplar aracılığıyla muhasebeleştirdiğinden 102.5 Tek Hazine Cari Hesabının bakiye vermemesi gerekmektedir.
Ancak yapılan incelemelerde, Tek Hazine Kurumlar Hesabına aktarma işlemlerinin yıl içinde eksik muhasebeleştirilmesi sebebiyle 102.5 Tek Hazine Cari Hesabının 703.782,19 TL bakiye verdiği tespit edilmiştir.
Bu eksik uygulama, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 363’üncü maddesi gereği 510-Nakit Hareketleri Hesabının borç bakiyesinin dönem sonunda 519-Değer Hareketleri Sonuç Hesabına aktarılması sebebiyle, Bilançoda 102 ve 519 no.lu hesapların toplam 703.782,19 TL hatalı gözükmesine neden olmaktadır.
Sonuç olarak, TCMB nezdinde açılmış Tek Hazine Kurumlar Hesabına gün sonlarında yapılan aktarımların Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda 102- Banka Hesabı ve 510-Nakit Hareketleri Hesabı aracılığıyla eksiksiz olarak muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.