|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Üniversite Kütüphane Dokümantasyon Daire Başkanlığı ve Bilgi İşlem Daire Başkanlığı’nın tek kaynaktan temin edilen hizmetler için piyasa fiyat araştırması yapmadığını ortaya koymaktadır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesinin (a), (b) ve (c) bentleri gereğince, bu tür alımlarda piyasa fiyat araştırmasının gerçekleştirilmesi zorunludur. Kamu İhale Genel Tebliği, bu alımlara ilişkin detaylı formun doldurulmasını ve ihtiyaçların neden yalnızca belirli bir kaynaktan karşılanabileceğinin açıklanmasını şart koşmaktadır.
Piyasa fiyat araştırmasının nasıl yapılacağına dair açıklamalar, ilgili formun dipnotlarında yer almaktadır. Bu araştırma, benzer mal veya hizmetleri alan diğer kamu ve özel kuruluşların fiyatları, geçmiş alım bedelleri ve güncel döviz kurları gibi unsurları dikkate alarak gerçekleştirilmelidir. Ancak, idare uygulamasında yalnızca alım yapılacak kaynağın proforma faturası esas alınmakta, diğer fiyat kaynakları göz ardı edilmektedir. Kamu İdaresi, piyasa fiyatlarının tespiti için 10 üniversiteye yazı yazıldığını belirtse de, bilgi edinme hakkı kapsamında gerekli yazışmaların yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, tek kaynaktan yapılan alımlarda mevzuatın öngördüğü piyasa araştırmasının yapılması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Tek Kaynaktan Temin Edilen Hizmetlere İlişkin Piyasa Fiyat Araştırması Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Kütüphane Dokümantasyon Daire Başkanlığı ve Bilgi İşlem Daire Başkanlığınca 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (a), (b) ve (c) bentleri gereğince tek kaynaktan yapılan alımlarda mevzuatın öngördüğü şekilde piyasa fiyat araştırmasının yapılmadığı görülmüştür.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22’nci maddesinde; 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında idarece yapılacak alımlarda kullanılmak üzere “4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (a), (b), (c) Bentleri Kapsamında Tek Kaynaktan Temin Edilen Mallara/Hizmetlere İlişkin Form”un yer aldığı belirtilmiştir.
Buna göre ihtiyacın gerçek veya tüzel tek kişiden yapılma nedenlerinin ayrıntılı şekilde ortaya konulacağı, Kanun’un 22’nci maddesinin ilgili bentlerinde belirtilen hükümlerin uygulanabilir olmasını sağlayan nedenlerin detaylı olarak yazılacağı, bunlara ilişkin belgelerin de anılan forma ekleneceği ifade edilmiştir.
Ayrıca ihtiyacın neden sadece özel bir hakka sahip gerçek veya tüzel tek kişiden karşılanabileceğinin detaylı olarak yazılacağı, fiyat araştırması yapılacağı, ihtiyaç konusu mal veya hizmetin niteliklerinin tarif edileceği ve bu hususlara ilişkin bütün belgelerin ilgili forma ekleneceği hükme bağlanmıştır.
4734 sayılı Kanun’un 22 nci maddesinin (a), (b), (c) Bentleri Kapsamında Tek Kaynaktan Temin Edilen Mallara/Hizmetlere İlişkin Form’un dipnotlarında piyasa fiyat araştırmasının ne şekilde yapılması gerektiği açıklanmıştır.
Dipnot açıklamalarına göre ödeme sürecinde yapılması gereken piyasa fiyat araştırması; aynı malı veya hizmeti ilgili tek kaynaktan alan diğer kamu/özel tüzel kişiliklerine veya gerçek kişilere satış fiyatı, aynı mal veya hizmet daha önce ilgili tek kaynaktan alındıysa daha önceki alım bedelinin, tedavüldeki Türk parası cinsinden ise Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) kullanılarak, döviz cinsinden ise tespit tarihinde geçerli Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Döviz Alış Kuru üzerinden güncellenmesi sonucu ortaya çıkacak fiyat, ilgili tek kaynaktan istenen proforma fatura fiyatı, Ticaret Odası, Sanayi Odası veya Meslek Odasından ve varsa üretim ve/veya satış yapan kurum ve kuruluşlardan alınan fiyat ve ilgili tek kaynağın internet veya sair şekilde ilan ettiği katalog fiyat tarifesi esas alınmak suretiyle yapılmalıdır.
İdare uygulamasında bu alımların ödeme bedeli belirlenirken sadece alım yapılacak tek kaynağın proforma faturası dikkate alınmaktadır. Bununla birlikte tek kaynaktan satın alınacak mal veya hizmetin ilgili tek kaynak tarafından diğer gerçek veya tüzel kişilere satışına ilişkin faturalara yansıyan fiyatlar, ilgili tek kaynağın internette veya sair şekilde ilan ettiği katalog fiyat tarifesi, diğer kamu/özel kurumlar da dâhil daha önce alım yapılmış ise TÜFE veya döviz cinsinden güncellenen fiyatlar ve ticaret/sanayi odalarından fiyat soruşturulması yoluyla elde edilen fiyatların dikkate alınmadığı; özetle İdare tarafından tek kaynaktan mal veya hizmet alımlarında Tek Kaynaktan Temin Edilen Mallara/Hizmetlere İlişkin Form’un dipnot açıklamalarına göre piyasa araştırması yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, her ne kadar aynı mal veya hizmetin ilgili tek kaynaktan alan diğer kamu/özel tüzel kişiliklerine veya gerçek kişilere satış fiyatının tespiti için 10 (on) Üniversiteye yazı yazıldığı, ancak cevap alınamadığı belirtilmekle beraber idare yazışmalarının ve bu kapsamda bilgi belge isteminin 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
Sonuç olarak; tek kaynaktan mal veya hizmet alımlarında mevzuatın öngördüğü şekilde piyasa araştırması yapılması gerekmektedir.