|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite hastanelerinin döner sermaye işlemlerinde tek kaynaktan temin edilen hizmetler için piyasa fiyat araştırması yapılmadığını ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesinin (a), (b) ve (c) bentleri uyarınca, bu tür alımlarda piyasa fiyat araştırmasının gerçekleştirilmesi zorunludur. Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen form, ihtiyaçların neden yalnızca belirli bir gerçek veya tüzel kişiden karşılandığını açıklamakta ve fiyat araştırmasının nasıl yapılacağına dair detaylar sunmaktadır.
Piyasa fiyat araştırmasının gerçekleştirilmesi için, ilgili tek kaynaktan alınan mal veya hizmetin fiyatlarının, diğer kamu ve özel kuruluşlardan alınan fiyatlarla karşılaştırılması gerekmektedir. Ancak, mevcut uygulamada, idareler genellikle yalnızca tek kaynağın proforma faturasını dikkate almakta, diğer fiyat kaynaklarını göz ardı etmektedir. Bu durum, piyasa fiyat araştırmasının eksik yapılmasına ve dolayısıyla mevzuata aykırı işlemlere yol açmaktadır. Kamu İdaresi, 4734 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri çerçevesinde piyasa fiyat araştırmasının yapılacağını belirtmiş olsa da, uygulamada bu yükümlülüğün yerine getirilmediği tespit edilmiştir. Dolayısıyla, tek kaynaktan temin edilen mal ve hizmet alımlarında, mevzuatın gerektirdiği piyasa araştırmasının yapılması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Tek Kaynaktan Temin Edilen Hizmetlere İlişkin Piyasa Fiyat Araştırması Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Hastane Döner Sermayesince 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (a), (b), (c) bentleri gereğince tek kaynaktan yapılan alımlarda mevzuatın öngördüğü şekilde piyasa fiyat araştırmasının yapılmadığı görülmüştür.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22’nci maddesinde; 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında idarece yapılacak alımlarda kullanılmak üzere “4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (a), (b), (c) Bentleri Kapsamında Tek Kaynaktan Temin Edilen Mallara/Hizmetlere İlişkin Form”un yer aldığı belirtilmiştir.
Buna göre ihtiyacın gerçek veya tüzel tek kişiden yapılma nedenlerinin ayrıntılı şekilde ortaya konulacağı, Kanun’un 22’nci maddesinin ilgili bentlerinde belirtilen hükümlerin uygulanabilir olmasını sağlayan nedenlerin detaylı olarak yazılacağı, bunlara ilişkin belgelerin de anılan forma ekleneceği ifade edilmiştir.
Ayrıca ihtiyacın neden sadece özel bir hakka sahip gerçek veya tüzel tek kişiden karşılanabileceğinin detaylı olarak yazılacağı, fiyat araştırması yapılacağı, ihtiyaç konusu mal veya hizmetin niteliklerinin tarif edileceği ve bu hususlara ilişkin bütün belgelerin ilgili forma ekleneceği hükme bağlanmıştır.
4734 sayılı Kanun’un 22 nci maddesinin (a), (b), (c) Bentleri Kapsamında Tek Kaynaktan Temin Edilen Mallara/Hizmetlere İlişkin Form’un dipnotlarında piyasa fiyat araştırmasının ne şekilde yapılması gerektiği açıklanmıştır.
Dipnot açıklamalarına göre ödeme sürecinde yapılması gereken piyasa fiyat araştırması; aynı malı veya hizmeti ilgili tek kaynaktan alan diğer kamu/özel tüzel kişiliklerine veya gerçek kişilere satış fiyatı, aynı mal veya hizmet daha önce ilgili tek kaynaktan alındıysa daha önceki alım bedelinin, tedavüldeki Türk parası cinsinden ise Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) kullanılarak, döviz cinsinden ise tespit tarihinde geçerli Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Döviz Alış Kuru üzerinden güncellenmesi sonucu ortaya çıkacak fiyat, ilgili tek kaynaktan istenen proforma fatura fiyatı, Ticaret Odası, Sanayi Odası veya Meslek Odasından ve varsa üretim ve/veya satış yapan kurum ve kuruluşlardan alınan fiyat ve ilgili tek kaynağın internet veya sair şekilde ilan ettiği katalog fiyat tarifesi esas alınmak suretiyle yapılmalıdır.
İdare uygulamasında bu alımların ödeme bedeli belirlenirken sadece alım yapılacak tek kaynağın proforma faturası dikkate alınmaktadır. Bununla birlikte tek kaynaktan satın alınacak mal veya hizmetin ilgili tek kaynak tarafından diğer gerçek veya tüzel kişilere satışına ilişkin faturalara yansıyan fiyatlar, ilgili tek kaynağın internette veya sair şekilde ilan ettiği katalog fiyat tarifesi, diğer kamu/özel kurumlar da dâhil daha önce alım yapılmış ise TÜFE veya döviz cinsinden güncellenen fiyatlar ve ticaret/sanayi odalarından fiyat soruşturulması yoluyla elde edilen fiyatların dikkate alınmadığı; özetle İdare tarafından tek kaynaktan mal veya hizmet alımlarında Tek Kaynaktan Temin Edilen Mallara/Hizmetlere İlişkin Form’un dipnot açıklamalarına göre piyasa araştırması yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında; 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında gerçekleştirilecek tüm mal ve hizmet alımlarında ilgili dipnotlarda belirtilen hükümler doğrultusunda ve ayrıntılı piyasa fiyat araştırması yapılarak işlem tesis edileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak; tek kaynaktan mal veya hizmet alımlarında mevzuatın öngördüğü şekilde piyasa araştırması yapılması gerekmektedir.