|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesi kapsamında yapılan tek kaynaktan temin edilen mal ve hizmet alımlarında gerekli detaylı araştırmaların yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen düzenlemelere göre, bu alımlarda ihtiyaçların neden yalnızca belirli bir gerçek veya tüzel kişiden karşılanabileceği, fiyat araştırmalarının yapılması ve yaklaşık maliyetin tespitinde kullanılan yöntemlerin açıklanması gerekmektedir.
İncelemeler sonucunda, İMİD tarafından gerçekleştirilen tek kaynaktan alımlarda, yalnızca proforma faturanın dikkate alındığı ve yaklaşık maliyetin bu tutara göre belirlendiği görülmüştür. Ayrıca, piyasa fiyat araştırması yapılmadan, diğer alıcıların ödediği bedellerin göz önünde bulundurulmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, tek kaynak alımlarında belirtilen hususlara özen gösterileceği bilgisini vermiştir. Sonuç olarak, mevzuatın öngördüğü detaylı araştırmaların yapılması ve gerekli belgelerin formlara eklenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Tek Kaynaktan Temin Edilen Mal ve Hizmetlere İlişkin Mevzuatın Öngördüğü Araştırmaların Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (b) bendi kapsamında yapılan alımlarda, mevzuat gereği düzenlenen tek kaynaktan temin edilen mallara/hizmetlere ilişkin alımlarda gereken detaylı araştırmaların yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.1.1.5’inci maddesinde; 04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İhale Uygulama Yönetmeliklerinde 4734 sayılı Kanun’un 22 nci maddesinin (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında idarece yapılacak alımlarda kullanılmak üzere “4734 sayılı Kanun’un 22 nci maddesinin (a), (b), (c) Bentleri Kapsamında Tek Kaynaktan Temin Edilen Mallara/Hizmetlere İlişkin Form” un yer aldığı belirtilmiştir.
Buna göre ihtiyacın gerçek veya tüzel tek kişiden yapılma sebeplerinin ayrıntılı şekilde ortaya koyulacağı, Kanun’un 22’nci maddesinin ilgili bentlerinde belirtilen hükümlerin uygulanabilir olmasını sağlayan sebeplerin detaylı olarak yazılacağı, bunlara ilişkin belgelerin de anılan forma ekleneceği belirtilmiştir.
İlgili formlar incelendiğinde ise (KİK022.0/M ve KİK021.0/H) kamu idaresinin ihtiyaç konusu mal veya hizmetin niteliklerini tarif etmesi, ihtiyacın neden sadece özel bir hakka sahip gerçek veya tüzel tek kişiden karşılanabileceğini detaylı olarak yazması, fiyat araştırması yapması, yaklaşık maliyetin tespitinde hangi metotların uygulandığını açıklaması ve bu hususlara ilişkin bütün belgeleri forma eklemesi gerektiği görülmektedir.
Yapılan incelemede; İMİD tarafından tek kaynaktan yapılan alımlarda, ödeme bedeli belirlenirken sadece alım yapılacak tek kaynağın proforma faturasının dikkate alındığı ve yaklaşık maliyet tutarının da bu tutara denk olduğu görülmüştür. Ayrıca tek kaynaktan satın alınacak mal veya hizmetin ilgili tek kaynak tarafından diğer gerçek veya tüzel kişilere satışına ilişkin faturalara yansıyan fiyatlar, ilgili tek kaynağın internette veya sair şekilde ilan ettiği katalog fiyat tarifesi, diğer kamu/özel kurumlar da dâhil daha önce alım yapılmış ise TÜFE veya döviz cinsinden güncellenen fiyatlar ve ticaret/sanayi odalarından fiyat soruşturulması yoluyla elde edilen fiyatların dikkate alınmadığı tespit edilmiştir. Oysa tek kaynaktan alım yapılırken aynı mal ya da hizmeti satın alan diğer gerçek ve tüzel kişilerin ödediği bedeller kıyaslanarak piyasa fiyat araştırması yapılması mevzuatın gereğidir.
Kamu idaresi cevabında, tek kaynak alımlarında imkânlar dâhilinde bulguda belirtilen tüm hususlara özen gösterilerek işlemlerin yapılmasının sağlanacağı bilgisi verilmiştir.
Sonuç olarak, Kanun’un 22’nci maddesinin (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında yapılan alımlarda mevzuatın öngördüğü ayrıntıda tüm araştırmaların yapılması, açıklayıcı bilgilerin söz konusu formlara eklenmesi ve bu bilgilere dayanak teşkil eden belgelerin forma eklenmesi gerekmektedir.