|
ÖZET: 2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, tek kaynaktan temin edilen mal ve hizmetlerle ilgili mevzuatın gerektirdiği araştırmaların yapılmadığını ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kanun’un 22. maddesinin (a) bendi çerçevesinde gerçekleştirilen alımlarda, gerekli bilgilerin eksik olduğu ve detaylı araştırmaların yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddeleri, bu tür alımlarda kullanılacak formlarda ihtiyaçların neden yalnızca belirli bir kaynaktan karşılanabileceğini açıklayan bilgilerin yer alması gerektiğini vurgulamaktadır.
Yapılan incelemelerde, üniversite tarafından düzenlenen formların, ihtiyaç duyulan mal veya hizmetin niteliklerini, fiyat araştırmasını ve yaklaşık maliyetin belirlenmesine dair metotları içermediği görülmüştür. Ayrıca, tek kaynaktan alınacak ürünlerin fiyatlarının belirlenmesinde, diğer alıcıların ödedikleri bedellerin dikkate alınmadığı anlaşılmıştır. Bu durum, piyasa fiyat araştırması yapılmasının zorunlu olduğunu göstermektedir. Kamu İdaresi, bu bulgulara katıldığını ve 4734 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri çerçevesinde gerekli tedbirlerin alınacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, tek kaynaktan yapılan alımlarda mevzuatın gerektirdiği tüm araştırmaların gerçekleştirilmesi ve açıklayıcı bilgilerin formlara eklenmesi gerektiği ifade edilmiştir. |
BULGU: Tek Kaynaktan Temin Edilen Mal ve Hizmetlere İlişkin Mevzuatın Öngördüğü Araştırmaların Yapılmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında yapılan alımda, mevzuat gereği düzenlenen tek kaynaktan temin edilen mallara/hizmetlere ilişkin formda yer alması gereken zorunlu bilgilerin yer almadığı ve bu tür alımlarda gereken detaylı araştırmaların yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.1.1.5’inci maddesinde; 04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanan İhale Uygulama Yönetmeliklerinde 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında idarece yapılacak alımlarda kullanılmak üzere “4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (a), (b), (c) Bentleri Kapsamında Tek Kaynaktan Temin Edilen Mallara/Hizmetlere İlişkin Form” un yer aldığı belirtilmiştir.
Buna göre ihtiyacın gerçek veya tüzel tek kişiden yapılma sebeplerinin ayrıntılı şekilde ortaya koyulacağı, Kanun’un 22’nci maddesinin ilgili bentlerinde belirtilen hükümlerin uygulanabilir olmasını sağlayan sebeplerin detaylı olarak yazılacağı, bunlara ilişkin belgelerin de anılan forma ekleneceği belirtilmiştir.
İlgili formlar incelendiğinde ise (KİK022.0/M ve KİK021.0/H) kamu idaresinin ihtiyaç konusu mal veya hizmetin niteliklerini tarif etmesi, ihtiyacın neden sadece özel bir hakka sahip gerçek veya tüzel tek kişiden karşılanabileceğini detaylı olarak yazması, fiyat araştırması yapması, yaklaşık maliyetin tespitinde hangi metotların uygulandığını açıklaması ve bu hususlara ilişkin bütün belgeleri forma eklemesi gerektiği görülmektedir.
Yapılan incelemede; Üniversite tarafından tek kaynaktan yapılan alımlarda ilgili formun düzenlendiği ancak yukarıda belirtilen unsurlara formlarda hiç yer verilmediği görülmüştür. Ödeme bedeli belirlenirken de sadece alım yapılacak tek kaynağın teklifi dikkate alınmakta ve yaklaşık maliyet tutarı da bu tutara denk olmaktadır. Ayrıca tek kaynaktan satın alınacak mal veya hizmetin ilgili tek kaynak tarafından diğer gerçek veya tüzel kişilere satışına ilişkin faturalara yansıyan fiyatlar, ilgili tek kaynağın internette veya sair şekilde ilan ettiği katalog fiyat tarifesi, diğer kamu/özel kurumlar da dâhil daha önce alım yapılmış ise TÜFE veya döviz cinsinden güncellenen fiyatlar ve ticaret/sanayi odalarından fiyat soruşturulması yoluyla elde edilen fiyatların dikkate alınmadığı tespit edilmiştir. Oysa tek kaynaktan alım yapılırken aynı mal ya da hizmeti satın alan diğer gerçek ve tüzel kişilerin ödediği bedeller kıyaslanarak piyasa fiyat araştırması yapılması mevzuatın gereğidir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, 4734 sayılı kanunun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) bentleri kapsamında yapılan alımlarda mevzuatın öngördüğü ayrıntıda tüm araştırmanın yapılması hususunda gerekli tedbirlerin alınacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında yapılan alımlarda mevzuatın öngördüğü ayrıntıda tüm araştırmaların yapılması, açıklayıcı bilgilerin söz konusu formlara eklenmesi ve bu bilgilere dayanak teşkil eden belgelerin forma eklenmesi gerekmektedir.