|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, tek kaynaktan temin edilen mal ve hizmetler için piyasa fiyat araştırmasının yapılmadığını ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesi ile Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in ilgili maddeleri, alımlar için piyasa fiyat araştırmasının zorunlu olduğunu belirtmektedir. Bu kapsamda, harcama yetkilileri tarafından fiyat araştırması yapılması ve bu araştırmaya dair belgelerin onay belgesine eklenmesi gerekmektedir.
Piyasa fiyat araştırması, benzer mal veya hizmetlerin diğer kamu ve özel kuruluşlara satış fiyatları, geçmiş alım bedelleri ve güncel döviz kurları gibi kriterler üzerinden gerçekleştirilmelidir. Denetimlerde, ilgili mevzuatın uygulanmadığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu durumu kabul ederek gerekli düzeltmelerin yapılacağını ve tüm harcama birimlerinin bilgilendirileceğini bildirmiştir. Sonuç olarak, tek kaynaktan yapılan mal ve hizmet alımlarında mevzuata uygun piyasa fiyat araştırması yapılması zorunludur. Bu uygulama, kamu kaynaklarının etkin ve verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Tek Kaynaktan Temin Edilen Mal ve Hizmetlere İlişkin Piyasa Fiyat Araştırması Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (a), (b) ve (c) bentleri gereğince yapılan alımlarda mevzuatın öngördüğü şekilde piyasa fiyat araştırmasının yapılmadığı görülmüştür.
Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Alımlara ilişkin uygulama esasları” başlıklı 4’üncü maddesinin 2’inci, 3’üncü ve 4’üncü fıkralarında;
“(2) Alımlar için onay belgesi düzenlenmesi, onayı takiben harcama yetkilisince görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesi zorunludur.
(3) Alımlar; ilan/duyuru yapılması, teminat alınması, ihale komisyonu kurulması ve Kanunun 10 uncu maddesinde sayılan yeterlik kurallarının aranması zorunluluğu bulunmaksızın, harcama yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak gerçekleştirilebilir. Fiyat araştırması, kısmen veya tamamen elektronik ortamda yapılabilir.
(4) İdarelerce gerekli görülmesi halinde fiyat araştırması, ilgili ihale uygulama yönetmeliğinde düzenlenen yaklaşık maliyetin belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar çerçevesinde yapılabilir. Ancak yapım işlerine ilişkin fiyat araştırmasının, 4/3/2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde belirlenen yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslara göre yapılması zorunludur. Alımlarda fiyat farkı hesaplanmasının öngörülmesi halinde, fiyat araştırması yapılması aşamasında bu hususun belirtilerek fiyat tekliflerinin alınması gerekmektedir.”
Denilmektedir.
Buna göre Kanun’un 22’nci maddesinin ilgili bentlerinde belirtilen hükümlerin uygulanabilir olmasını sağlayan nedenlerin detaylı olarak yazılması, fiyat araştırmasının yapılması, ihtiyaç konusu mal veya hizmetin niteliklerinin tarif edilmesi ve bu hususlara ilişkin bütün belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesi gerekmektedir.
Piyasa fiyat araştırmasının ise; aynı malı veya hizmeti ilgili tek kaynaktan alan diğer kamu/özel tüzel kişiliklerine veya gerçek kişilere satış fiyatı, aynı mal veya hizmet daha önce ilgili tek kaynaktan alındıysa daha önceki alım bedelinin, tedavüldeki Türk parası cinsinden ise Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) kullanılarak, döviz cinsinden ise tespit tarihinde geçerli Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Döviz Alış Kuru üzerinden güncellenmesi sonucu ortaya çıkacak fiyat, ilgili tek kaynaktan istenen proforma fatura fiyatı, Ticaret Odası, Sanayi Odası veya Meslek Odasından ve varsa üretim ve/veya satış yapan kurum ve kuruluşlardan alınan fiyat ve ilgili tek kaynağın internet veya sair şekilde ilan ettiği katalog fiyat tarifesi esas alınmak suretiyle yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.
Denetimlerde, İdare tarafından tek kaynaktan mal veya hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (a), (b) ve (c) bentleri ve Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Alımlara ilişkin uygulama esasları” başlıklı 4’üncü maddesinin 2’inci, 3’üncü ve 4’üncü fıkralarına göre piyasa araştırması yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığının 04.11.2024 tarih ve 220333 ve 12.11.2024 tarih ve 228729 sayılı yazıları, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının 25.04.2025 tarih ve 69767 sayılı yazısı ile tüm harcama birimlerinin bilgilendirildiği ve uygulamanın bulgu maddesi çerçevesinde yürütüleceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; tek kaynaktan mal veya hizmet alımlarında mevzuatın öngördüğü şekilde piyasa araştırması yapılması gerekmektedir.