|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, tek kaynaktan temin edilen mal ve hizmetler için piyasa fiyat araştırmasının yapılmadığını ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesi çerçevesinde gerçekleştirilen alımlarda, ilgili mevzuat gereğince piyasa fiyat araştırmasının eksik olduğu tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22. maddesi, bu tür alımlar için gerekli formun kullanılmasını ve ihtiyaçların neden yalnızca belirli bir gerçek veya tüzel kişiden karşılanması gerektiğinin ayrıntılı bir şekilde açıklanmasını öngörmektedir.
Denetimlerde, tek kaynaktan yapılan alımlarda, piyasa fiyat araştırmasının yapılmadığı belirlenmiştir. İlgili formun dipnotlarında, piyasa fiyat araştırmasının nasıl gerçekleştirilmesi gerektiği detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Bu açıklamalar, diğer kamu ve özel tüzel kişiliklerden alınan fiyatlar, geçmiş alım bedelleri ve güncel döviz kurları gibi unsurları içermektedir. Kamu idaresi, denetim sonrası piyasa araştırmalarının yapılmaya başlandığını belirtmiştir. Sonuç olarak, tek kaynaktan mal veya hizmet alımlarında, mevzuatın öngördüğü piyasa fiyat araştırmasının gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu süreç, kamu kaynaklarının etkin ve verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak adına gereklidir. |
BULGU: Tek Kaynaktan Temin Edilen Mal ve Hizmetlere İlişkin Piyasa Fiyat Araştırması Yapılmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (a), (b) ve (c) bentleri gereğince yapılan alımlarda mevzuatın öngördüğü şekilde piyasa fiyat araştırmasının yapılmadığı görülmüştür.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22’nci maddesinde; 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında idarece yapılacak alımlarda kullanılmak üzere “4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (a), (b), (c) Bentleri Kapsamında Tek Kaynaktan Temin Edilen Mallara/Hizmetlere İlişkin Form”un yer aldığı belirtilmiştir.
Buna göre ihtiyacın gerçek veya tüzel tek kişiden yapılma nedenlerinin ayrıntılı şekilde ortaya konulacağı, Kanun’un 22’nci maddesinin ilgili bentlerinde belirtilen hükümlerin uygulanabilir olmasını sağlayan nedenlerin detaylı olarak yazılacağı, bunlara ilişkin belgelerin de anılan forma ekleneceği ifade edilmiştir.
Ayrıca ihtiyacın neden sadece özel bir hakka sahip gerçek veya tüzel tek kişiden karşılanabileceğinin detaylı olarak yazılacağı, fiyat araştırması yapılacağı, ihtiyaç konusu mal veya hizmetin niteliklerinin tarif edileceği ve bu hususlara ilişkin bütün belgelerin ilgili forma ekleneceği hükme bağlanmıştır.
4734 sayılı Kanun’un 22 nci maddesinin (a), (b), (c) Bentleri Kapsamında Tek Kaynaktan Temin Edilen Mallara/Hizmetlere İlişkin Form’un dipnotlarında piyasa fiyat araştırmasının ne şekilde yapılması gerektiği açıklanmıştır.
Dipnot açıklamalarına göre ödeme sürecinde yapılması gereken piyasa fiyat araştırması; aynı malı veya hizmeti ilgili tek kaynaktan alan diğer kamu/özel tüzel kişiliklerine veya gerçek kişilere satış fiyatı, aynı mal veya hizmet daha önce ilgili tek kaynaktan alındıysa daha önceki alım bedelinin, tedavüldeki Türk parası cinsinden ise Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) kullanılarak, döviz cinsinden ise tespit tarihinde geçerli Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Döviz Alış Kuru üzerinden güncellenmesi sonucu ortaya çıkacak fiyat, ilgili tek kaynaktan istenen proforma fatura fiyatı, Ticaret Odası, Sanayi Odası veya Meslek Odasından ve varsa üretim ve/veya satış yapan kurum ve kuruluşlardan alınan fiyat ve ilgili tek kaynağın internet veya sair şekilde ilan ettiği katalog fiyat tarifesi esas alınmak suretiyle yapılmalıdır.
Denetimlerde, İdare tarafından tek kaynaktan mal veya hizmet alımlarında Tek Kaynaktan Temin Edilen Mallara/Hizmetlere İlişkin Form’un dipnot açıklamalarına göre piyasa araştırması yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresinin cevabında, tek kaynaktan yapılan mal veya hizmet alımlarında mevzuatın öngördüğü şekilde piyasa araştırması yapılmasına başlanıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; tek kaynaktan mal veya hizmet alımlarında mevzuatın öngördüğü şekilde piyasa araştırması yapılması gerekmektedir.