|
ÖZET: Teknik şartname düzenlemesi, yeterlik kriteri olarak kullanılarak sınır değer üzerindeki en avantajlı teklifin değerlendirme dışı bırakılması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. İhale komisyonu, Bursa Uludağ Üniversitesi’nin 2023/371377 kayıt numaralı 36 aylık taşımalı yemek hizmeti alımında, teknik şartnamenin belirttiği bir kriteri yeterlik değerlendirmesi için esas almış ve bu nedenle en uygun teklifi veren firmayı elenmiştir. Bu durum, kamu kaynaklarının daha yüksek bedellerle kullanılmasına yol açmıştır. Ayrıca, yeterlik kriterinin ilan, idari şartname ve teklif mektubunda yer almadığı da belirlenmiştir.
İhaleye katılan firmaların teklifleri, birim fiyatların toplamı üzerinden değerlendirileceğinden, teknik şartnamedeki düzenlemenin geçerliliği sorgulanmaktadır. İhale kısmi teklife açık olmadığından, uzmanlaşmış isteklilerin katılımı ve rekabetin artırılması beklenirken, bu durum sağlanamamıştır. İhale komisyonu, uygun fiyat teklifi veren firmayı, teknik şartnamenin belirttiği bir kriter nedeniyle değerlendirme dışı bırakmış ve daha yüksek bir teklife sözleşme imzalamıştır. Kamu İdaresi, benzer durumların tekrar yaşanmaması için gerekli önlemlerin alındığını ve kamu kaynaklarının mevzuata uygun şekilde kullanılacağını belirtmiştir. İhalelerde yeterlik kriterlerinin ilan ve idari şartnamede açıkça belirtilmesi gerektiği, teknik şartnamelerde ise yalnızca hizmetin yürütülmesi için gerekli olan hususların yer alması gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, eğer birim fiyatlı kalemler arasında belirli bir denge sağlanmak isteniyorsa, ihalelerin kısmi teklife açılması gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: Teknik Şartname Düzenlemesi Yeterlik Kriteri Olarak Kullanılarak Sınır Değer Üzerindeki En Avantajlı Teklifin Değerlendirme Dışı Bırakılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Yemek yapımında dikkat edilecek hususların belirlendiği teknik şartnamede yer alan bir hususun ihale komisyonunca yeterlik kriteri olarak kullanılarak sınır değer üzerindeki en avantajlı teklifin değerlendirme dışı tutulduğu ve bu meyanda kamunun daha fazla bedel ödemesine sebebiyet verildiği tespit edilmiştir. Bununla beraber yeterlik kriteri olarak en avantajlı teklifin elenmesine neden olan bu kriterin ilanda, idari şartnamede ve teklif mektubu metninde yer almadığı belirlenmiştir.
Bursa Uludağ Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkesinin 2023/371377 İhale Kayıt Numaralı 36 Aylık Taşımalı Yemek Hizmeti Alımı ihalesi fiyat farkı ödenecek şekilde ihale edilmiştir.
Birim fiyat teklif cetvelinin 3.078.000 adet Normal Yemek, 915 000 adet Normal Kahvaltı, 500.000 adet Hasta Diyet Yemeği, 280.000 adet Hasta Diyet Kahvaltısı, 126.000 Ara Öğün ve 110.000 adet Sulu Yumuşak Yemekten oluşmakta olduğu, değerlendirmenin bu kalemlerin toplamı üzerinden yapılacağı ve kısmi teklife açık olmadığı belirtilmiştir. İşin ilanında, idari şartnamesinde ve teklif mektubunda “sulu ve yumuşak yemek bedeli diyet kahvaltı bedelinin en fazla yarısı kadar” olacağına ilişkin herhangi bir yeterlik düzenlemesi de bulunmamaktadır. Kaldı ki, ihale kısmi teklife açık olmadığından ve değerlendirmenin birim fiyatların toplamı üzerinden yapılacağından esasen teknik şartnamedeki bu düzenlemenin bir anlamı ve geçerliliği de bulunmamaktadır.
Bununla beraber ihale konusu yemek çeşitlerinin hastane mutfağında hazırlanmayacak olması, taşımalı olarak hastaneye getirilecek olması nedeniyle uzmanlaşmış isteklilerin ihaleye katılımının sağlanması, rekabetin artırılması ve hastane kaynaklarının daha etkin ve verimli kullanılması için ihalenin kısmi teklife açık olması beklenen bir durumdur. Ancak yukarıda da değinildiği gibi ihale kısmi teklife açık değildir.
Sınır değer üzerinde en uygun teklifi veren firmanın teklif mektubuna ilişkin ihale komisyonu yeterlik değerlendirmesinde; “İhaleye 9 sıra no ile teklif veren Yemekçilik
Tem. İnş. Nak. San. Ve Tic. Ltd. Şti firmasının fiyat teklifi Teknik Şartnamenin 26.12. maddesine uygun olmadığından teklif değerlendirme dışı bırakılmıştır.” Denilerek bu geçerli tekliften (%17,68 oranında) daha yüksek bir teklife ihale bırakılmış ve sözleşme yapılmıştır.
İhale dokümanı eki Beslenme Hizmetleri Teknik Şartnamesinin “Öğle ve Akşam Yemeği Dağıtımında Dikkat Edilecek Hususlar” başlıklı 26’ıncı maddesinin 12. Fıkrasında; “Sulu gıda ve yumuşak gıda bedeli, diyet kahvaltı bedelinin en fazla yarısı kadar olacaktır. Sulu ve yumuşak gıdada su ve ekmek çeşitlerin dışındadır. Sulu ve yumuşak gıda; süt, yoğurt, meyve suyu, ayran, komposto, hoşaf, tanesiz çorba, muhallebi, meyve püre, patates püre, tatlı veya tuzlu bisküvi vs. besinlerden 1, 2, 3 veya 4 çeşit olarak verilebilir.” Denilmiştir.
İhale komisyonlarının ihale değerlendirmesinde esas alacakları yeterlik kriterlerinin açık şekilde 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 24 ve 27’nci maddeleri gereğince ilan metninde ve işin idari şartnamesinde yer verilmesi gerekir. Adı geçen Kanunun 12’nci maddesi gereğince ihale konusu hizmet alımlarının teknik kriterlerine ise ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterlerin verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacak şekilde düzenlenmesi gerekir.
Bununla beraber Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler” başlıklı 28’inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirmesinde aranılacak kriterlerin, ihale veya ön yeterlik ilanı ile idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde ya da davet yazısında belirtilmesi zorunludur.” Hükmü bulunmaktadır. Aynı yönetmeliğin 30’uncu maddesinde; yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen, ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler teknik şartnamede yer alacağı hüküm altına alınmıştır.
Kamu İdaresi cevabında; benzer durumların tekrar yaşanmaması amacıyla gerekli tüm önlemlerin alınmakta olduğu ve kamu kaynaklarının mevzuata uygun şekilde, etkin, verimli ve şeffaf biçimde kullanılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak ihalede uyulacak yeterlik kriterlerinin ilan ve idari şartnamede yer verilmesi, teknik şartnamede yeterlik kriterlerine ilişkin hususlara değil sözleşmenin yürütümü esnasında gerekli olan hususlar ile hizmette kullanılacak malların nitelik ve evsaflarına yer verilmesi gerekir. Bununla beraber birim fiyatlı kalemler arasında Sulu Yumuşak Yemek Bedelinin, Diyet Yemek Bedelinin altında olması ve birden fazla yüklenici ile sözleşme imzalanarak tedarik edilmesi isteniyorsa ihalenin kısmi teklife açılması gerekir.