ÖZET: Teknik şartname hükümlerine uymayan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmaması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında dikkat çeken bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Üniversite laboratuvar hizmet alımı ihalesinde, ihale komisyonunun teknik şartnamede belirtilen gereklilikleri karşılamayan bir isteklinin teklifini değerlendirmeye alması ve sözleşme imzalaması, mevzuatın ihlal edildiğini göstermektedir. 4734 sayılı Kanun’un 36. maddesi, tekliflerin değerlendirilmesi sürecini detaylı bir şekilde düzenlerken, eksik belgeleri veya usulüne uygun olmayan teklifleri tespit eden komisyonun bu tür teklifleri değerlendirme dışı bırakması gerektiğini belirtmektedir.

Örnek olarak, 2023/191237 ihale kayıt numaralı tıbbi genetik laboratuvar hizmet alımı ihalesinde, yüklenicinin gerekli belgeleri sunmadığı halde teklifinin değerlendirilmesi, mevzuatın uygulanmadığını ortaya koymaktadır. Teknik şartnamenin belirttiği kriterlere göre, yüklenicinin en az beş yıldır cihazı envanterinde bulundurması ve dış kalite kontrol programlarına katılım belgelerini sunması gerekmekteydi. Ancak, yüklenici tarafından sunulan belgelerin yetersiz olduğu ve ihale komisyonunun bu belgeleri kontrol etmediği tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, kamu idaresinin, tekliflerin teknik şartname hükümlerine uygun olarak değerlendirilmesi ve şartları taşımayan tekliflerin sözleşme imzalanmadan önce değerlendirme dışı bırakılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, ihale süreçlerinin şeffaflığı ve güvenilirliği açısından büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Teknik Şartname Hükümlerine Uymayan Tekliflerin Değerlendirme Dışı Bırakılmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite

Laboratuvar hizmet alımı ihalesinde ihale komisyonu tarafından teknik şartnamede belirlenen şartları sağlamayan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmayarak sözleşme imzalandığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanun’un dördüncü bölümünde ihale komisyonunca tekliflerin değerlendirilme süreci düzenlenmiştir. Kanun’un 36’ncı maddesine göre isteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir.

4734 sayılı Kanun’un 36 ila 40 ‘ıncı maddeleri arasında tekliflerin değerlendirilme süreci detaylı bir şekilde düzenlenmiştir. Buna göre ihale komisyonu tarafından zarfların teslimi ve açılışı sonrası öncelikle isteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı değerlendirilecek ve usulüne uygun olmayanlar değerlendirme dışı bırakılacaktır. Sonrasında belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilecektir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.

Dolayısıyla mevzuat hükmünden anlaşıldığı üzere ihale dokümanında belirlenen şartları taşımayan teklifler ihale komisyonunca değerlendirme dışı bırakılacaktır.

2023/191237 ihale kayıt numaralı 730 gün süre ile Sonuç Karşılığı Tıbbi Genetik Laboratuvar Hizmet Alımı Lihalesinde, teknik şartnamede isteklilerin sunması gereken bilgi ve belgelere yer verildiği ancak istekli/yüklenici tarafından bu belgeler sunulmadığı halde ihale komisyonunca bu teklifin değerlendirme dışı bırakılmadığı görülmüştür.

Bahse konu ihalenin incelenmesinde aşağıda yer alan tespitlerde bulunulmuştur.

a. Teknik şartnamesinin C.8’inci maddesinde olası arıza durumlarında hizmetin devamlılığının garanti altına alınabilmesi amacıyla burada belirtilen cihazların en az iki şer adet bulunduğunun noter onaylı veya mali müşavir onaylı envanter listesinde belgelendirileceği, yüklenici yeni nesil dizileme cihazının kullanımında yeterli tecrübeye sahip olması gerektiğinden en az 5 yıldır cihazı envanterinde çalıştırıyor olduğunu ihale dosyasında mali müşavir onaylı olarak cihaz faturası veya sözleşmesi ile birlikte ihale komisyonuna sunacağı ifade edilmiştir.

Ancak yapılan incelemede yüklenici tarafından ihale komisyonuna ihale tarihi itibarıyla güncel liste yerine 20.12.2021 tarihli mali müşavir onaylı envanter listesinin sunulduğu, ihale komisyonunca cihazların adetlerinin kontrol edilmediği, yeni nesil dizileme cihazının ise yüklenici tarafından iki yıl süreyle kiralandığını gösteren kira sözleşmesinin sunulduğu dolayısıyla cihazın 5 yıldır envanterde bulunmadığı ve ihale süresinden önce kira süresinin dolacağı tespit edilmiştir.

b. Teknik şartnamenin C.11’inci maddesinde göre yüklenici dış kalite kontrol amacıyla kendi adıyla katılmış olduğu 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yıllarına ait Sitogenetik, Moleküler Sitogenetik ve Moleküler Genetik alanlarından ayrı ayrı ve her bir alandan en az üç adet olmak üzere toplam en az dokuz adet uluslararası dış kalite kontrol programına katıldığını gösteren katılım belgesini sunmalıdır.

Ancak yüklenici tarafından ihale komisyonuna 2018 ve 2020 yıllarına ait dış kalite kontrol programı katılım belgelerinin sunulmadığı görülmüştür.

Kamu İdaresi cevabında bulguya iştirak edilerek bulgu konusu hususta bundan sonraki süreçte gerekli özenin gösterileceği ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, İdarece tekliflerin teknik şartname hükümlerine göre değerlendirilmesi ve şartları taşımayan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılarak sözleşme imzalanmaması gerekmektedir.