|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarında teknik şartnamelerin yetersiz hazırlandığını ortaya koymuştur. İlgili şartnamelerde, sözleşme imzalanacağı belirtilmesine rağmen, bu sözleşmelerin imzalanmadan işlerin yürütüldüğü tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 12. maddesi, şartnamelerin idarelerce hazırlanmasını zorunlu kılmakta; ancak, bazı durumlarda bu şartnamelerin başka kaynaklardan temin edilebileceğine de izin vermektedir.
Denetimlerde, belediyenin çevrimiçi imar ve başvuru takip sistemi gibi alımlarda başka bir belediyeye ait şartnamelerin kullanıldığı, ayrıca konteyner alımında da tedarikçiden sağlanan şartnamenin uygulandığı belirlenmiştir. Sözleşme imzalanacağına dair ifadeler olmasına rağmen, bu sözleşmelerin yapılmaması, işlerin zamanında başlatılması ve tamamlanması konusunda denetim yapılmasını zorlaştırmakta, ayrıca damga vergisi tahsilatını engellemektedir. Sonuç olarak, mal, hizmet ve yapım işlerine ilişkin alımların, teknik şartnamelerin belediye tarafından hazırlanması ve bu şartnamelerdeki hükümlere uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu durum, alım süreçlerinin şeffaflığını artıracak ve yasal gerekliliklere uyumu sağlayacaktır. |
BULGU: Teknik Şartnamelerin Hazırlanmasında ve Uygulanmasında Yasal Gerekliliklere Uyulmamaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından doğrudan temin yöntemi ile satın alınan bazı mal ve hizmet kalemlerine ilişkin olarak hazırlanan teknik şartnamelerin gerekli özen gösterilmeden hazırlandığı, şartnamelerde sözleşme imzalanacağı ifade edilmesine rağmen, sözleşme imzalanmadan söz konusu işlerin yürütüldüğü tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde, ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanmasının esas olduğu, ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnamelerin bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabileceği, ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine, ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verileceği ifade edilmiştir.
4734 sayılı Kanun ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun uygulanmasında karşılaşılan tereddütlere açıklık getirilmesi amacıyla çıkarılan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22.1.1.3 maddesinde, doğrudan temin kapsamında alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda alımın bir sözleşmeye bağlanmasının zorunlu olduğu, bir defada yapılacak alımlarda sözleşme yapılmasının ise idarelerin takdirinde olduğu ifade edilmiştir.
Yukarıda yer alan madde hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, idareler tarafından alımı yapılacak olan mal, hizmet alımlarına ilişkin şartnamelerin idarelerce hazırlanması esas olup aynı zamanda alım süreçlerinin şartnamelerde yer alan hususlara uygun olarak yürütülmesi, mal veya hizmet tesliminin belirli bir süreyi gerektirmesi durumunda alımın bir sözleşmeye bağlanması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, Belediye tarafından alımı yapılan çevrimiçi imar ve başvuru takip sistemi alımında başka bir belediye tarafından hazırlanan şartnamenin kullanıldığı, söz konusu şartname üzerinde diğer belediyenin isminin yer aldığı, bayındırlık şantiyesine ve temizlik işleri birimi girişinde kullanılmak üzere alımı yapılan konteyner alımına ilişkin şartnamenin konteyner alım işini gerçekleştiren firmadan temin edilerek alım sürecinin yürütüldüğü ve şartnamede sözleşme imzalanacağı belirtilmesine rağmen taraflar arasında sözleşme imzalanmadığı, millet bahçesi 3d uygulama projesi hizmeti ile millet bahçesi 3d bisikletli vr yazılımı hazırlanması işinde şartnamede sözleşme imzalanacağı belirtilmesine rağmen sözleşme imzalanmadığı tespit edilmiştir. Şartnamelerin başka idarelerden veya tedarikçi/hizmet sunucusundan alınarak kullanılması idarenin bu konulardaki eksikliklerini ortaya koymaktadır. Ayrıca şartnamelerde sözleşme imzalanacağının belirtilmesine rağmen sözleşme imzalanmaması, işin başlangıç ve bitiş tarihlerinin sözleşme imzalanmasına bağlandığı için işe zamanında başlanıp başlanmadığı, işin zamanında bitirilip bitirilmediği konusunda denetim yapma imkânını ortadan kaldırmakta olup aynı zamanda sözleşme damga vergisinin de tahsil edilememesine yol açmaktadır.
Sonuç olarak mal, hizmet ve yapım işleri için yapılacak herhangi bir özellik arz etmeyen alımlarda teknik şartnamelerin Belediye tarafından hazırlanması ve şartnamelerde yer alan hükümlere göre alımların gerçekleştirilmesi gerekmektedir.