|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Dumlupınar Teknokent AŞ’de gerçekleştirilen sermaye artışı ve hisse satışı işlemlerinin muhasebe kayıtlarında hatalar olduğunu ortaya koymuştur. Bu hatalar, 600 Gelirler Hesabı ve 500 Net Değer Hesabı’nın gerçeği yansıtmadığı anlamına gelmektedir. 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca, üniversitelerin yönetici şirkete ortak olabilmesi ve taahhüt ettikleri sermaye paylarının döner sermaye gelirlerinden karşılanması mümkün kılınmıştır.
Sermaye taahhütleri, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde doğru bir şekilde kaydedilmemiştir. Taahhüt edilen sermaye tutarlarının döner sermaye kaynaklarından karşılanması durumunda, bu işlemlerin 600 Faaliyet Gelirleri Hesabı üzerinden kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak, üniversite bu işlemleri 333 Emanetler Hesabı’nda izleyerek muhasebe kayıtlarını hatalı bir şekilde gerçekleştirmiştir. Ayrıca, sermaye ödemeleri sırasında 247 No.lu hesaba borç kaydı yapılmış, ancak varlık ve gelir hesapları kullanılmadan 500 No.lu hesap tercih edilmiştir. Denetim raporunda, üniversitenin muhasebe kayıtlarının güvenilir olmadığı ve faaliyet hesaplarının amacına uygun kullanılmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu hataların giderilmesi için gerekli önlemleri alacağını belirtmiş olsa da, 2024 yılında alınan önlemlerin 2023 yılı mali tablolarındaki hataları düzeltmeyeceği vurgulanmıştır. |
BULGU: Teknokent Sermaye İşlemlerine İlişkin Muhasebe Kayıtlarının Hatalı Yapılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversitenin Dumlupınar Teknokent AŞ’de bulunan hisselerine dair sermaye artışı ve hisse satışı işlemlerine ilişkin muhasebe kayıtlarını hatalı yaptığı, bu nedenle 600 Gelirler Hesabının ve 500 Net Değer Hesabının doğruyu yansıtmadığı görülmüştür.
4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’nun “Yönetici şirket” başlıklı 5’inci maddesinde üniversitelerin yönetici şirkete ortak olabileceği belirtilmiş ve taahhüt ettikleri sermaye payının döner sermaye gelirlerinden karşılanmasına imkân tanınmıştır.
Bahse konu olan hükme istinaden taahhüt edilen sermaye tutarları, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 155 ve 159’uncu maddeleri uyarınca maliyet bedeli ile 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında takip edilir. Anılan Yönetmelik’in 161’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin 1 numaralı alt bendine göre, mal ve hizmet üreten kuruluşlara taahhüt edilen sermaye tutarları bu hesaba borç, 247 Sermaye Taahhütleri Hesabına alacak kaydedilir.
Yerine getirilen sermaye taahütleri ise Yönetmelik’in 166’ncı maddesi gereğince 247 No.lu hesaba borç, taahhüdün yerine getirilme şekline göre ilgili hesaplara alacak kaydedilir. Buna göre taahhüt özel bütçe kaynakları ile karşılanırsa ilgili varlık hesabına alacak kaydedilir; eğer taahhüt döner sermaye kaynaklarından karşılanırsa öz kaynakta artışa sebep olan bu işlem 600 Faaliyet Gelirleri Hesabına alacak kaydı yapılarak muhasebe kayıtlarına alınır.
241 No.lu hesapta takip edilen sermaye tutarlarının satılması durumunda; muhasebe kaydının hem varlıktaki azalmayı hem de satış bedeli ile kayıtlı değer arasında oluşan farkı yansıtmasını teminen; 241 No.lu hesaba kayıtlı değer kadar alacak kaydı yapılırken satış bedeli ile kayıtlı değer arasında oluşan fark, olumlu ise 600 Gelirler Hesabına olumsuz ise 630 Giderler Hesabına kaydedilerek işlem faaliyet sonuçları tablosuna yansıtılır.
Döner Sermaye İşletmesinden Teknokent sermaye taahhüdünün ödenmesi amacıyla aktarılan kaynak Üniversite için bir gelirdir. Nitekim anılan Yönetmelik’in 393’üncü maddesinde, bütçe ile ilgili olsun veya olmasın tahakkuk eden her türlü gelirin izlenmesi için 600 No.lu hesabın kullanılacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla öz kaynakta artışa sebep olan bu işlemin 600 No.lu hesap ile kayıtlara alınması ve bütçeleştirilip diğer taraftan özel ödenek kaydedilmesi gerekmektedir.
Üniversite, Teknokent AŞ’ye 2023 yılındaki sermaye taahhüdünün bir kısmını Döner Sermaye İşletmesi kaynaklarından, bir kısmını da hisse satışı suretiyle elde ettiği gelir ile ödemiştir.
Üniversitenin hem hisse satışı suretiyle elde ettiği geliri hem de Döner Sermaye İşletmesinden karşıladığı tutarı faaliyet hesabı ile ilişkilendirmeksizin 333 Emanetler Hesabında izlediği görülmüştür.
Ayrıca Üniversite, sermaye artışı için taahhüt ettiği tutarı öderken 247 No.lu hesaba borç kaydı yapmış ancak yukarıda açıklandığı üzere varlık ve/veya gelir hesaplarını kullanmaksızın 500 Net Değer Hesabını kullanmıştır.
Kamu İdaresince verilen cevapta, bulgu konusu hususun giderilmesi için gerekli önlemlerin alınacağı belirtilmiştir. Ancak, bulgu konusu hususa ilişkin 2024 yılında alınan önlemlerin 2023 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Üniversite tarafından faaliyet hesaplarında izlenmesi gereken tutarların hatalı olarak 333 Emanetler Hesabına alınması sebebiyle faaliyet hesaplarının amacına uygun kullanılmadığı, sermaye ödemelerinde taahhüt hesabı kapatılırken karşılığında 500 No.lu hesabın kullanıldığı, bu sebeple mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi vermediği tespit edilmiştir.