|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyelerinin telekomünikasyon altyapı ve şebekeleri için geçiş hakkı bedellerinin takip ve tahsilatında ciddi eksiklikler olduğunu ortaya koymuştur. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yayımlanan yönetmelik, sabit ve mobil haberleşme altyapısında kullanılan kablo ve benzeri unsurlar için geçiş hakkı ücretlerinin belirlenmesini ve bu ücretlerin tahsilatını düzenlemektedir. Ancak, incelemeler sonucunda, yalnızca bir şirketten geçiş hakkı ücreti tahsil edildiği ve diğer işletmelerle herhangi bir sözleşme yapılmadığı tespit edilmiştir.
Yönetmelik, geçiş hakkı ücretlerinin belirlenmesi ve yıllık güncellemeleri için Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi’ni referans alarak bir çerçeve sunmaktadır. Büyükşehir belediyeleri sınırları içinde yer alan ilçe belediyeleri için belirlenen tarifeye göre, geçiş hakkı ücreti en fazla 0,70 TL olarak belirlenmiş ve bu tutarın her yıl güncellenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ancak, kamu idaresinin belirlediği tarifeye rağmen, gerekli sözleşmelerin yapılmaması ve tahsilatın gerçekleştirilmemesi, bu alandaki yönetimsel zafiyetleri gözler önüne sermektedir. Sonuç olarak, elektronik haberleşme hizmeti sunan işletmelerle sözleşme yapılması ve geçiş hakkı ücretlerinin etkin bir şekilde takip edilmesi, kamu idaresinin sorumluluğundadır. Bu durum, hem gelir kaybını önlemek hem de altyapı hizmetlerinin sürdürülebilirliğini sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Telekomünikasyon Alt Yapı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedellerinin Takip ve Tahsilinin Yapılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin yetki ve sorumluluk alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin tam olarak takip ve tahsilatının yapılmadığı görülmüştür.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik ile bu faaliyetlerin ücretlendirilmesine ilişkin düzenlemeler yapılarak elektronik haberleşme altyapısı, elektronik haberleşme şebekesi, geçiş hakkı, geçiş hakkı sağlayıcısı, işletmeci, geçiş hakkı ücreti ve geçiş hakkı ücret tarifesi gibi kavramlar tanımlanmıştır. Aynı Yönetmelik’te işletmeci ve geçiş hakkı sağlayıcısının geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları, Yönetmelik’te belirlenen ilkeler doğrultusunda serbestçe yapabileceği belirtilmiş, anlaşma yapmaya ve geçiş hakkına ait ücretlerin tahsiline ise geçiş hakkına konu olan taşınmazın sahibi veya taşınmaz üzerinde hak sahibi olanların yetkili olduğu ifade edilmiştir.
01.01.2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, geçiş hakkı ücretleri tarifesi Yönetmelik’e eklenmiş olup geçiş hakkı ücretinin Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamayacağı ve Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alan üst sınırları belirten fiyatların her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırılacağı Yönetmelik’in “Geçiş Hakkı Ücretleri” başlıklı 9’uncu maddesinde hüküm altına alınmıştır. Yönetmelik’e eklenen Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi incelendiğinde, büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde yer alan ve ilçe belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler için de ücret tarifesi belirlendiği görülmektedir. Yönetmelik’te açıklanan tarifeye göre, büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde yer alan ilçe belediyelerinin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden en fazla metrekaresi 0,70 TL geçiş hakkı ücreti alınacağı ve söz konusu tutarın her yıl ÜFE oranında güncelleneceği belirtilmiştir. Büyükşehir sınırları içinde yer alan ilçe belediyelerine ücret tarifesinde yer verilmesi, bu yerlerden geçiş hakkı ücretlerini tahsile ilişkin yetkinin ilçe belediyelerinde olduğunu göstermektedir.
Kamu İdaresinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerlerden elektronik haberleşme hizmeti sunmak amacı ile altyapı tesisi kuran işletmeler ile sözleşme yapılması ve Yönetmelik’in ekinde yer alan ücret tarifesini geçmemek üzere Belediye Meclisi Kararıyla bir ücret tarifesi belirlenmesi mevzuat gereğidir.
İlgili mevzuat hükümlerine istinaden geçiş hakkı ücretlerine ilişkin tarife Belediye Meclisinin 03.01.2022 tarihli ve 37 sayılı Kararı ile belirlenmiştir.
Yapılan incelemede geçiş hakkı ücretleri için Kamu İdaresi gelir tarifesinde bir ücret belirlenmiş olmakla birlikte altyapı tesisi kuran işletmeler ile yapılan herhangi bir sözleşmenin bulunmadığı, 1 şirket hariç hiçbir şirketten geçiş hakkı ücreti tahsil edilmediği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından belirlenen tarife uyarınca, elektronik haberleşme hizmeti sunmak amacıyla altyapı tesisi kuran işletmeler ile sözleşme yapılması, altyapı geçiş hakkı ücretlerinin takip ve tahsilinin yapılması gerekmektedir.