|
ÖZET: Telekomünikasyon altyapı ve şebekelerinden alınması gereken geçiş hakkı bedellerinin tahsilatında eksiklikler tespit edilmiştir. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun ilgili maddeleri, geçiş hakkı ve bu hakka ilişkin ücretlerin belirlenmesine dair düzenlemeler içermektedir. Yönetmelik, geçiş hakkı sağlayıcıları ile işletmecilerin anlaşma yapma özgürlüğünü tanırken, geçiş hakkı ücretlerinin tahsilatının taşınmaz sahipleri tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Yapılan denetimlerde, belediyenin geçiş hakkı bedeline yönelik bir tarifeyi belirlemediği ve yalnızca bir telekomünikasyon şirketinden 10 yıllık geçiş hakkı bedelinin tahsil edildiği görülmüştür. Diğer şirketler için herhangi bir tahakkuk veya tahsilat işlemi yapılmamıştır. Önceki Sayıştay raporlarında da benzer bulgular yer almış, ilgili idareler tarafından geçiş hakkı ücretlerinin tahsil edileceği bildirilmiştir. Sonuç olarak, belediyenin geçiş hakkı bedellerine ilişkin tahakkuk ve tahsilat yapmaması, önemli bir gelir kaybına neden olmaktadır. Bu nedenle, gerekli işlemlerin bir an önce gerçekleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Telekomünikasyon Altyapı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedellerinin Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin yetki ve sorumluluk alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin takip ve tahsilinde eksiklikler bulunduğu görülmüştür.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (s), (ş) ve (z) fıkralarında; “Geçiş Hakkı”, “Geçiş Hakkı Sağlayıcısı” ve “İşletmeci” tanımlamaları yapılmıştır.
Aynı Kanun’un 22’inci maddesinin birinci fıkrasında “Geçiş hakkının kapsamı” belirlenmiş, 25’inci maddesinde de işletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısının anlaşma serbestisi çerçevesinde geçiş hakkına ilişkin anlaşmalar yapabileceği düzenlenmiştir.
Geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla 27.12.2012 tarih 28510 sayılı Resmi Gazete’de “Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik” yayımlanmıştır.
Yönetmelik’te işletmeci ve geçiş hakkı sağlayıcısının geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları, belirlenen ilkeler doğrultusunda serbestçe yapabileceği, anlaşma yapmaya ve geçiş hakkına ait ücretlerin tahsiline ise geçiş hakkına konu olan taşınmazın sahibi veya taşınmaz üzerinde hak sahibi olanların yetkili olduğu ifade edilmiştir.
Yönetmelik’in “Geçiş Hakkı Ücrtetleri” başlıklı 9’uncu maddesinde ise; geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilecek geçiş hakkı ücretinin Yönetmelik’e ekli Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamayacağı, tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirtilen ücret üst sınırı hariç olmak üzere, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alan üst sınırları belirten fiyatların her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Yurt içi Üretici Fiyatları Endeksi (Yi-ÜFE) oranında artırılarak tespit edileceği hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, belediyeler tarafından tarifede tavan olarak belirtilen miktarlara da riayet edilmek suretiyle geçiş hakkı talep eden telekomünikasyon firmalarından tahsil edilmek üzere geçiş hakkı ücreti belirlenmesi ve bu ücretlerin geçiş hakkını kullanan işletmecilerden tahsil edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Kurum tarafından geçiş hakkı bedeline yönelik tarifenin belirlenmediği, bir şirketten 10 yıllık geçiş hakkı bedelinin tahsil edildiği, diğer telekomünikasyon şirketlerine ilişkin herhangi bir tahakkuk ve tahsilat işlemi yapılmadığı tespit edilmiştir.
Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından yalnızca bir şirketten tahsili gerçekleştirilen geçiş hakkı bedeline ilişkin Kamu İdaresi cevabında, geçiş hakkı ücretlerinin ilgili kurumlardan tahsil edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Belediye tarafından geçiş hakkı bedeli olarak herhangi bir tahakkuk ve tahsilatın yapılmaması, bu gelirden mahrum kalınmasına yol açtığından söz konusu gelire yönelik gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir.