|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyeleri’nin telekomünikasyon altyapı ve şebekelerinden alınması gereken geçiş hakkı bedellerinin takip ve tahsilatının yapılmadığını ortaya koymuştur. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun ilgili maddeleri, geçiş hakkının tanımını ve bu hakkın sağlanması için gerekli olan süreçleri belirlemektedir. Geçiş hakkı, işletmecilere kamu ve özel mülkiyet alanlarından geçiş yapma izni verirken, bu hakka ilişkin anlaşmaların serbestçe yapılabileceği vurgulanmaktadır.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yayımlanan yönetmelik, geçiş hakkı ücret tarifesinin belirlenmesine yönelik esasları içermektedir. Yönetmelik, geçiş hakkı sağlayıcıları ve işletmecilerin anlaşmalarını belirlenen ilkeler çerçevesinde yapabileceğini belirtmektedir. Ayrıca, geçiş hakkı ücretlerinin, belirlenen tarifeye uygun olarak tahsil edilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, belediyelerin gelir tarifesinde geçiş hakkı ücretlerine yer verilmesine rağmen, bu ücretlerin tahakkuk ve tahsilatının gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, belediyenin geçiş hakkı bedelinin tahakkuk ve tahsilatı için gerekli adımları atması önem arz etmektedir. Bu süreçlerin etkin bir şekilde yürütülmesi, belediyenin gelir kalemlerine katkı sağlayacak ve telekomünikasyon hizmetlerinin sürdürülebilirliğini destekleyecektir. |
BULGU: Telekomünikasyon Altyapı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedellerinin Takip ve Tahsilinin Yapılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin yetki ve sorumluluk alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin takip ve tahsil edilmediği görülmüştür.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (s), (ş) ve (z) fıkralarında;
Geçiş hakkı: İşletmecilere, elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve alt yapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlar ile kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden, üzerinden geçmeleri için tanınan hakları,
Geçiş hakkı sağlayıcısı: Geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere, taşınmaz sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahiplerini,
İşletmeci: Yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve alt yapısını işleten şirketi,
ifade ettiği belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un 22’inci maddesinin birinci fıkrasında “Geçiş Hakkının Kapsamı” belirlenmiş, 25’inci maddesinde de işletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısının anlaşma serbestisi çerçevesinde geçiş hakkına ilişkin anlaşmalar yapabileceği düzenlenmiştir.
Geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından 27.12.2012 tarih 28510 sayılı Resmi Gazete’de Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik yayımlanmıştır.
Yönetmelik’te işletmeci ve geçiş hakkı sağlayıcısının geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları, belirlenen ilkeler doğrultusunda serbestçe yapabileceği, anlaşma yapmaya ve geçiş hakkına ait ücretlerin tahsiline ise geçiş hakkına konu olan taşınmazın sahibi veya taşınmaz üzerinde hak sahibi olanların yetkili olduğu ifade edilmiştir. 01.01.2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere geçiş hakkı ücretleri tarifesi Yönetmelik’e eklenmiş olup geçiş hakkı ücretinin Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi’nde belirtilen fiyatları aşamayacağı ve bu fiyatların her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırılacağı hüküm altına alınmıştır.
Buna göre belediyeler tarafından tarifede tavan olarak belirtilen miktarlara da riayet edilmek suretiyle geçiş hakkı talep eden telekomünikasyon firmalarından tahsil edilmek üzere geçiş hakkı ücreti belirlenmesi ve bu ücretlerin geçiş hakkını kullanan işletmecilerden tahsil edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; geçiş hakkı ücretlerine belediye gelir tarifesinde yer verildiği ancak İdare tarafından bu kapsamda şimdiye kadar herhangi bir tahakkuk ve tahsilat yapılmadığı tespit edilmiştir.
İdarenin gelir kalemlerinden olan geçiş hakkı bedelinin tahakkuk ve tahsilatı için gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir.