|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı hizmet alımlarının doğrudan temin yöntemiyle parçalara bölünerek gerçekleştirildiğini ortaya koymuştur. İlgili ihale konusu, tek seferde ihale edilmek yerine, kısımlara ayrılarak temin edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesi, doğrudan temin yönteminin belirli koşullar altında kullanılabileceğini belirtmektedir. Bu koşullar arasında, büyükşehir belediyeleri için 15 milyar TL, diğer idareler için ise 5 milyar TL’yi aşmayan ihtiyaçlar yer almaktadır.
Kanunun 5. maddesi, ihale süreçlerinde saydamlık, rekabet ve eşit muamele gibi temel ilkelerin sağlanması gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, aralarında kabul edilebilir bir bağlantı yoksa bir arada ihale edilemeyeceği ifade edilmektedir. Bu bağlamda, 2021 yılında Boğaziçi Üniversitesi Yaşam Boyu Eğitim Merkezi’nin reklam ve tanıtım hizmetleri için doğrudan temin yöntemiyle kısımlara bölünerek hizmet alımı yapılması, Kamu İhale Kanunu’nun bu ilkelerine aykırı bir durum olarak değerlendirilmektedir. Kamu idaresi, bu tür alımların temel ihale usulleri ile gerçekleştirilmesi gerektiğine dair hassasiyet göstereceğini belirtmiştir. Ancak, aynı yükleniciden doğrudan temin yöntemiyle yapılan bu hizmet alımı, rekabet ve saydamlık ilkelerini zedelemekte ve kaynakların verimli kullanımını olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle, söz konusu hizmetlerin ihale edilmesi gerektiği düşünülmektedir. |
BULGU: Temel İhale Usulleriyle Yapılması Gereken İşlerin Doğrudan Temin Yöntemiyle Parçalara Bölünerek Yapılması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki bazı hizmet alımlarının, tek seferde ihale yoluyla temin edilmesi yerine, kısımlara bölmek suretiyle doğrudan temin yöntemi kullanılarak gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde;
“Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir. … d) Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin on beş milyar (2021 yılı için bu tutar 121.405,00 TL olarak belirlenmiştir.), diğer idarelerin beş milyar Türk Lirasını (2021 yılı için bu tutar 40.443,00 TL olarak belirlenmiştir.) aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar. …” denilmektedir.
Kanununun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.
Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri bir arada ihale edilemez.
Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez. Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir. Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir. …” denilmektedir.
Kanun hükmünden de anlaşılacağı üzere, temel ihale usulleri dışında yer alan doğrudan temin yöntemi ile ihtiyaçların karşılanması ancak kanunda belirtilen özel hallerde mümkün olabilmektedir. Kanunda bu özel hallerden biri olarak “Büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin on beş milyar, diğer idarelerin beş milyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları…” belirtilmiştir. (2021 yılı için söz konusu limit tutarı Büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idareler için 121.405,00 TL’dir) Yine yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre bu parasal limitlerin altında kalmak amacıyla mal ve hizmet alımlarının kısımlara bölünemeyeceği açıktır.
Ancak 2021 yılında Boğaziçi Üniversitesi Yaşam Boyu Eğitim Merkezinin reklam ve tanıtımı için açık ihale yöntemiyle hizmet alım ihalesinin yapılması gerekirken aynı yükleniciden üç kez doğrudan temin yöntemiyle kısımlara bölünerek reklam ve tanıtım hizmeti alınmıştır.
Kamu idaresi cevabında Yaşam Boyu Eğitim Merkezin’de açılması düşünülen eğitimlerin duyurulması amacıyla sosyal medya reklam hizmeti alındığını ve bu tür alımların 4734 sayılı Kanunda belirtilen temel ihale usulleri ile temin edilmesi konusunda gereken hassasiyetin gösterileceğini belirtmiştir.
Kurumun söz konusu hizmet alımını ihale etmesi gerekirken kısımlara bölerek aynı yükleniciden doğrudan temin yöntemiyle yapması neticesinde, Kamu İhale Kanunu’nun ihalelerde rekabet, saydamlık, eşit muamele, güvenilirlik ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerine aykırı hareket ettiği, bu hizmet alımının 4734 sayılı Kanunda belirtilen temel ihale usulleri ile temin edilmesi gerektiği düşünülmektedir.