Temel İhale Usulleriyle Yapılması Gereken İşlerin Doğrudan Temin Yöntemiyle Parçalara Bölünerek Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Temel İhale Usulleriyle Yapılması Gereken İşlerin Doğrudan Temin Yöntemiyle Parçalara Bölünerek Yapılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Çüngüş Belediyesi tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen temel ihale usulleriyle yapılması gereken işlerin ihale konusu edilmeyerek parasal sınırların altında kalacak şekilde doğrudan teminle yapıldığı ve aynı ihale konusu içerisinde yer alabilecek benzer nitelikteki işlerin kısımlara bölündüğü görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde;

“Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir.

d) Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin on beş milyar (2024 yılı için bu tutar 622.756,00 TL olarak belirlenmiştir.), diğer idarelerin beş milyar Türk Lirasını (2024 yılı için bu tutar 207.453,00 TL olarak belirlenmiştir.) aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar…” denilmektedir.

Aynı Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde;

“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri bir arada ihale edilemez.

Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.

Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir. Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir.” hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin on beş milyar (2024 yılı için bu tutar 622.756,00 TL)’yi aşmayan ihtiyaçları doğrudan temin yöntemiyle, bu tutar üzerindekiler ise temel ihale usullerinden olan açık ihale veya belli istekliler arasında ihale usulleriyle karşılanmalıdır. Kanun’un doğrudan temine ilişkin 22/d maddesinden yararlanmak amacı ile ihtiyacın ve ihalenin bölünmesi, aynı Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkelere aykırı olacaktır.

Kamu İdaresi cevabında, Belediyeye Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi tarafından 50.000 metrekare kilitli parke taşı hibe edilmiş olduğu, Belediyece kilitli parke taşlarının döşenmesi için ihaleye çıkıldığı, fakat yüklenici firmanın sorumluluğunu yerine getirmediği, tekrardan ihale çıkılması durumunda zaman kaybı olacağı ve ihale sürecinde mevcut taşların çalınma ihtimali gibi nedenler göz önünde bulundurularak, döşeme işinin doğrudan temin yöntemiyle yapılmış olduğu, ancak doğrudan temin yöntemiyle yapılan alımların birim fiyatının, ihale ile verilen teklifin birim fiyatından daha düşük olduğu, bu şekilde belediyenin zarar etmesi engellenmiş olduğu, ayrıca iş makinası kiralama hizmetlerinin doğrudan temin yöntemiyle alınmasının sebebinin ihtiyacın aniden ortaya çıkması ve acil olmasından kaynaklandığı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak; aynı ihale konusu içerisinde yer alabilecek benzer nitelikteki işlerin birlikte ihale edilerek rekabetin sağlanması ve alım maliyetlerinin düşürülmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

Tablo 8: Diyarbakır Çüngüş Belediyesi 2024 yılında Kısımlara Bölünerek Yapılan Satın Almalar