Temel İhale Usulleriyle Yapılması Gereken İşlerin Doğrudan Temin Yöntemiyle Parçalara Bölünerek Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Temel İhale Usulleriyle Yapılması Gereken İşlerin Doğrudan Temin Yöntemiyle Parçalara Bölünerek Yapılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Diyarbakır Çermik Belediyesinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen temel ihale usulleriyle yapılması gereken işlerin ihale konusu edilmeyerek parasal sınırların altında kalacak şekilde doğrudan teminle yapıldığı ve aynı ihale konusu içerisinde yer alabilecek benzer nitelikteki işlerin kısımlara bölündüğü görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde;

“Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir.

d) Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin on beş milyar (2024 yılı için bu tutar 622.756,00 TL olarak belirlenmiştir.), diğer idarelerin beş milyar Türk Lirasını (2024 yılı için bu tutar 207.453,00 TL olarak belirlenmiştir.) aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar…” denilmektedir.

Aynı Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde;

“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri bir arada ihale edilemez.

Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.

Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir. Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir.” hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin on beş milyar (2024 yılı için bu tutar 622.756,00 TL)’yi aşmayan ihtiyaçları doğrudan temin yöntemiyle, bu tutar üzerindekiler ise temel ihale usullerinden olan açık ihale veya belli istekliler arasında ihale usulleriyle karşılanmalıdır. Kanun’un doğrudan temine ilişkin 22/d maddesinden yararlanmak amacı ile ihtiyacın ve ihalenin bölünmesi, aynı Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkelere aykırı olacaktır.

Kamu İdaresi cevabında, temel ihale usulleri ile yapılması gereken işler parçalara bölünmeden yapıldığı, örnek ihale dosyaları olarak 13/02/2025 tarih ve 2025/34500 İKN Çermik merkez ve kırsal mahalleler kilitli parke taşı yapım işi, 03/03/2025 Tarih ve 2025/155058 İKN Akaryakıt alım işi ve 12/03/2025 tarih ve 2025/258031 İKN Kaplıca Butik Çarşı yapım işlerinin 4734 sayılı Kanuna dayanarak açık ihale yöntemi ile yapıldığı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak; aynı ihale konusu içerisinde yer alabilecek benzer nitelikteki işlerin birlikte ihale edilerek rekabetin sağlanması ve alım maliyetlerinin düşürülmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

Tablo 8: Diyarbakır Çermik Belediyesi 2024 yılında Kısımlara Bölünerek Yapılan Satın Almalar