|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, teminat mektuplarının tam olarak raporlanmadığını ve mali tablolardaki teminat mektubu mevcudunun tutanaklarla doğrulanamadığını ortaya koymaktadır. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın bilançosunda yer alan 564.863.099,60 TL tutarındaki teminat mektupları, muhasebe birimleri tarafından düzenlenmesi gereken sayım tutanakları ile desteklenmemiştir. 910 Teminat Mektupları hesabı, merkezi yönetim muhasebe yönetmeliği çerçevesinde teminat ve depozito işlemlerinin izlenmesi amacıyla kullanılmaktadır. Ancak, gerekli sayım tutanaklarının düzenlenmemesi nedeniyle bu mevcudun doğruluğu teyit edilememiştir.
Bakanlık, 1235 harcama birimi ve 1008 muhasebe birimi aracılığıyla mali işlemlerini yürütmektedir. 31 Aralık 2021 itibarıyla raporlanan teminat mektuplarının bakiyesi, muhasebe birimlerinden elde edilen verilerle tutarsızlık göstermektedir. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın sisteminden alınan verilere göre, bağlı saymanlık hesaplarında kayıtlı olan 525.274.705,57 TL tutarındaki teminat mektupları, bilanço verileriyle uyuşmamaktadır. Ayrıca, bazı teminat mektuplarının kabul tarihleri ve vade tarihleri arasında çelişkiler bulunmaktadır. Teminat mektuplarının doğru bir şekilde raporlanabilmesi için, kayıt dışı olanların muhasebeleştirilmesi ve bilançoda yer alması, mevcut kayıtların düzenlenmesi ve mali raporların gerçeği yansıtacak şekilde hazırlanması gerekmektedir. Bu adımlar, teminat mektuplarının gerçek durumları ile kayıtlı değerleri arasındaki uyumu sağlamak için önemlidir. |
BULGU: Teminat Mektuplarının Tam Olarak Raporlanmaması ve Mali Tablolardaki Teminat Mektubu Mevcudunun Tutanaklarla Teyit Edilememesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
2021 yılı dönem sonu bilançosu ile raporlanan 564.863.099,60 TL tutarlı teminat mektubu mevcudu teminat mektupları sayım tutanakları ile teyit edilememektedir.
910 Teminat Mektupları hesabı, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne göre muhasebe birimlerine teminat ve depozito olarak teslim edilen teminat ve garanti mektupları ile şahsi ve garantiye ilişkin belgeler ve bunlardan ilgililerine geri verilenler veya paraya çevrilenlerin izlenmesi için kullanılır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61’inci maddesi; “Muhasebe hizmeti; gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahibine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerlerin alınması saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm mali işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemleridir. Bu işlemleri yürütenler muhasebe yetkilisidir. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin muhasebe hizmetleri Hazine ve Maliye Bakanlığınca yürütülür. Muhasebe yetkilileri gerekli bilgi ve raporları düzenli olarak kamu idarelerine verirler.” şeklinde düzenlenmiştir.
Muhasebeleştirme işlemleri ise Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne göre yürütülmekte olup, Yönetmelik’in 543 ve 544’üncü maddelerine göre, hazır değerlerin mali yılın son günü itibarıyla muhasebe yetkilisinin başkanlığındaki sayım kurulları tarafından sayılacağı, kişilere ait olanlar dâhil menkul kıymet ve varlıklar ve teminat mektupları sayımında “Menkul Kıymet ve Varlıklar/Teminat Mektupları Sayım Tutanağı” (Örnek:49/Ç) Numaralı Teminat Mektupları Sayım Tutanağının düzenleneceği ve bu tutanakların muhasebe birimlerinde muhafaza edileceği düzenlenmiştir.
Tarım ve Orman Bakanlığı 1235 adet harcama birimi ile 1008 adet muhasebe birimi eliyle mali işlemlerini muhasebeleştirmektedir. 31.12.2021 tarihi itibarıyla Tarım ve Orman Bakanlığı bilançosu ile raporlanan toplam 564.863.099,60TL teminat mektupları bakiyesi ise 1008 adet muhasebe birimindeki bakiyelerden oluşmaktadır.
910 Teminat Mektupları Hesabında izlenen 564.863.099,60 TL tutarın teyidi amacıyla düzenlenmesi gereken Teminat Mektubu Sayım Tutanaklarının ilgili muhasebe birimlerince düzenlenmediği anlaşıldığından, teminat mektupları mevcudunun tutanaklarla teyidi yapılamamıştır. Bahse konu tutanaklar dönem sonunda mali tabloları hazırlamakla mükellef olan Bakanlık Strateji Geliştirme Başkanlığından istenmiş, ancak temin edilememiştir.
Ayrıca Hazine ve Maliye Bakanlığı Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sisteminden idareye raporlama yapan Yönetim Bilgi Sisteminden Teminat Mektupları Raporu’nda 2021 yılı sonu ıtibarıyla bağlı saymanlık hesaplarında kayıtlı 525.274.705,57 TL teminat mektubu bulunduğu ve bu tutarın da bilançodaki 910 Teminat Mektupları Hesabında izlenen 564.863.099,60 TL tutarla uyuşmadığı görülmüştür.
Yine teminat mektupları raporu üzerinden yapılan incelemede, vade tarihi 2098,9999 yılı olarak kaydedilen, kabul tarihi vade tarihinden sonra olan teminat mektuplarının bulunduğu, vade tarihi geçen ve iade edilen teminat mektuplarının yer aldığı tespit edilmiştir.
Teminat mektubu mevcutlarının noksansız ve uygun değerle raporlanabilmesi, gerçek durumları ile kayıtlı değerleri arasındaki uygunluğun sağlanması ve halen teminat niteliğini koruyup korumadıklarının belirlenebilmesi amacıyla;
-Kayıt dışında kalan tüm teminat mektuplarının muhasebe birimleri ile ilişkilendirilerek muhasebeleştirilmesi ve bilançoda raporlanması,
-Kayıt altında bulunan teminat mektuplarının Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ekinde düzenlenen Örnek 49/Ç numaralı Teminat Mektubu Sayım Tutanaklarının düzenlenmesi,
-Geçerli teminat mektubunda bulunması mümkün olmayan, kabul tarihi, vade vb. çelişkili kayıtların düzeltilmesi,
-Mali raporlar düzenlenirken gerçeğe uygun verilerin kullanılması, sağlanmalıdır.