| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Selçuk Üniversitesi, Kamu İhale Kanunu’na uygun olarak alınan nakit teminat ve teminat mektuplarını süresi dolmasına rağmen iade etmemiş veya Hazineye aktarmamıştır. Toplam 2.294.224,40 TL tutarındaki teminatların, muhasebe kayıtlarında hatalı bir şekilde yer aldığı ve bu durumun düzeltilmesi için gerekli işlemlerin başlatıldığı belirtilmiştir. |
BULGU: Teminat Mektuplarının ve Nakit Teminatların Saklanması ve İadesi İle İlgili Mevzuata Riayet Edilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Selçuk Üniversitesince, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre yapılan ihaleler için alınan nakit teminatların ve teminat mektuplarının işin sonunda ilgilisine iade veya hazineye gelir aktarımı işlemlerinin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir.
A) Hükümsüz hale gelmesine rağmen bazı teminat mektuplarının halen Kurum’un mali tablolarında yer almaya devam ettiği tespit edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 910 Alınan Teminat Mektupları Hesabına ilişkin işlemlere yer verildiği 458’inci maddesinde; muhasebe birimleri veznelerine ihale kanunları, vergi kanunları, gümrük kanunları ve diğer mevzuat hükümleri gereğince teminat ve depozito olarak teslim edilen teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgeler teslim edildiğinde bu değerlerin muhasebe işlem fişi düzenlenerek hesaplara kaydedileceği, teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgelerin muhasebe birimlerinde gereksiz olarak bekletilmesini önlemek için; alınan teminata ait işin sonuçlandırılıp sonuçlandırılmadığı, mevzuatındaki süreler de dikkate alınarak muhasebe birimlerince takip edileceği ve her malî yıl sonunda teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgeler hakkında ilgili idareden bilgi alınacağı ve alınan bilgi doğrultusunda söz konusu mektup ve belgelerin ilgilisine veya ilgili bankasına iade edileceği ya da ertesi malî yıla devredileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan denetimlerde, Üniversite Rektörlük, İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı, Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı ve Uygulama ve Araştırma Hastanesi harcama birimlerine ait olup geçerlilik süresi dolduğu için hükümsüz hale gelen toplam 590.341,25 TL tutarındaki banka teminat mektuplarının halen 910 Alınan Teminat Mektupları Hesabı ve 911 Alınan Teminat Mektupları Emanetleri Hesaplarında takip edilmeye devam edildiği ve bu nedenle bilanço dipnotlarının hatalı olduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.
B) Alınan nakit teminatların yasal süresinin sona ermesine rağmen ilgilisine iade edilmediği ya da hazineye gelir kaydedilmediği tespit edilmiştir.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İade edilemeyen teminatlar” başlıklı 14’üncü maddesinde; yapım işlerinde kesin hesap ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından, diğer işlerde ise işin kabul tarihinden veya varsa garanti süresinin bitim tarihinden itibaren iki yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen kesin teminat mektuplarının hükümsüz kalacağı ve bankasına iade edileceği, teminat mektubu dışındaki teminatların ise süresinin bitiminde Hazineye gelir kaydedileceği belirtilmiştir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan 300 sıra Numaralı Milli Emlak Genel Tebliği’nin “XII. Kesin Teminat” başlıklı maddesinde; kesin teminatın, taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun biçimde yerine getirildiği, usulüne göre anlaşıldıktan ve kiracının bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra kiracıya iade edileceği ifade edilmektedir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının işleyişini açıklayan 330’uncu maddesinde alınan depozito ve teminatlar hesabında kayıtlı tutarlardan izleyen faaliyet dönemi içinde iade edilecek depozito ve teminatların dönem sonunda bu hesaba borç, kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına alacak kaydedileceği belirtilmiştir.
İlgili Yönetmelik’in 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının işleyişini açıklayan 258’inci maddesinde ise; bu hesapta kayıtlı nakdi teminatlardan 4735 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesine göre Hazine hesaplarına aktarılacak olanların bu hesaba borç, 333 Emanetler Hesabına alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Buna göre ihale kapsamında alınan nakit teminatlardan iki yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen alınmayan teminatların Hazineye gelir kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Üniversite tarafından 156.554,74 TL geçici teminat ve 2.137.669,66 TL kesin teminat olmak üzere toplam 2.294.224,40 TL tutarındaki nakit teminatların süresinin dolduğu halde ilgilisine iade veya Hazineye gelir kaydetme işlemlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.
Süresi dolan nakit teminatlar ile ilgili yapılması gereken işlemlerin yapılmaması, mali tablolarda 330/430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının yukarıda anılan tutarlar kadar fazla görünmesine neden olmaktadır.