Temizlik İşçisi veya Beden İşçisi vb. Olarak Alınan Birçok Personelin Kısa Bir Süre Sonra Unvan ve Ücretlerinin Değiştirilmesi (Sayıştay)

BULGU: Temizlik İşçisi veya Beden İşçisi vb. Olarak Alınan Birçok Personelin Kısa Bir Süre Sonra Unvan ve Ücretlerinin Değiştirilmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi

Şirket tarafından beden işçisi, temizlik işçisi, filit (haşere ilaçlama) işçisi vb. adlar altında alınan personelin alımdan kısa bir süre sonra meslek kodları ile ücretleri değiştirilerek farklı unvanlarla, farklı birimlere nakillerinin yapıldığı görülmüştür.

Antalya İnsan Kaynakları Anonim Şirketi’nde istihdam edilecek personel alımları, birimlerin personel ihtiyacı doğrultusunda “Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”in 2’nci maddesi ikinci fıkrasına istinaden Türkiye İş Kurumuna üst yazı ile bildirilerek kurumun internet sayfası üzerinden ilan edilmektedir.

Başvurular Şirkete şahsen yapılmakta ve başvurulara istinaden yapılan değerlendirmeler “İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı kuruluşlar ile bunların üyesi olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul Esaslar Hakkında Karar” uyarınca dikkate alınıp yönetim kurulu kararı akabinde giriş işlemleri gerçekleştirilmektedir.

Yine birimlerin ihtiyacı doğrultusunda, halihazırda çalışmakta olan gerekli şartlara haiz ve üst öğrenimi ya da üniversiteyi bitirmiş olan personelin yazılı talepte bulunması ve ilgili Daire Başkanlarının onay vermesi halinde, ilgili birim tarafından Başkanlık Makamı Oluru alınarak şirkete üst yazı ile iletilmektedir. Başkanlık Makamı Oluruna istinaden Yönetim Kurulu Kararının alınması akabinde gerekli SGK güncellemesi yapılmaktadır.

Yapılan incelemede, Şirket tarafından çoğunlukla özel bir nitelik gerektirmeyen beden işçisi, temizlik işçisi, filit işçisi gibi vasıfsız iş pozisyonları için işçi alım ilanlarına çıkıldığı, alımı gerçekleştirilen işçilerin anılan pozisyonlara uygun meslek kodları ile Sosyal Güvenlik Kurumuna işe giriş bildirgelerinin yapıldığı, belirli bir dönemden sonra ise vasıfsız iş pozisyonlarında çalışan işçilerden özel nitelikteki bir pozisyonun gerektirdiği şartları taşıyanların çalışmakta oldukları Belediyenin ilgili birimine yazılı talepte bulunmaları üzerine Büyükşehir Belediyesinin olurlarına istinaden, Şirket Yönetim Kurulu kararları ile meslek kodlarının değiştirilerek görev/pozisyon unvanlarının yükseltildiği ve bu süreçlerin olağan bir işlem haline getirildiği görülmektedir. Bu şekilde alımı yapılıp daha sonra yeri ve unvanı değiştirilen 2024 yılında 248 olmak üzere toplam personel sayısının 1670 adet olduğu tespit edilmiştir.

Aşağıdaki tabloda 1670 adet alımdan örnek mahiyetinde birkaç personel için alım ve sonrasında yapılan değişiklikler tarihleri ile birlikte gösterilmektedir.

Tablo 4: Personel Alımları Sonrasında Yapılan Değişiklik

Görüleceği üzere; örneğin filit işçisi adı altında (yani haşere ilaçlamasında kullanılmak üzere) personel alımları yapılmış ancak alınan personel alımdan çok kısa bir süre sonra diğer birimlere mühendis, hemşire, güreşçi, büro memuru olarak görevlendirilmiştir. Benzer şekilde farklı birimler için beden işçisi ve temizlik işçisi alımları yapılmış ancak alınan personeller yine çok kısa bir süre sonra diğer birimlerde tekniker, mühendis, arkeolog, güreşçi antrenörü hatta tiyatro oyuncusu ve öğretmen olarak görevlendirilmiştir.

Dolayısıyla, İdarenin gerçek ihtiyacı hangi personele yönelikse birimlerden ona göre talep yazıları gelmeli, kalifiye veya pozisyona göre en uygun kişilerin alınması sağlanmalıdır. Aksi halde İdare tarafından sübjektif kriterlere göre personel alımları yapılacak olup Şirkete çalışmak için başvuru yapacak kişilerin hakları kısıtlanmış olacaktır.

Şirket tarafından verilen cevapta, işçilerin fiilen yürüttükleri görevler esas alınarak toplu iş sözleşmesi hükümleri çerçevesinde gruplandırıldıkları ve buna göre ücretlendirme yapıldığı belirtilmişse de, bu yaklaşım personel temin sürecindeki usule dair temel sorunu bertaraf etmemektedir. İstihdam sürecinde vasıfsız unvanlarla (örneğin beden işçisi, temizlik işçisi, filit işçisi gibi) yapılan alımların, çok kısa süre içerisinde mühendis, hemşire, mimar, öğretmen gibi özel nitelik gerektiren unvanlara dönüştürülmesi, personel temininde şeffaflık ve liyakat ilkeleriyle bağdaşmamaktadır. Fiili görev ile meslek kodu arasında sonradan kurulan bu ilişki, ilk alım aşamasında pozisyonun gereklerini taşıyan adayların eşit rekabet şartlarında başvuru yapmalarını engellemekte, kamuya personel girişinde adil fırsat eşitliği ilkesini zedelemektedir. Bu durum, personel temininde ilan süreçlerinin çoğunlukla şekli bir nitelik taşıdığını ve asıl ihtiyacın dolaylı yöntemlerle karşılandığını göstermektedir.

Şirket cevabının devamında, Antalya İnsan Kaynakları A.Ş.’nin bundan sonraki işçi alımlarında, bulguda belirtilen hususlara riayet edileceği belirtilmiştir.

Sonuç olarak, alımların birimlerin ihtiyaçlarına göre yapılması, ihtiyaç duyulan personele ilişkin niteliklerin önceden belirlenip bu doğrultuda talebin karşılanması kaynakların daha etkin ve verimli kullanılmasını sağlayacaktır.