|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin tesis, makine ve cihazlar hesabında amortisman ayrılmadığını ve amortisman defterinin tutulmadığını ortaya koymuştur. 27 Mayıs 2016 tarihli Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde, bir yıldan fazla kullanılabilen maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, bu varlıkların amortisman süreleri, yöntemleri ve oranları, Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen esaslara göre düzenlenmelidir. Duran varlıklar amortisman defterinin tutulması, mahalli idarelerin muhasebe sisteminin bir parçası olarak zorunludur.
Yapılan incelemeler, belediyenin bilançosunda yer alan 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın hatalı veri üretmesine yol açan durumları ortaya çıkarmıştır. Duran varlıkların çeşitliliği ve her birinin farklı amortisman oranları nedeniyle, amortisman defterinin tutulması büyük önem taşımaktadır. Kamu idaresi, envanterdeki tesis, makine ve ekipmanların edinim tarihindeki değerlemelerin yapılmaması ve taşınır kayıtlarının uygulanmaması nedeniyle muhasebe kayıtlarında hatalar oluştuğunu kabul etmiştir. Sonuç olarak, belediyenin tesis, makine ve cihazlarının doğru bir şekilde kaydedilmesi ve amortisman işlemlerinin etkin bir biçimde takip edilebilmesi için amortisman defterinin tutulması gereklidir. Bu uygulama, mali raporlamanın doğruluğunu artıracak ve kamu kaynaklarının etkin yönetimini sağlayacaktır. |
BULGU: Tesis, Makine ve Cihazlar İçin Amortisman Ayrılmaması ve Amortisman Defteri Tutulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabına kayıtlı duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı ve duran varlıklar amortisman defteri tutulmadığı görülmüştür.
27.05.2016 tarih ve 29724 Mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmelik’inin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu ile ilişkin olan “Hesap Grubuna İlişkin İşlemler” başlıklı 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının ç bendinde, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı, bu Yönetmelik kapsamındaki kamu idarelerince muhasebe sistemine dahil edilen maddi duran varlıklardan hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı belirtilmiş; “Tutulacak Diğer Defterler” başlıklı 18’inci bölümünün 491’inci maddesinde ise Duran Varlıklar Amortisman Defteri mahalli idareler tarafından tutulacak defterler arasında sayılmıştır.
Aynı Yönetmelik’in 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’na ilişkin “Hesabın Niteliği” başlıklı 202’nci maddesinde bu hesabın, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde gidere dönüştürülmesi ve hesabın yok edilmesini izlemek için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 Sıra Numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ile belirlenmiş olup Tebliğ’in 9’uncu maddesinde ise amortismana tabi her bir varlığın Tebliğ eklerinde (Ek-2) yer alan Duran Varlıklar Amortisman Defterine kaydedileceği belirtilmiştir.
Anılan Genel Tebliğ’in “Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde amortisman ve tükenme payı süresinin, duran varlıkların aktife girdiği yıldan itibaren başlayacağı; bu sürenin yıl olarak hesaplanması için “1” rakamının bu Tebliğ ekinde belirtilen, varlığın yararlanma süresine göre belirlenmiş orana bölüneceği (Örnek: 1/0,20 = 5 yıl; 1/0,025 = 40 yıl) belirtilmiştir.
Yapılan incelemede kurum tarafından tesis, makine ve cihazlar hesabına kayıtlı varlıklar için amortisman ayrılmadığı ve bu durumun da bilançoda yer alan 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın hatalı veri üretmesine sebep olduğu görülmüştür.
Diğer taraftan duran varlık amortisman defterinin de tutulmadığı tespit edilmiş olup, Belediyenin aktifinde bulunan duran varlık sayısının ve çeşidinin çokluğu, her birinin aktife giriş tarihlerinin ve amortisman oranlarının farklı olması nedenleriyle ve Amortisman Hesabı’nın tam ve güvenilir bilgi vermesini teminen duran varlıklar amortisman defterinin tutulması gerekmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, Kurum envanterinde bulunan amortismana tabi tesis makine ve ekipmanların edinme tarihinde değerlemelerinin yapılmaması ve taşınır kayıtlarının uygulanmaması nedeniyle muhasebe kayıtlarında hatalar oluştuğu ve önceki yıllarda amortismana tabi tesis makine ve cihazların amortisman ayrılmaması nedeniyle amortisman kayıtlarının hatalı olduğu, yapılacak çalışmalar ile hatalı kayıtların düzeltileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak Kuruma ait tesis, makine ve cihazların doğru ve tam bir şekilde kayıtlarının yapılması ve amortisman işlemlerinin takip edilebilmesi için amortisman defterinin tutulması gerekmektedir.