|
ÖZET: Tepebaşı Belediyesi Tesisler Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen bazı bakım onarımlarının, belediye birimleriyle ilişkisinin bulunmadığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu çerçevesinde, belediyenin giderleri yalnızca kamu hizmetleriyle sınırlı olup, bu kapsamda yapılacak harcamaların mevzuata uygun olması gerekmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, Tesisler Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen bazı bakım onarımların, belediye hizmet birimleriyle bağlantılı olmadığı ortaya çıkmıştır.
Özellikle, bir belediye başkan adayının seçim bürosu olarak kullandığı mekân için yapılan harcamaların, kamu kaynaklarıyla finanse edilmesi mümkün değildir. Kamu idaresi, bu işlemlerin kamu hizmetlerinin sürekliliği amacıyla yapıldığını savunsa da, seçim irtibat bürolarının belediye hizmet birimleri arasında yer almadığı ve bu tür harcamaların mevzuata aykırı olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, kamu personelinin, belediye dışında bir mekânda, kamu hizmeti kapsamına girmeyen faaliyetlerde çalıştırılması da uygun değildir. Sonuç olarak, Tesisler Müdürlüğü’nün gerçekleştirdiği bakım ve onarımların, yalnızca belediye hizmet birimleriyle ilgili olması gerektiği ve bu kapsam dışında yapılan harcamaların geri alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin ve doğru bir şekilde kullanılmasını sağlamak adına önem arz etmektedir. |
BULGU: Tesisler Müdürlüğü Tarafından Yapılan Bazı Bakım Onarımların Belediye Birimleri ile İlgili Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Tepebaşı Belediyesi Tesisler Müdürlüğü tarafından yapılan bazı bakım onarımların belediye birimleri ve belediye giderleri ile ilgili olmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde;
“Münhasıran bu Kanunun uygulanmasında;
a) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri: Uluslararası sınıflandırmalara göre belirlenmiş olan, merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları ve mahallî idareleri,
Mahallî idare: Yetkileri belirli bir coğrafi alan ve hizmetlerle sınırlı olarak kamusal faaliyet gösteren belediye, il özel idaresi ile bunlara bağlı veya bunların kurdukları veya üye oldukları birlik ve idareleri,
Bütçe: Belirli bir dönemdeki gelir ve gider tahminleri ile bunların uygulanmasına ilişkin hususları gösteren ve usulüne uygun olarak yürürlüğe konulan belgeyi,
Kamu kaynakları: Borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dahil kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerleri,
Kamu gideri: Kanunlarına veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderleri,
Denilmekte iken 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde;
“Belediyenin giderleri şunlardır:
a) Belediye binaları, tesisleri ile araç ve malzemelerinin temini, yapımı, bakımı ve onarımı için yapılan giderler.
c) Her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderleri.
Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar.
Olarak belirlenmiştir.
Buna göre, belediyenin hizmet binaları, tesisleri ile araç ve malzemelerinin temini, yapımı, bakımı ve onarımı için gider yapması, her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakımı için harcamada bulunması, dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere sosyal hizmet ve yardımlar yapılması görevleri arasındadır. Ancak, bu harcamaların yapılması sırasında mevzuat hükümlerine uyulması ve görev kapsamı dışına çıkılmaması gerekmektedir.
Uygulamada Tesisler Müdürlüğü’nün faaliyet dosyasının incelenmesinde; Müdürlük tarafından malzeme satın alınarak kendi personeli marifetiyle bazı bakım onarımlar yaptığı anlaşılmaktadır. Ancak, yapılan bakım onarımlar incelendiğinde, bazı bakım onarımların belediye hizmet birimleri ile ilgili olmadığı anlaşılmaktadır. Belediye hizmet birimleri arasında olmayan bir belediye başkan adayının seçim bürosu olarak kullandığı mekan için belediye tarafından bir gider yapılmasına imkan bulunmamaktadır.
Kamu idaresi cevabında, Tepebaşı Belediyesi Tesisler Müdürlüğü tarafından yapılan bakım ve onarım çalışmalarının 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 60. maddesi kapsamında kamu hizmetlerinin devamlılığı amacıyla yürütüldüğü, bulguda belirtilen mekânların Belediye Başkanı tarafından kişisel bütçeyle kiralanan ve seçim sürecinde kullanılan Seçim İletişim Merkezleri olduğu, seçim sonrası kapatılan bu yerlerdeki kullanılabilir malzemelerin israf edilmemesi için belediyece değerlendirildiği, işlemlerin kamu kaynaklarını korumak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara yönelik tamirat-tadilat işlerinde kullanılmak üzere yapıldığı, herhangi bir seçim faaliyetine destek sağlanmadığı, söküm ve taşıma işlemlerinin belediye personeli tarafından mesai saatleri dışında gönüllü olarak yapıldığı ve bu nedenle belediye bütçesinden herhangi bir harcama yapılmadığı, tüm uygulamanın tasarruf, değerlendirme ve kamu yararı gözetilerek yürütüldüğü ifade edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesinin (g) bendinde kamu kaynakları; borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dâhil, kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerler olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanun’un 3/h maddesinde ise kamu gideri; kanunlarına veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri vb. harcamaları kapsayan bir tanım olarak yer almaktadır. Dolayısıyla kamu gideri kapsamındaki harcamaların, yürürlükteki mevzuata açık şekilde dayanması gerekmektedir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde belediyelerin görev ve sorumluluk alanı mahallî müşterek ihtiyaçlarla sınırlandırılmış; 60’ıncı maddesinde ise yalnızca bu görev ve hizmet alanlarına ilişkin olarak yapılabilecek gider kalemleri sayılmıştır. Seçim irtibat büroları, ne belediye hizmet birimleri arasında sayılmakta ne de mahallî müşterek ihtiyaç kapsamına girmektedir. Bu nedenle, söz konusu yapıların bakım ve onarımı için kamu kaynağı kullanılması, yukarıda anılan mevzuat hükümleriyle bağdaşmamaktadır.
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un 63’üncü maddesinde ise kamu görevlilerinin ve kamu kaynaklarının siyasi partiler veya adayların emrine verilmesi yasaklanmıştır. Bu bağlamda, belediyeye ait personel, malzeme, zaman ve bütçe kaynaklarının doğrudan ya da dolaylı biçimde seçim faaliyetlerinde kullanılması mümkün değildir.
İdare tarafından yapılan açıklamada, ilgili seçim iletişim merkezlerinin Belediye Başkanı tarafından şahsi bütçesiyle kiralandığı, seçim sonrasında kullanılabilir durumdaki malzemelerin (kapı, cam, lamba vb.) kamu israfını önlemek amacıyla sökülerek değerlendirilmek istendiği, işlemlerin ise personelin mesai saatleri dışında gönüllü olarak gerçekleştirildiği ifade edilmiştir.
İdare tarafından sunulan söz konusu gerekçeler 5018 sayılı Kanun çerçevesinde kamu kaynaklarının yalnızca kanunla belirlenen kamu hizmetleri için kullanılabileceği hükmü karşısında yeterli bir gerekçe oluşturmamaktadır. Belediyeye ait olmayan ve seçim faaliyetleri için kullanılan bir alanda kamu personeli tarafından herhangi bir iş ve işlem gerçekleştirilmesi, kamu hizmeti amacı taşımamakta; görev tanımı dışında yapılan bu iş ve işlemler mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. İlgili hizmetin mesai dışı yapılması ve herhangi bir maliyet doğurmamış olması, işlemin kamu kaynağı kullanımına dair temel ilkelere aykırılığını ortadan kaldırmamaktadır. Kaldı ki, kamu personelinin belediye dışında bir mekânda, kamu hizmeti kapsamında olmayan bir faaliyette çalıştırılması 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili etik kurallar çerçevesinde de uygun olmadığı düşünülmektedir.
Sonuç olarak, Belediyenin TesislerMüdürlüğü tarafından malzeme satın alınarak kendi personeli marifetiyle yapacağı bakım ve onarımların belediye hizmet birimleri ile ilgili olması, bunun dışında yapılmış bakım onarım ile ilgili harcamaların ilgililerinden rucuen tahsil edilmesi gerekmektedir.