Tıbbi Cihaz Hizmet Alımlarının Sağlık Uygulama Tebliğinde Belirlenen Fiyatların Üzerinde İhale Edilmesi ve Sözleşmesinde Özel Aykırılık Hallerinin Belirlenmemesi (Sayıştay)

BULGU: Tıbbi Cihaz Hizmet Alımlarının Sağlık Uygulama Tebliğinde Belirlenen Fiyatların Üzerinde İhale Edilmesi ve Sözleşmesinde Özel Aykırılık Hallerinin Belirlenmemesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Tıbbi cihaz hizmet alımı ihalelerinde ve imzalanan sözleşmelerde mevzuat hükümlerine uyulmadığı görülmüştür.
A) Tıbbi Cihaz Hizmet Alımı İhalelerinde Genelgede Belirtilen Sınırın Aşılması
Tıbbi cihaz hizmet alımı ihalelerinde Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği (SUT)’da belirlenen fiyatların aşılarak sözleşme imzalandığı görülmüştür.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 352’nci maddesinde sağlık hizmetlerinde kullanılan ilaçlar ve tıbbî cihazların güvenli ve kaliteli bir şekilde piyasaya sunulması, halka ulaştırılması ve fiyatlarının belirlenmesi için çalışmalar yapmak Sağlık Bakanlığının görevi olarak düzenlenmiştir. 355’inci maddesinde ise her türlü koruyucu, teşhis, tedavi ve sağlık hizmetlerini planlamak, teknik düzenleme yapmak, standartları belirlemek, kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere ait sağlık kurum ve kuruluşlarına izin vermek ve ruhsatlandırmak, bu izin ve ruhsatları gerektiğinde süreli veya süresiz iptal etmek, sağlık hizmetlerinin ücret tarifelerini belirlemek veya tasdik etmek Bakanlığın hizmet birimlerinden “Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün görev ve yetkisi olarak belirlenmiştir.
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun 2’nci maddesinde bu Kanunun, Milli Savunma Bakanlığı hariç, bütün kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzelkişilerini ve gerçek kişileri kapsadığı, temel esasların düzenlendiği 3’üncü maddesinin (b) fıkrasında ise koruyucu sağlık hizmetlerine öncelik verilmek suretiyle kamu ve özel bütün sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesinde kaynak israfı ve atıl kapasiteye yol açılmaksızın gerektiğinde hizmet satın alınarak kaliteli hizmet arzı ve verimliliğinin esas olduğu, Sağlık Bakanlığının, kamu ve özel bütün sağlık kurum ve kuruluşlarına koruyucu sağlık hizmeti görevi vereceği ve bu kurum ve kuruluşların bütün sağlık hizmetlerini denetleyeceği ifade edilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere Sağlık Bakanlığının kamu ve özel tüm sağlık kurum ve kuruluşlarının dolayısıyla üniversite hastanelerinin verdikleri sağlık hizmetlerine ilişkin teknik düzenlemeleri, standartları ve bu hizmetlerin ücretlerini belirleme yetkisi bulunmaktadır.
Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü anılan görev ve yetkilerine istinaden 27.04.2022 tarihinde Tıbbi Cihazlarla ilgili mal ve hizmet alımı işlemlerine dair 2022/2 sayılı Genelgesi ile Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşlarının tıbbi cihaz, mal ve hizmet alımı, kit veya sarf karşılığı cihaz kullanma uygulaması ile kamu sağlık tesislerinin tıbbi cihaz tahsisine ilişkin karşılaşılan sorunların giderilmesi ve uygulama birliğinin sağlanması amacıyla tıbbi cihazlarla ilgili mal ve hizmet alımı işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemiştir.
Öte yandan Genelgenin “6 Atıflar ve Yürürlükten Kaldırılan Düzenlemeler” bölümünde bu Genelgenin ilde bulunan tüm sağlık kuruluşlarına duyurulması ile Bakanlık ve üniversitelere ait sağlık kuruluşlarının tıbbi cihaz, tıbbi cihaz hizmet alımı ve hizmet alımı işlemlerinin iş bu genelge kapsamında yürütülmesi hususu Yükseköğretim Kurumuna bildirilmiş ve Bakanlığın resmi internet sitesinde ilan edilmiştir.
24.03.2013 tarih ve 28597 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği (SUT)’un 2’nci maddesinin on beşinci fıkrasında finansmanı sağlanan sağlık hizmetleri için sağlık hizmetleri fiyatlandırma komisyonu tarafından belirlenen kurumca ödenecek bedellerin SUT ve eki listelerinde yer aldığı ifade edilmektedir.
Ayrıca Tebliğ ve eklerinde her bir işlem için puanlar ve katsayı (0,593) belirlenmiştir. Buna göre ödemeye esas işlem bedeli ekli listede yer alan işlem puanı ile katsayının çarpımı sonucu bulunacak tutardır.
Anılan Genelgenin “3.Tıbbi Cihaz ve Tıbbi Hizmet Alımları” bölümünde idarece yapılan değerlendirme sonucu tıbbi cihazın hizmet alımı yoluyla temini uygun görülüyorsa; hizmet satın alımı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümleri çerçevesinde yapılacaktır. Tıbbi cihaz hizmet alımında yükleniciye, SUT’da belirlenen fiyatları geçmemek üzere cihazın özelliğine göre çekim, tetkik, tahlil veya test gibi her işlem başına (ihalede oluşan) bir bedelin ödenmesi ve ihale dokümanlarına ödemelerin bu yönde yapılacağına dair hükümlerin konulması gerekmektedir.
Buradan anlaşılacağı üzere puan karşılığı tıbbi cihaz hizmet alımı yapılması durumunda; alınacak tıbbi cihaz hizmetinin özelliğine göre her işlem başına SUT eki olan listelerde bu işlemler için belirlenen puanların 0,593 katsayısı ile çarpılması sonucu bulunacak tutarı geçmeyeceğine ilişkin ihale dokümanlarında hüküm bulunması gerekmektedir
Ancak 2023 yılı içerisinde ödemeleri yapılan 2022/1273280 İhale Kayıt Numaralı puan usulü ihale edilen Dış Laboratuvar Hizmet Alımı (0,87 TL) ile 2023/202566 ihale kayıt numaralı Değişken Açılı Çift Dedektörlü Spect Gama Kamera BT Görüntüleme Hizmeti Alımında (0,92 TL) SUT’da belirlenen katsayının üzerinde teklif veren firma ile sözleşme imzalandığı görülmüştür.
Dolayısıyla bu durum mevcut ihalede yükleniciye ödenen tutarın genelge hükmüne göre ödenmesi gereken tutardan fazla ödeme yapılması sonucunu doğurmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında SUT’ta belirlenen 0,593 katsayısının yıllar itibarıyla güncellenmediği dolayısıyla güncel piyasa şartlarını yansıtmadığı, Sağlık Bakanlığı Genelgesinde kit karşılığı cihaz alımlarında ihaleye çıkılmasında SUT fiyatlarının aşılmaması zorunluluğunun bulunmadığı, yürürlükteki SUT fiyatlarının piyasa şartlarından çok düşük kaldığı ve bu nedenle SUT fiyatları altında malzeme ve hizmet temininin mümkün olmadığı ifade edilmiştir.
Her ne kadar İdarece SUT fiyatlarının güncel piyasa koşullarını yansıtmadığı ve bu nedenle mal ve hizmet temininde sıkıntılar yaşandığı, kit karşılığı cihaz alımlarında ihaleye çıkılmasında SUT fiyatlarının aşılmaması zorunluluğunun bulunmadığı ifade edilmişse de bulgu konususu husus kit karşılığı tıbbi cihaz alımları olmayıp tıbbi hizmet alımları olduğundan ve Genelge de bu kapsamdaki alımlarda SUT puanlarına uyulma zorunluluğu bulunduğundan İdarece mevzuata uygun hareket edilmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak, Genelge hükmüne uygun olarak hizmet alımlarının SUT’ta belirlenen fiyatları aşmayacak şekilde temin edilmesi gerekmektedir.
B) Sözleşmede Özel Aykırılık Hallerinin Belirlenmemesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde bu Kanuna ilişkin bütün mevzuatı, standart ihale dokümanlarını ve tip sözleşmeleri hazırlamak, geliştirmek ve uygulamayı yönlendirmek Kamu İhale Kurumunun görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
Buna istinaden Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği 04.03.2009 tarih ve 27159 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur.
Anılan Yönetmeliğin 13’üncü maddesinin ikinci fıkrasında İdare tarafından ihale dokümanının hazırlanmasında, bu Yönetmelik ekinde yer alan; tip şartnameler, standart formlar, tip sözleşme, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi ve Kurum tarafından yayımlanan diğer mevzuatın esas alınacağı hükme bağlanmıştır.
Aynı Yönetmeliğin 17’nci maddesinde ise İdarenin sözleşme tasarısını bu Yönetmeliğin ekinde yer alan tip sözleşmeyi esas alarak hazırlayacağı, cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlarla ilgili olarak sözleşme tasarısı dışındaki diğer ihale dokümanında yapılan düzenlemelerin dikkate alınmayacağı ifade edilmiştir. Buna istinaden Yönetmelik eki tip sözleşmelerin maddelerinde ve dipnotlarında sözleşmelerde yer alacak hususlar düzenlenmiştir.
Yönetmelik eki Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin 16’ncı maddesinde sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi düzenlenmiştir. 18.05.2022-tarihinde yapılan değişiklik ile 16.1.2 numaralı kısmında ise özel aykırılık halleri, kesilecek ceza oranı ve aykırılık sayısının yer aldığı tabloya yer verilerek bu tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanacağı, aykırılık sayısının tabloda belirtilen sayıya ulaşması ve toplam aykırılık halinin de otuzdan az olmamak üzere İdarece belirlenen sayıya ulaşması hali koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceği belirtilmiştir.
Yani İdareler hizmet alımlarında Yönetmelik eki tip sözleşmede belirlenen zorunlu hususları ve dipnotları referans alarak sözleşmelerini düzenleyip imza altına alacaklardır.
2022/953766 ihale kayıt numaralı Radyoterapi Hizmet Alımı, 2022/954463 ihale kayıt numaralı PET/BT Cihazı İle Görüntüleme Tetkikleri Hizmeti, 2022/670675 ihale kayıt numaralı Dış Laboratuvar Hizmet Alımı ile 2023/202566 ihale kayıt numaralı Değişken Açılı Çift Dedektörlü Spect Gama Kamera BT Görüntüleme Hizmeti alımının incelenmesinde sözleşmeye ilişkin ağır aykırılık halleri düzenlenmekle birlikte tip sözleşme hükümlerine uyulmayarak özel aykırılık hallerine yer verilmediği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, düzeltme işlemlerine başlanıldığı bilgisi verilmiştir.
Sonuç olarak İdarece tip sözleşmenin öngördüğü şekilde hizmet alımı sözleşmelerinde özel aykırılık halleri ile yaptırımlarının belirlenmesi gerekmektedir.