|
ÖZET: Ticaret Odası rayiçlerinin ihale tarihinin bulunduğu ayın fiyatına dönüştürülmesi sürecinde hatalar tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, Büyükşehir Belediyesi tarafından ihale edilen bazı yapım işlerinde, sözleşmede yer almayan iş kalemleri için ticaret odasından alınan rayiçler doğrultusunda yeni birim fiyatların belirlenmesi sırasında hatalı işlemler gerçekleştirilmiştir. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu çerçevesinde yapılan ihalelerde, yeni iş kalemlerinin birim fiyatlarının belirlenmesi için ticaret odası rayiçleri kullanılmalıdır.
Uygulama İşleri Genel Şartnamesi’nin ilgili maddeleri, yeni birim fiyatların belirlenmesi ve fiyat farkı hesaplamalarının nasıl yapılacağına dair detaylar sunmaktadır. Özellikle, yeni birim fiyatların ihale tarihinin bulunduğu aya ait fiyat farkı katsayısına (Pn) bölünerek hesaplanması gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak, yapılan incelemelerde, bazı ihalelerde bu hesaplamaların doğru yapılmadığı ve yalnızca genel endekslerin esas alındığı görülmüştür. Sayıştay Raporu, bu hataların düzeltilmesi gerektiğini ve ilerleyen dönemlerde gerekli önlemlerin alınacağını belirtmektedir. Sonuç olarak, sözleşmede yer almayan iş kalemleri için oluşturulan yeni birim fiyatların, ihale tarihinin bulunduğu aya uygun şekilde ve doğru katsayılar kullanılarak hesaplanması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Ticaret Odası Rayiçlerinin İhale Tarihinin İçinde Bulunduğu Ayın Fiyatına Dönüştürülmesinde Hata Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Belediye tarafından ihale edilen bazı yapım işlerinde, sözleşmede bulunmayan iş kalemleri için ticaret odasından alınan rayiçlere göre oluşturulan yeni birim fiyatların, ilgili iş kalemi için ihale tarihinin içinde bulunduğu aya ait fiyatlara dönüştürülmesi sırasında hatalı işlem yapıldığı tespit edilmiştir.
21.07.1983 tarih ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununa göre gerçekleştirilen yapım işi ihalelerine ilişkin Tip Sözleşme’nin “Sözleşmenin ekleri” başlıklı 8’inci maddesine göre, bu ihalelerde ihale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralamasının ilk sırasında Uygulama İşleri Genel Şartnamesi bulunmaktadır.
Uygulama İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede bulunmayan işlerin birim fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde, birim fiyat teklif cetvelinde fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedellerinin nasıl belirleneceği ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Madde metninde, yeni iş kalemi birim fiyatı tespit etme yöntemlerinden birisi de ticaret veya sanayi odalarından alınacak rayiçler olarak belirtilmiştir.
Bunun yanı sıra bahsi geçen Tip Sözleşme’nin “Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanması Şartları” başlıklı 14’üncü maddesinde, yürürlükte bulunan fiyat farkına ilişkin esaslar dikkate alınarak fiyat farkı düzenlemesi yapılabileceği hüküm altına alınarak, 4734 sayılı Kanun kapsamındaki ihaleler için düzenlenmiş fiyat farkı esaslarının, 2863 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirilen ihaleler için de uygulanması öngörülmüştür.
4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların “Uygulama esasları” başlıklı 6’ncı maddesinin sekizinci fıkrasında, yeni birim fiyat yapılması halinde, bu fiyatın, uygulama ayının rayiçlerine ve şartlarına göre belirleneceği ve bunun akabinde belirlenen bu yeni birim fiyatın, uygulama ayı fiyat farkı katsayısına (Pn) bölünerek, iş kaleminin ihale tarihinin içinde bulunduğu aya ait birim fiyatının tespit edileceği ve fiyat farkı hesabının bu fiyat esas alınarak yapılacağı hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, sözleşmelerde bulunmayan ve ihale tarihinin içinde bulunduğu aya ait fiyatı tespit edilemeyen yeni iş kalemleri için mezkûr Şartname’nin 22’nci maddesi kapsamında yeni birim fiyat oluşturulması gerekmektedir. Ayrıca söz konusu işe ilişkin ihale dokümanında, bu iş için fiyat farkı ödeneceği öngörülüyor ise yukarıda bahsi geçen yeni birim fiyatların, uygulama ayı fiyat farkı katsayısına bölünerek ihale tarihinin içinde bulunduğu aya indirgenmesi ve fiyat farkı hesaplamalarının da bu indirgenmiş tutarlar baz alınarak yapılması yasal zorunluluktur.
Fiyat Farkı Esasları’nın 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde “uygulama ayı fiyat farkı katsayısı”, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile girdilerin ağırlık oranlarını temsil eden sabit katsayıların Esaslar’da yer verilen formüle uygulanması sonucu bulunan katsayı olarak tanımlanmıştır. Bu bağlamda bakıldığı zaman, her ihalede “Pn” katsayısının hesaplanması, ihale dokümanında yer verilen girdilere ve bu girdilerin ağırlık oranlarını temsil eden sabit katsayılara göre değişiklik gösterecektir. Dolayısı ile yeni birim fiyatların, ihale tarihinin içinde bulunduğu aya indirgenmesi işlemlerinde kullanılacak olan “Pn” katsayısının da ilgili ihale dokümanında ve Esaslar’da belirlendiği üzere hesaplanan “Pn” değeri olması gerekmektedir.
Kültür ve Tabiat Varlıkları Dairesi Başkanlığı tarafından ihale edilen yapım işlerine (örneğin 2023/755155 ihale kayıt numaralı yapım işi) ilişkin hakedişlerin incelenmesi neticesinde, Ankara Ticaret Odasından fiyat alınarak oluşturulan yeni birim fiyatların, ihale tarihinin içinde bulunduğu aya indirgenmesi işlemlerinde, uygulama ayı fiyat farkı katsayısı olarak ihale dokümanına göre hesaplanan “Pn” katsayı yerine sadece Yi-Üfe Genel Endeksleri esas alınarak hesaplanan katsayının kullanıldığı görülmüştür.
Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından tam olarak düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabındabulgu konusu hususa iştirak edildiği, bahsi geçen ihaledeki hatanın düzeltildiği ve ilerleyen dönemlerde bulgu doğrultusunda işlem tesis edileceği bildirilmiştir.
Sonuç olarak, 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporunda da bahsedildiği gibi sözleşmede bulunmayan iş kalemleri için oluşturulan yeni birim fiyatların ihale tarihinin içinde bulunduğu aya indirgenmesi ve bu işlemin ihale dokümanında yer verilen girdiler ile sabit katsayılar kullanılarak hesaplanan “Pn” değeri marifeti ile yapılması önem arz etmektedir.