|
ÖZET: Ticari alan kira tahsilatlarında mevzuata uyumsuzluklar tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, sağlık tesisleri tarafından gerçekleştirilen kira tahsilatlarının, belirlenen sürelerden farklı vadelerde yapıldığını ortaya koymaktadır. Sağlık Bakanlığına tahsisli Hazine mülkiyetindeki alanların kiralanmasıyla ilgili 15.06.2011 tarihinde imzalanan protokol, 10 yıl süreyle uzatılmıştır. Bu protokol çerçevesinde, kira bedellerinin ödenme şekli Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre belirlenmiştir.
Denetim sonuçlarına göre, sağlık tesislerinde kiraya verilen ticari alanlara ait kira tahsilatları, sözleşmelerdeki hükümlere göre yapılmakta; ancak bazı il sağlık müdürlüklerinde tahsilat süreleri değişiklik göstermektedir. Bazı durumlarda, Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’te belirtilen üç aylık dönem yerine bir aylık süre içinde tahsilat yapılmaktadır. Bu durum, kamu alacaklarının zamanında tahsil edilmesini engellemekte ve uygulama birliği sağlanamamasına yol açmaktadır. Kamu idaresi, ticari alanların kiraya verilmesine ilişkin 11.04.2025 tarihli genelge ile 81 il müdürlüğüne Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulması talimatını vermiştir. Bu bağlamda, sağlık tesisleri tarafından gerçekleştirilen kira tahsilatlarının mevzuat çerçevesinde düzenlenmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Ticari Alan Kira Tahsilatlarında Mevzuatta Belirtilen Sürelere Uyulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Sağlık tesisleri tarafından yapılan bazı ticari alan kira geliri tahsilatlarının mevzuatta belirtilen sürelerden farklı vadelerde yapıldığı görülmüştür.
Mülkiyeti Hazineye ait /Hazine ile hisseli/ üst yapı Hazineye ait ya da zemini Hazineye ait olup, Sağlık Bakanlığına tahsisli olan yerler ile Sağlık Bakanlığınca kiralanmış ve kira bedelleri merkezi yönetim bütçesinden karşılanan hastane ve birinci basamak sağlık kurumlarındaki ticari amaçla kullanılması mümkün olan bölümlerinin (söz konusu taşınmazların Aile Hekimlerine kiralanması dahil olmak üzere) Sağlık Bakanlığı tarafından döner sermaye işletmeleri eliyle işlettirilmesine ilişkin esas ve usullerin belirlenmesi amacıyla Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı arasında 15.06.2011 tarihinde protokol imzalanmış, protokolün son geçerlilik süresi 15.06.2021 tarihinden 31.06.2031 tarihine 10 yıl süreyle uzatılmıştır.
Protokol’ün “D. Kiralama İhaleleri ve Kira Süresi” başlıklı bölümünün birinci fıkrasında Bakanlık uhdesinde bırakılan ticari alanların kiralama işlemlerinde Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’in “Bedellerin Ödenme Şekli” başlıklı 13’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; kira bedellerinin ödenmesinde üçer aylık dönemler halinde yılda dört eşit taksitle ödemelerin gerçekleştirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Protokol ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; halihazırda Bakanlık uhdesinde bulunan ticari alanların kiralama yetkisinin, Hazine ve Maliye Bakanlığınca Sağlık Bakanlığına protokolle devredildiği, protokolde kira bedellerinin ödenme periyoduna ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, bu nedenle sağlık tesisleri tarafından yapılan ticari alan kira geliri tahsilatlarında, Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’in “Bedellerin Ödenme Şekli” maddesinde belirtilen esaslara göre ödeme dönemlerinin tespit edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan denetimde sağlık tesislerinde kiraya verilen ticari alanlara ait kira tahsilatlarının kira sözleşmelerinde yer verilen hükümlere göre tahsil edildiği ancak tahsilatların bazı il sağlık müdürlüklerinde Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerinde belirtilen üç aylık süre esas alınarak bazılarında ise bir aylık süre içerisinde tahsil edildiği görülmüştür. Nitekim bu durum kamu alacağının zamanında tahsil edilmesine engel teşkil etmekte, öte yandan idarelerce gerçekleştirilen tahsilatlarda vade konusunda uygulama birliğinin sağlanamamasına neden olmaktadır.
Kamu idaresi cevabında ticari alanların kiraya verilmesine ilişkin 11.04.2025 tarihli ve 2025/3 sayılı Genelge’nin yayımlandığı ve ticari alanların kiraya verilmesi hususunda Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulması yönünde 81 il müdürlüğünün talimatlandırıldığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, idarelerce gerçekleştirilen ticari alan kira tahsilatlarının Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümleri esas alınarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.