|
ÖZET: Ticari faaliyetler kapsamında kullanılan suyun birim fiyatının hatalı belirlenmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ele alınmıştır. Hamidiye Kaynak Suları Sanayi Turizm ve Ticaret Anonim Şirketi (Hamidiye AŞ), İdare ile yaptığı protokol çerçevesinde ulusal ve uluslararası gemilere su satışı yapma yetkisini elde etmiştir. Ancak, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve İSKİ Abone Hizmetleri Tarife ve Uygulama Yönetmeliği gereğince, kamu kurumlarına uygulanan su tarifeleri sabit olarak belirlenmeli ve işyeri tarifesi üzerinden ücretlendirilmelidir. Bu durum, Hamidiye AŞ’nin uyguladığı özel tarifenin mevzuata aykırı olduğunu göstermektedir.
Denetim bulgularına göre, İdare ile Hamidiye AŞ arasında 2004 yılında imzalanan protokol doğrultusunda, gemilere sağlanan suya yönelik özel bir tarife belirlenmiş ve bu tarifeden kullanılmış suların uzaklaştırma bedeli düşülerek faturalandırma yapılmıştır. Ancak, İSKİ Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, Hamidiye AŞ’nin tüm hizmet binaları ve tesisleri için işyeri tarifesi üzerinden ücretlendirilmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu nedenle, İdare’nin uyguladığı indirimli tarifenin hukuka aykırı olduğu değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, ulusal ve uluslararası gemilere su satışı ticari bir faaliyet olarak kabul edildiğinden, bu faaliyet kapsamında kullanılan suyun, kullanılmış suların uzaklaştırma bedeli düşüldükten sonra işyeri tarifesi üzerinden faturalandırılması gerekmektedir. Bu durum, hem mevzuatın gerekliliklerine uygunluk sağlamakta hem de kamu kaynaklarının etkin kullanımını desteklemektedir. |
BULGU: Ticari Faaliyet Kapsamında Kullanılan Suya İlişkin Birim Fiyatın Hatalı Belirlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare tarafından protokol kapsamında ulusal ve uluslararası gemilere su satışı yapma yetkisinin Hamidiye Kaynak Suları Sanayi Turizm ve Ticaret Anonim Şirketi (Hamidiye AŞ)’ne verilmiş olduğu ve söz konusu protokol kapsamında Şirkete özel tarife ile su satışı yapıldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ek 2’nci maddesinde; “Kamu kurum ve kuruluşlarına uygulanan su ve atıksu tarife ücreti tüketim miktarına bakılmaksızın sabit tarife ücreti olarak belirleneceği ve konutlar için belirlenen en düşük su ve atıksu tarife ücretinin yüzde 50 fazlasını geçemez.” denilmekte olup kamu hizmetlerinin görülmesi sürecinde tüketilen sular için özel tarife belirlenebileceği hükme bağlanmıştır.
İSKİ Abone Hizmetleri Tarife ve Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde İşyeri, ticari ve mesleki bir faaliyetin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan yer olarak tanımlanmıştır.
Söz konusu Yönetmelik’in “İşyeri tarifesi uygulanacak aboneler” başlıklı 11’inci maddesinde, Belediye iştiraklerine ait tüm hizmet binaları ve tesisleri için kullanılan suların işyeri tarifesi üzerinden ücretlendirileceği, “Özel tarife uygulanacak aboneler” başlıklı 15’inci maddesinde; Protokol ile toplu şebeke suyu alan abonelere için özel tarife uygulanacağı, “Kullanılmış suların uzaklaştırılması tarifesi uygulanacak aboneler” başlıklı 19’uncu maddesinde ise; gemilerin her türlü atığını İdarenin altyapı sistemine veremeyeceğinden dolayı gemilerin su ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla, toplu su protokolü yapılmış kurum/kuruluşların kullandığı şebeke suyu tarifesi üzerinden Kullanılmış Suların Uzaklaştırılması Bedeli (KSUB) minha edileceği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede; İdare ile Hamidiye AŞ arasında 25.03.2004 tarih ve 250 sayılı Yönetim Kurulu Kararı’na istinaden bir protokol yapıldığı, bu protokol kapsamında ulusal ve uluslararası gemilere su satışı yapma yetkisinin Hamidiye AŞ ‘ye devredildiği, gemilere temin edilen suya ilişkin Şirkete yönelik özel tarife uygulandığı, bu özel tarife için belirlenen birim fiyattan kullanılmış suların uzaklaştırma bedeli minha edildiği, sonrasında kalan birim fiyat üzerinden faturalandırma yapılıp tahsilat işleminin gerçekleştirildiği görülmüştür.
Hamidiye AŞ 1979 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) iştirak şirketi olarak kurulmuş olup ticari alanda faaliyet göstermektedir. İSKİ Abone Hizmetleri Tarife ve Uygulama Yönetmeliği’nin 11’inci maddesine istinaden Hamidiye AŞ’ye ait tüm hizmet binaları ve tesisleri için kullanılan suların işyeri tarifesi üzerinden ücretlendirilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla Şirketin ticari faaliyet kapsamında ulusal ve uluslararası gemilere su satışı yapması sebebiyle İdare tarafından Şirkete yönelik özel bir tarife uygulanmasının mevzuata aykırı olduğu değerlendirilmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; 2560 sayılıİstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile su tarifesi belirleme yetkisinin İSKİ Genel Kurulu’na verildiği, Kanun’un 23’üncü maddesinde yer alan “Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir” hükmündeki “tarifeler” ibaresine binaen su kullanımına ilişkin birden çok tarifenin belirlenebileceği belirtilmiş olup, bu düzenlemeye göre İSKİ Genel Kurulu’nun farklı ve kademeli tarifeler belirleme yetkisine sahip olduğu ifade edilmiştir.
Ancak bulguya konu edilen husus, İSKİ Genel Kurulu tarafından belirlenen farklı veya kademeli tarifeler olmayıp, mevzuat gereği Hamidiye AŞ’ye ait tüm hizmet binaları ve tesisleri için kullanılan suların işyeri tarifesi üzerinden ücretlendirilmesi gerekirken indirimli tarife uygulanmasıdır.
Sonuç olarak ulusal ve uluslararası gemilere su satışı yapmanın ticari bir faaliyet kapsamında olması sebebiyle bu faaliyette kullanılan su için kullanılmış suların uzaklaştırma bedeli minha edildikten sonra işyeri tarifesi üzerinden faturalandırılması gerekmektedir.