ÖZET: Ticari faaliyetler kapsamında yer almayan giderlere ilişkin katma değer vergisinin indirim konusu yapılması, 2022 yılı Sayıştay denetim raporlarında tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 191. maddesi, yalnızca bedel karşılığı satılmak üzere üretilen mal veya hizmetlerin imalat girdisi olarak alınan mal veya hizmetlere ödenen katma değer vergisinin indirimine olanak tanımaktadır. Kamu hizmeti imalatında nihai tüketici olarak kullanılan mal veya hizmetler için ödenen katma değer vergisi ise indirim konusu yapılamaz ve bu tutarlar ilgili gider veya varlık hesabına eklenmelidir.

Yapılan incelemelerde, idare tarafından 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabında, nihai tüketici olarak kullanılan mal veya hizmetlere ait katma değer vergisinin hatalı bir şekilde indirildiği görülmüştür. Bu durum, 191 Hesabına 149.382,26 TL fazla kayıt yapılmasına neden olmuş ve bu tutar, ay sonlarında 391 Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabı ile mahsup edilmiştir. Sonuç olarak, 190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabı bilançoda 149.382,26 TL fazla olarak yer almıştır.

İdare, yapılan bulgulara katıldığını belirtmiş ve gelecekte satışa konu olmayan mal ve hizmet giderlerine ait katma değer vergisinin 191 no.lu hesapta takip edilmeyeceğini ifade etmiştir. Bu tür giderler için katma değer vergisinin 191 Hesabında takip edilmemesi ve duruma göre giderleştirilmesi veya varlık maliyetine eklenmesi gerektiği vurgulanmıştır.

BULGU: Ticari Faaliyet Kapsamında Yer Almayan Giderlere İlişkin Katma Değer Vergisinin İndirim Konusu Yapılması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

Ücret mukabilinde sunulmakta olan herhangi bir mal veyahut hizmetin imalat girdisi olmayan harcamalara ait katma değer vergisinin indirim konusu yapıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına ilişkin 153’üncü maddesinde; mahalli idarelerin bir bedel karşılığı satmak üzere imal ettikleri mal veya hizmetin imalat girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmetlere ilişkin olarak ödemiş oldukları katma değer vergisini indirim hususu yapacakları, bunun dışında İdarenin satışa mevzu olmayan kamu hizmeti imalatında nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen katma değer vergisinin indirim mevzu yapılmayacağı ve bu tutarların ilgili gider hesabı veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydında maliyet bedeline ilave edileceği ifade edilmiştir.
İdare tarafından 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının kullanıldığı harcamalar incelendiğinde; muhtelif harcamalarda, satışa mevzu olmayıp nihai tüketici olarak kullanılmış olan mal veya hizmete ait katma değer vergisinin hatalı bir şekilde indirildiği anlaşılmıştır.
Katma değer vergisinin hatalı indirilmesi sebebiyle; 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına 149.382,26 TL tutarında fazla kayıt yapılmış olup, mevzubahis hesap ay sonları itibarıyla 391 Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabı ile mahsup edildiğinden 190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabı bilançoda 149.382,26 TL fazla olarak yer almaktadır.
İdare tarafından verilen cevapta, bulguya iştirak edilmiş olup satış mevzu olmayan mal ve hizmet giderlerine ait KDV’nin bundan sonra 191 no.lu hesapta takip edilmeyeceği ifade edilmiştir.
Satış mevzu olmayan mal ve hizmetler için yapılacak olan giderlere ait KDV’nin 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabında takip edilmemesi ve vaziyete göre giderleştirilmesi ya da varlığın maliyet bedeline ilave edilmesi gerekmektedir.